قازاق ەلىنىڭ مادەني, ادەبي, باسپا تاريحىندا تۇڭعىش رەت قازاق حالقىنىڭ ۇلى اقىنى, دانىشپان ويشىلى, ءوز ۇلتىن قالىپتاستىرۋعا جانىن سالعان دانا تۇلعا – اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىنا ارناپ «حالىقارالىق اباي كلۋبى» تۇعىرى بيىك تۇلعانىڭ ونتومدىق تولىق شىعارمالار جيناعىن قازاق, ورىس, اعىلشىن, فرانتسۋز, نەمىس تىلدەرىندە شىعارىپ, تارتۋ جاسادى.
اقىننىڭ شىعارمالارىن شەتەلدەردىڭ تىلدەرىنە اۋدارعان ايتۋلى اۋدارماشىلار – جازۋشى روللان سەيسەنباەۆتىڭ ادەبيەتتەگى جانە ومىردەگى جاقىن دوستارى.
ابايدىڭ ولەڭدەرىن ورىس تىلىنە اۋدارعان ورىستىڭ حح عاسىرداعى ۇلى اقىندارىنىڭ ءبىرى يۋري كۋزنەتسوۆ.
«قاراسوزىن» («عاقليا») ورىس تىلىندە سويلەتكەن بەلگىلى اۋدارماشى كلارا سەرىكباەۆا.
اقىننىڭ ولەڭدەرى مەن «قاراسوزىن» اعىلشىن تىلىنە اۋدارعان اعىلشىننىڭ ايگىلى اقىنى, اۋدارماشى, تۇركىتانۋشى ريچارد ماككەين. ريچارد ماككەين اعىلشىن تىلىنە تۇرىكتىڭ ۇلى اقىنى ءجۇنىس ەمرەنىڭ, جالالاددين ءرۋميدىڭ, ورىستىڭ ۇلى اقىندارى اننا احماتوۆانىڭ, بوريس پاستەرناكتىڭ ولەڭدەرىن اۋدارىپ, ۇلىبريتانيانىڭ بەلگىلى «Pەnguin» باسپاسىنان شىعارعان.
ابايدىڭ ولەڭدەرى مەن «قاراسوزىن» فرانتسۋز تىلىنە اۋدارعان انتۋان گارسيا. ول – لەۆ تولستويدىڭ, باسقا دا اتاقتى ورىس جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارىن اۋدارىپ, پاريجدە كىتاپ قىلىپ شىعارعان بەلدى اۋدارماشى.
اقىننىڭ «قاراسوزىن» گەتەنىڭ تىلىندە سويلەتكەن – قازاق جەرىنىڭ تۋماسى, نەمىس, قازاق, ورىس تىلدەرىن جەتە مەڭگەرگەن نەمىس قىزى لاريسا زاحاروۆا جانە المانيالىق اۋدارماشى حانس فرايتاگ. ابايدىڭ ولەڭدەرىن نەمىس تىلىنە اۋدارعان بەلگىلى اۋدارماشى, باسپاگەر لەو كوشۋت.
ابايدىڭ فيلوسوفيالىق دۇنيەتانىمىن ءوز تىلدەرىندە جەتكىزۋ ءۇشىن, اۋدارماشىلار, البەتتە, قازاق دالاسىنىڭ كەمەڭگەر ويشىلى كوتەرىپ وتىرعان ادامي-ق ۇلىقتىق, رۋحاني وي-تولعامدارىنا الدىمەن وزدەرى قانىق بولدى. ويتكەنى ابايدى تولعاندىرعان ويلار ءححى عاسىردا دا بۇكىل ادامزات ءۇشىن دۇرىس شەشىمىن تاپپاي جاتقان وزەكتى ماسەلەلەر. اۋدارماشىلاردىڭ ابايداي قازاق داناسىنىڭ شىققان جەرى, ۇلىلاردىڭ تابانى تيگەن كيەلى توپىراقتى كورۋگە ارنايى جيدەبايعا زيارات قىلۋعا اسىققاندارى سوندىقتان بولار.
ابايدىڭ ەڭبەكتەرىن شەت تىلدەرىنە العاش رەت اۋدارتقان, كىتاپ قىلىپ باسىپ شىعارعان لوندونداعى «اباي ءۇيىن» اشقان روللان سەيسەنباەۆ بولاتىن.
«حالىقارالىق اباي ءۇيى» تۇڭعىش رەت اقىن شىعارمالارىن فاكسيميلە تۇرىندە تۇركيادا باسىپ شىعارۋدى جوسپارلاۋدا. وسىدان ءتورت-بەس جىل بۇرىن «اباي كلۋبى» پارسىنىڭ ۇلى اقىنى ءفيردوۋسيدىڭ «شاحناما» ەپوسىنىڭ قىپشاق تىلىندەگى اۋدارماسىن ۇلىبريتانيا مەن تۇركيا باسپالارىندا باسىپ شىعارعان.
ابايدىڭ بىرتومدىق تاڭدامالى شىعارمالار كىتابى امەريكانىڭ «Amazon» باسپاسىندا جارىق كورمەك.
جيناقتىڭ توعىزىنشى تومى «اباي تۋرالى ءسوز» كىتابىندا الەم ەلدەرىنىڭ ايگىلى ادەبيەتشىلەرى, اقىن-جازۋشىلارى, عالىمدارى, ءدىن قايراتكەرلەرى اباي بابامىز تۋرالى تەرەڭ ويلارىن بىلدىرەدى. بۇل اباي الەمىنىڭ شالقار كەڭدىگىن, اسقاق بيىكتىگىن, بۇكىل ادامزاتقا ورتاق رۋحاني قۇندىلىق ەكەنىن كورسەتەدى.
مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي لەبى, اباي ءۇنى, اباي تىنىسى – زامان تىنىسى, حالىق ءۇنى. بۇگىن ول ءۇن ءبىزدىڭ دە ۇنگە قوسىلىپ, جاڭعىرىپ, جاڭا ءورىس الىپ تۇر», دەۋى تاريحي شىندىققا اينالۋدا.