باقىتجاننىڭ بالالىق شاعى قوستۇرانىڭ قويناۋىندا, تەرەكتى اۋليەنىڭ بويىندا, بورالداي وزەنىنىڭ جاعاسىندا ءوتتى. تاعدىردىڭ جازۋى عوي, سادىق كوكەمىز بەن جامال اپامىزدىڭ ەكى ءسابيى قاتارىنان شەتىنەپ, جاس جۇرەگى جارالانىپ, قامكوڭىل بولىپ جۇرگەندە دۇنيەگە كەلگەن باقىتجانى ماڭدايى جارقىراپ وتكەن-كەتكەن جامانشىلىقتىڭ ءبارىن جۋىپ-شايىپ, ۇمىتتىرىپ جىبەرگەنى راس. ايتسە دە باقىتجاندى سادىق كوكەمىزدىڭ اپكەسى سۋسار اپامىز باۋىرىنا باسادى. ءبىر شاڭىراقتىڭ ءتاي-ءتاي باسقان تۇڭعىشى, بىلدىرلاعان ءبىرىنشى ءبۇلدىرشىنى بولعاندىقتان شىعار باقىتجاندى ارقايسىسى ەركەلەتىپ, ونىڭ العاش مەكتەپكە بارۋى, ءار سىنىپتى جاقسى ءتامامداۋى, وقۋعا ءتۇسۋىنىڭ ءبارى-ءبارى بۇل وتباسى ءۇشىن ۇلكەن مەرەكەگە اينالعان ەدى.
باقىتجاننىڭ بالالىق شاعى قوستۇرانىڭ قويناۋىندا, تەرەكتى اۋليەنىڭ بويىندا, بورالداي وزەنىنىڭ جاعاسىندا ءوتتى. تاعدىردىڭ جازۋى عوي, سادىق كوكەمىز بەن جامال اپامىزدىڭ ەكى ءسابيى قاتارىنان شەتىنەپ, جاس جۇرەگى جارالانىپ, قامكوڭىل بولىپ جۇرگەندە دۇنيەگە كەلگەن باقىتجانى ماڭدايى جارقىراپ وتكەن-كەتكەن جامانشىلىقتىڭ ءبارىن جۋىپ-شايىپ, ۇمىتتىرىپ جىبەرگەنى راس. ايتسە دە باقىتجاندى سادىق كوكەمىزدىڭ اپكەسى سۋسار اپامىز باۋىرىنا باسادى. ءبىر شاڭىراقتىڭ ءتاي-ءتاي باسقان تۇڭعىشى, بىلدىرلاعان ءبىرىنشى ءبۇلدىرشىنى بولعاندىقتان شىعار باقىتجاندى ارقايسىسى ەركەلەتىپ, ونىڭ العاش مەكتەپكە بارۋى, ءار سىنىپتى جاقسى ءتامامداۋى, وقۋعا ءتۇسۋىنىڭ ءبارى-ءبارى بۇل وتباسى ءۇشىن ۇلكەن مەرەكەگە اينالعان ەدى.
اللا تاعالا جامال اپامىزدى التىن قۇرساقتى ەتىپ جاراتقان ەكەن. باقىتجاننان كەيىن ەرا, راقيا, باقىت, دانا, مۇحيت, تالعات, ايمان مەن شولپان سياقتى باۋىرلارى بىرىنەن كەيىن ءبىرى دۇنيە ەسىگىن اشىپ, سادىق كوكەمىزدىڭ قاسيەتتى قارا شاڭىراعىن بالانىڭ شات كۇلكىسىنە تولتىرىپ, بازار قىلىپ جىبەرگەن. ايتسە دە سۋسار اپامىز باقىتجاندى بارىنەن وقشاۋلاپ ۇستايتىن. ەڭ ءدامدىسىن سونىڭ اۋزىنا توساتىن. ۇيدەگىلەرگە دە, سول قوناقجاي شاڭىراقتان ۇزىلمەيتىن قوناقتارعا دا «باقىتقا تيمەڭدەر, ول جاقسى وقۋى كەرەك, مۇنىڭ كەلەشەگى زور, ول عالىم بولادى» دەگەندى ايتۋدان جالىقپاۋشى ەدى, جارىقتىق. اۋليە كىسى ەكەن, اپامىزدىڭ ايتقانى تۋرا كەلدى. باقىتجان شىنىندا ۇلكەن عالىم بولدى. بالا كەزىندە سۋسار اپاسى سىرقاتتانىپ, توسەك تارتىپ جاتىپ قالعان سايىن باقىتجان «اپا, مەن وسكەندە دارىگەر بولامىن, ءسويتىپ سەنى ەمدەيمىن» دەۋشى ەدى. سول ارمانى ونى الىسقا جەتەلەدى. بورالدايداعى ساتتار ەرۋباەۆ اتىنداعى مەكتەپتىڭ تابالدىرىعىن اتتاپ, ونى 1969 جىلى اياقتاعان سوڭ الماتى قالاسىنداعى مەملەكەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىنا وقۋعا تۇسەدى. اق حالاتتى ابزال جان بولۋدى ارمانداعان ول جوعارى وقۋ ورنىن ويداعىداي ءتامامداپ, الدىمەن شىمكەنت قالاسىنداعى ينتەرناتۋرادا, ودان كەيىن ارىستا 6 جىل جەمىستى ەڭبەك ەتەدى.
جالىقپاي ىزدەنۋدى, وقۋدى ماقسات تۇتىپ 1982 جىلى اقتوبە مەديتسينا ينستيتۋتىنىڭ اسپيرانتۋراسىنا وقۋعا تۇسەدى دە, ونى 1988 جىلى اياقتايدى. ءدال وسى جىلى وسى ينستيتۋت كافەدراسىنىڭ, ءتورت جىلدان كەيىن بالالار حيرۋرگياسى كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى بولىپ تاعايىندالادى. ومىرلىك ءتاجىريبەسى مەن ۇزاق جىلعى ىزدەنىستەرى ءجانە زەرتتەۋلەرىنىڭ ناتيجەسىندە 1997 جىلى ماسكەۋ قالاسىندا وداقتىڭ دارىندى عالىمدارىنىڭ الدىندا مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ديسسەرتاتسياسىن قورعادى. 1998 جىلى اقمولا مەملەكەتتىك مەديتسينا اكادەمياسى بالالار حيرۋرگياسى كافەدراسىنىڭ پروفەسسورلىق لاۋازىمىنا كەلگەن ول از ۋاقىت ىشىندە ۇجىمنىڭ ۇلكەن ءىلتيپاتىنا بولەنىپ ۇلگەرەدى.
الايدا, سۇم اجالدىڭ كەيدە وسىلاي بۋىنسىز جەردەن پىشاق ۇرىپ, جالىنداپ جانىپ تۇرعان شىراقتىڭ وتىن قاتتى ۇرلەپ, جالپ ەتكىزەتىنى وكىنىشتى. ارىس قالاسىندا, ودان سوڭ وڭتۇستىك قازاقستان, اقتوبە, قوستاناي وبلىستارى مەن استانا قالاسىنداعى اۋرۋحانالاردا حيرۋرگ بولىپ ەڭبەك ەتىپ, شيرەك عاسىر ىشىندە سان مىڭداعان ناۋقاستاردى اياقتارىنان تۇرعىزىپ, العىستارىنا بولەنگەن ابزال جان, بىلىكتى دارىگەردىڭ جۇرەگى ءوزىنىڭ تۋىلعان كۇنىنە ءبىر كۇن قالعاندا سوعۋىن توقتاتتى... سۇم اجال 2001 جىلى 48 جاسقا جەتكىزبەي, جالعان دۇنيەمەن قوش ايتتىردى.
«باقىتجان اعام كىشكەنتايىنان تابيعاتپەن ەتەنە ارالاسىپ ءوستى. قۇدايدىڭ ءوزى يكەمدەگەن شىعار, بيولوگيادان وقىعان دارىلىك شوپتەردى جيناپ, ونى انىقتاپ, ءتىپتى نەشە ءتۇرلى جىلانداردى ۇستاپ الىپ, ۋىن شىعارىپ, قورىقپاي قايتا بوساتىپ جىبەرەتىن. الماتىدا مەدينستيتۋتتا وقىپ جۇرگەندە دوستارىمەن اۋىلعا كەلىپ, تاڭ اتقانشا اسەم ءاننىڭ اۋەنىمەن ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ تۇندىگى جەلپىلدەپ تۇراتىن. دوستارى دا باقىتتىڭ وزىنە ساي, ونەرلى, كورىكتى, سەرى جىگىتتەر بولاتىن. سويتسەك, اعام ينستيتۋتتا جۇرگەندە «كوكتەم» اتتى ءانسامبلدىڭ ءانشىسى بولعانىن كەيىن ەسىتتىك. نەگە ەكەنىن قايدام, اعا ماقتانىپ سويلەۋدى ۇناتپايتىن. ۇلكەندەردىڭ قامقورلىعى مەن اياۋلى اتا-انانىڭ ايالى الاقانىنىڭ ارقاسىندا اعامىز جاپ-جاس ەكەنىنە قاراماستان, سول كەزدىڭ وزىندە-اق, تالاي بەلەس-شىڭداردى باعىندىرىپ تا ۇلگەرگەن ەكەن عوي», دەيدى اقىن ەرا ورمانوۆا.
«باقىتجان شىنىندا كەرەمەت ءانشى, سازگەرلىك قابىلەتتەن دە قۇرالاقان ەمەس, سونداي-اق سالاماتتى ءومىر سالتىن سەرىك ەتكەن ونەگەلى سپورتشى بولاتىن. ۇستەل تەننيسى, بيليارد, فۋتبول, ۆولەيبولدان اۋىلدىڭ, مەكتەپتىڭ, اۋداننىڭ, وبلىستىڭ جانە ينستيتۋتتىڭ قۇراما كومانداسى ساپىندا «جۇزدەن جۇيرىكتەردىڭ» قاتارىنان تابىلىپ, لايىقتى قۇرمەتكە بولەنگەن جان ەدى. ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداتقان ءبىلىم وشاعىن تامامداعانىنا ون جىل تولۋىنا وراي ءارى مەكتەپتىڭ العاشقى تۇلەكتەرى رەتىندە سىنىپتاستار جينالىپ, مەكتەپكە قانداي سىي-سياپات جاساساق بولادى ەكەن دەپ ويلاسا كەلە, س.ەرۋباەۆتىڭ بيۋست-ەسكەرتكىشىن قويۋدى ۇيعاردىق. سودان قۇرىلىستى جۇرگىزۋگە, قاداعالاۋعا ارنايى كوميسسيا قۇرىپ, جۇمىستى باستاپ جىبەردىك. سىنىپتاس دوسىمىز, سول كەزدەگى ارىس قالاسىنداعى اۋرۋحانانىڭ دارىگەر-حيرۋرگى باقىتجان ورمانوۆ وسى جۇمىستىڭ باسى-قاسىندا كۇن-ءتۇن دەمەي ءجۇرىپ, ءوزى تانيتىن جاقسى مۇسىنشىمەن كەلىسىپ, وسى ءىستى اياعىنا دەيىن جەتكىزۋگە بارىن سالدى. ءالى ەسىمىزدە, ءبيۋستى جاساتۋ بارىسىندا ەڭ قيىن تيگەنى س.ەرۋباەۆتىڭ سۋرەتىن تابۋ بولدى. ول ءۇشىن تۇركىستانعا ارنايى بارىپ, مۇراجايدان سۋرەتىن الىپ كەلىپ, مۇسىنشىگە تاپسىرۋدى موينىنا العان باقىتجاننىڭ ىسكەرلىگىنە, ەلجاندىلىعىنا قاتتى ءسۇيسىنىپ, ريزا بولىستىق. ءسويتىپ, ساتتار ەرۋباەۆتىڭ ەسكەرتكىش ءمۇسىنى 1979 جىلدىڭ 25 مامىرىندا سالتاناتپەن اشىلىپ, بۇكىل اۋىل, مەكتەپ ۇجىمى مارە-سارە قۋانعان. اسىرەسە, باقىتجاننىڭ قۋانىشىن ايتىپ جەتكىزۋ قيىن. مىنە, ءبىزدىڭ سىنىپتاسىمىز باقىتجاننىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن جۇزەگە اسقان سول كەزدەگى باستامامىزدى تۋ ەتىپ, كەيىنگى ءبىتىرۋشى تۇلەكتەر جىل سايىن «تۋعان ەلگە – تاعزىم» دەگەن ۇرانمەن مەكتەپكە تاعزىم ەتۋدى داستۇرگە اينالدىرىپتى. بۇل ءداستۇر ءالى دە جالعاسىن تابا بەرەدى دەگەن سەنىمدەمىز», دەپ ەسكە الادى سىنىپتاستارى ءا.مامەكوۆ, ن.سمانبەكوۆ.
«بىلىكتى دارىگەر, ارداقتى باۋىرىمىز, اياۋلى اكە, ادال جار بولا بىلگەن باقىتجان ورمانوۆ مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت ازا مۇراتبەكقىزى قوشانوۆامەن جارىق دۇنيەمەن قوش ايتىسىپ كەتە بارعانشا باقىتتى عۇمىر كەشتى. ماحابباتتارىنىڭ كۋاسىندەي بولعان ۇلدارى ەلدوس, داستان, سۇڭقارعا قاراپ ارداقتى باۋىرىمدى كورگەندەي بولامىن. ازا اپامىز ءۇش ۇلدان تاراعان 5 نەمەرەنى تاربيەلەپ, ولاردىڭ قىزىعىنا تويماي, شۋاعىنا كەنەلىپ وتىر. وسىنداي زەردەلى ۇلدى دۇنيەگە اكەلگەن ابزال انامىز جامال سۇلتانبايقىزى كوزى ءتىرى بولعاندا بۇگىندە 85 جاسقا تولار ەدى. جاستايىنان سپورتتى سەرىك ەتكەن باقىتجان اعامىزدى ەسكە الىپ, تۋعان جەرى بورالدايدا ۆولەيبولدان جارىس وتكىزىپ تۇرامىز. وسى ءداستۇر الداعى سەنبى كۇنى جالعاسىن تاپپاق. تۋرنيردەن سوڭ اۋىلدا انامىز بەن اعامىزدىڭ رۋحىنا باعىشتالعان اس وتەدى. ءالى كۇنگە دەيىن ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن ونىڭ شاپاعاتىن كورگەن جاندار العىسىن جاۋدىرىپ جاتادى. اعامنىڭ قايتىس بولعانىنا بەس جىلداي ۋاقىت وتكەندە وبلىستىق گازەتتە ءبىر ازاماتتىڭ مەنىڭ اعاما راحمەت ايتقان شاعىن ماقالاسى جارىق كوردى. سويتسە كەزىندە باقىتجان ول كىسىگە اۋىر وپەراتسيا جاساپ, اجالدان امان الىپ قالعان ەكەن. مىنە, «جاقسىنىڭ ءوزى ولسە دە ءىسى ولمەيدى» دەگەن وسى بولسا كەرەك, ءسىرا» دەيدى باقىتجاننىڭ تاعى ءبىر باۋىرى تالعات سادىق ۇلى.
ءيا, باقىتجان ورمانوۆ جايلى وتكەن شاقتا اڭگىمە قوزعاۋ ونى جاقسى بىلەتىندەر ءۇشىن, قىزمەتتەس ءارى قاتارلاس جۇرگەندەر مەن تۋعان-تۋىستارىنا وتە اۋىر. ويتكەنى, ونىڭ ادامي قاسيەتى, سابىرلىلىق پەن سالماقتىلىعى, اقىل-وي پاراساتىنىڭ جوعارىلىعى مەن قاراپايىمدىعى كىمدى دە بولسا باۋراپ الىپ, قايتا سويلەسۋگە قۇمبىل ەتىپ تۇراتىن. جان دۇنيەسى جارقىن, بەكزاتتىعى مەن مەيىرباندىعى باسىم باقىتجان سادىق ۇلىنىڭ تەكتى تۇلعاسى ونىڭ رۋحىن قۇرمەت تۇتاتىن دوس-جاراندارى, ارىپتەستەرى مەن تۋىستارىنىڭ كوز الدىنان ەشقاشان دا كەتپەك ەمەس.
ورالحان ءداۋىت,
«ەگەمەن قازاقستان».
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.