مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى جىلدارى كوپشىلىگىمىز ەرەكشە سەزىم جاعدايىندا بولعانىمىز بۇگىنگى كۇندەرى ەستەلىك رەتىندە ايتىلادى. ايتىلۋى دا كەرەك. ۇرپاق ءۇشىن. بولاشاقتا تاۋەلسىزدىك تۋى تومەندەمەس ءۇشىن. تاۋەلسىزدىك – حالقىمىزدىڭ تاريحى, ءوسۋ جولى, ماڭگى بولاشاعىمىز.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگىنىڭ تۋىن كوتەرىپ, ەل الدىندا انت بەرگەن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز, ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ءوزىنىڭ حالىققا ارنالعان بارلىق جولداۋلارىندا, ايگىلى «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ», « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى», تاعى باسقا ەڭبەكتەرىندە ەلىمىزدىڭ, ۇلتىمىزدىڭ ماڭگىلىك ەل بولۋ يدەياسىنا ايرىقشا ەكپىن بەرىپ كەلەدى. تاۋەلسىز مەملەكەتتىگىمىز – قازاقستاننىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ ەڭ قاسيەتتى ۇعىمى. ول تەك رەسمي ستاتۋس نەمەسە گەوساياسي احۋال, جاعداي ەمەس. ول – وسى مەملەكەت ازاماتتارىنىڭ دۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىقپەن تەڭ قۇقىقتىعى, الەمدىك قارىم-قاتىناستاعى ءورىسى, مۇمكىندىگى, ءوسۋى, ءونۋى, عالامدىق باسەكەلەستىككە لايىقتىلىعى. وسىنداي تالاپتاردىڭ بيىگىندە بولۋ ءۇشىن تالاي ازاماتتارىمىز ەل يگىلىگىنە ەڭبەك ەتۋدىڭ الدىڭعى شەبىندە ءجۇرۋى ءتيىس.
مەملەكەتىمىزدىڭ سونداي بەتكە ۇستار تۇلعالارىنىڭ ءبىرى – يكرام ادىربەك ۇلى ادىربەكوۆ. ول – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كورنەكتى مەملەكەت قايراتكەرى, 1996-2017 جىلدار ارالىعىندا سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى, ليتۆا, لاتۆيا, ەستونيا, مالايزيا, يندونەزيا, فيليپپين, برۋنەي, قىتاي, ۆەتنام مەملەكەتتەرىندە توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشى, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى, حالىقارالىق قاتىناستار, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى قىزمەتتەرىن ابىرويمەن اتقارعان ارىپتەسىمىز, دوسىمىز. يكرام ادىربەكوۆتىڭ ءومىربايانى مەن سان سالالى قىزمەتىنەن اقپارات بەرەتىن «ەلشىنىڭ جازباسىنان» دەپ اتىن ءوزىنىڭ بولمىسىنا ۇقساس, ىشكى مادەنيەتتىلىگىمەن وتە سىپايى قويعان قولجازباسىن وقىپ شىققان ادام تاۋەلسىزدىكتى جاريالاۋدىڭ, ونىڭ ىشكى, سىرتقى مازمۇنىن تولىقتىرىپ, مەملەكەت مۇددەسىن قورعاۋ جولدارىنىڭ قانشالىقتى كۇردەلى, توسىن ءارى وراسان وتانشىلدىقپەن, بىلىمدارلىقپەن قاتار, قايرات-جىگەر تالاپ ەتەتىندىگىنە كوزىن جەتكىزەر ەدى.
يكرام باۋىرىمىزبەن كوپ جىلداردان بەرى ارىپتەس, ءوزارا سىيلاستىعىمىز بەن قادىرلەستىگىمىز تازا قالىپتاسقان, مەملەكەتتىك قىزمەتتە تانىسىپ, تابىسىپ, تۇسىنىسكەن, اڭگىمەمىز جاراسقان جاندارمىز.
ەكىنشىدەن, ءبىزدىڭ ءوزارا تۇسىنىستىگىمىزگە, سىرلاس بولۋعا ىقپال ەتكەن جاعدايلار – ەكەۋمىز دە ەكى ۋاقىتتا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىندا ەلشى, قازاقستان پارلامەنتى سەناتىنىڭ حالىقارالىق قاتىناستار, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى بولدىق. كوپتەگەن حالىقارالىق كونفەرەنتسيالار, كەزدەسۋلەر, كەلىسسوزدەر, پىكىرتالاستاردا, ەۋروپا قاۋىپسىزدىك ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ پارلامەنتتىك اسسامبلەيا (ەقىۇ) مۇشەلەرى بولىپ, ونىڭ ماجىلىستەرىندە بىرلەسىپ, ەل اتىنان, ءبىزدىڭ پارلامەنت اتىنان ءسوز سويلەپ, ۇلت نامىسى ءۇشىن بارىمىزدى سالىپ, قاتار جۇردىك.
ۇشىنشىدەن, ادامي قاتىناسىمىز ءبىر-ءبىرىمىزدى ىزدەپ, پىكىرلەسكىمىز كەلىپ تۇراتىن جاقىندىققا ۇلاستى.
«ەلشىنىڭ جازباسىنان» كىتابى ءبىرىنشى بەتتەن-اق وقۋشىسىن ۇلى دالانىڭ كەڭىستىگىندەگى, عاسىرلاردان-عاسىرلارعا جالعاسۋىندا بابالارىمىزدىڭ ەركىندىك اڭساعان ۇلى جورىعىنان باستاۋ الىپ, ازات ەل بولۋدىڭ باقىتىن باعالاۋدان ءسوز تارتادى. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جاس مەملەكەتىمىزدىڭ جاڭا زامانعا ساي سىرتقى ساياساتىن قالىپتاستىرىپ, ونى كاسىبي ديپلوماتتارمەن, ەل ىشىندەگى مەملەكەت قىزمەتىندەگى تاجىريبەلى, وتانشىل لاۋازىمدى قىزمەتتەردە ناتيجەلى ءىس اتقارۋعا قابىلەتتى تۇلعالارمەن جاساقتاۋىنا توقتالۋ ارقىلى ءوزىنىڭ دە سىرتقى ساياسات سالاسىنا كەلۋى تۋرالى تومەندەگىدەي ماعلۇمات بەرەدى: «...تاۋەلسىزدىكتىڭ وسى ءبىر باستاۋ كەزەڭىنىڭ العاشىندا مەملەكەتتىك اگرووندىرىستىك كوميتەتىنە, كەيىن سىرتقى ەكونوميكالىق بايلانىس مينيسترلىگىنە تيەسىلى «كازاگرو سىرتقى ساۋدا» مەملەكەتتىك كومپانياسىنىڭ جەتەكشىسى ەدىم…
...بەس-التى مەملەكەتتىك سىرتقى ساۋدا كومپانيالارىنىڭ باسشىلارى مەملەكەت باسشىسى مەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ شەتەلدەرگە جاساعان رەسمي ساپارلارىنا قاتىسىپ جۇردىك. كەي جاعدايدا ساپارلاردى ۇيىمداستىرۋعا دا قول ۇشىن بەرەتىنبىز-ءدى. بۇل ءبىزدىڭ ەندىگى ارادا ۇكىمەت مۇشەلەرىمەن تانىس بولۋعا, كەيبىر وزەكتى ماسەلەلەر تۋرالى سولارمەن پىكىر الماسىپ, وي ءبولىسىپ جۇرۋىمىزگە مۇمكىندىك تە بەردى...» (ي.ادىربەكوۆ. «ەلشىنىڭ جازباسىنان». 5-بەت).
اۆتوردىڭ بايانداۋىنشا, وسىلايشا سىرتقى ساۋدا ارقىلى باستالعان حالىقارالىق قارىم-قاتىناس سالاسىنداعى قىزمەتى ونى كوپ ۇزاماي مەملەكەتىمىزدىڭ جوعارى لاۋازىمدى جاۋاپتى ديپلوماتيالىق قىزمەتىنە الىپ كەلدى.
سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ەلىمىزدە بۇكىل ەكونوميكا داعدارىسقا ۇشىراپ, قارجى تاپشىلىعى جايلاپ, كۇيزەلىپ تۇرعاندا قۇرىلعان ەدى. سوعان قاراماستان پرەزيدەنتتىڭ پارمەنىمەن سىرتقى ساياسات اۋەل باستان ساۋاتتى جۇرگىزىلىپ, مينيسترلىك تە جاڭا تالاپتارعا ساي جاساقتالىپ, اقش, رەسەي, قىتاي سياقتى الىپ مەملەكەتتەردەن باستاپ, قازاقستان ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزى بار باسقا ەلدەردە دە ءبىزدىڭ ەلشىلىكتەر اشىلا باستادى. بۇل – قاۋىرت كەزەڭ مەملەكەتىمىزدىڭ الەمدىك قوعامداستىققا باتىل ەنۋىنىڭ العاشقى قادامدارى بولاتىن. جاريالى اشىق ساياساتتىڭ ارتىندا قارجىلىق, ۇيىمداستىرۋشىلىق, شارۋاشىلىق, تۇرمىستىق قاجەتتەرىن قامتيتىن كەشەندى جۇمىس جاتىر. ولاردى بىلەتىن, ءتيىمدى شەشىم قابىلداي الاتىن بىلىكتى ۇيىمداستىرۋشىلار قاجەت بولدى. وسىنداي ۋاقىتتا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاڭداۋىمەن يكرام ادىربەكوۆ ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – باس قارجى-اكىمشىلىك باسقارماسىنىڭ باسشىسى بولىپ كەلىپ, ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ قارجىلىق, ماتەريالدىق بازاسىن قالىپتاستىرۋدا قىرۋار جۇمىس اتقاردى. جاڭا قۇرىلعان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ سۇرانىستارىن ۇكىمەتتەگى قارجى سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ديپلوماتيا, ساياسي قاتىناستاردى اۋەلدە تۇسىنە قويماي, بۇرىنعى جۇيەدەن شىعا الماي ءجۇردى. وسىنداي كەزدە قارجىلىق قاتىناستى جانە ونىڭ جاڭا تالاپتارىن بىلەتىن يكرام ادىربەك ۇلىنىڭ ءسىم-گە كەلگەنى جانە ونىڭ مەملەكەتشىل قىزمەتى, اسىرەسە ەلشىلىكتەردىڭ ءادىل, ساۋاتتى قارجىلاندىرىلۋىن جولعا قويدى.
«ەلشىنىڭ جازباسىنان» كىتابىندا سول جىلدارداعى ەل مۇددەسىندە شەشىلگەن كوپ جاعدايلار اشىق ايتىلىپ, وعان قاتىناسىپ, ىسكەرلىك كورسەتكەن, سونداي-اق شەتەلدىك ىسكەرلىك تۇلعالارىمەن, بيلىك وكىلدەرىمەن جۇرگىزىلگەن كەلىسسوزدەر, قارىم-قاتىناس, شەشىلگەن تۇيىندەر تۋرالى وتە تارتىمدى ءارى وقۋشىسىنا تۇسىنىكتى تىلمەن جازىلعانى كوڭىل تولتىرادى. يكرام ادىربەك ۇلى تىكەلەي ءوزى قاتىناسىپ, ىستەلگەن تىڭعىلىقتى ىستەر تۋرالى دا, سىرتىنان باقىلاپ ساراپتاپ, وي بولىسكەن تاراۋلارى دا ناقتى دەرەكپەن وقۋشىسىن وقيعادان وقيعاعا قىزىقتىرا جەتەلەپ وتىرادى. ديپلوماتيالىق قىزمەتتىڭ قىر-سىرى كوپ. ال ولاردىڭ العاشقى كەزەڭى, تۇرمىستىڭ ورنالاسۋى, عيمارات, قىزمەتتىك وفيس, كولىك, جابدىق ماسەلەلەرى ادەتتە كوپ ايتىلا بەرمەيدى. كەيدە ءتىپتى ولاردىڭ قالاي شەشىلەتىنىنە دە كوپ ادامدار ءمان بەرە قويمايدى. ارينە, ۇلكەن ساياساتتىڭ كولەڭكەسىندە ولار ەكىنشى كەزەكتە. الايدا ۇلكەن ساياساتتى ۇتىمدى, ناتيجەلى جۇرگىزۋ ءۇشىن دە قاجەتتى جاعداي ۇيىمداستىرۋ دا كوپ ۋاقىت الادى. اۆتور وسىنداي قاربالاسى مەن اۋقىمى كوپ جۇمىستاردىڭ كورىنىسى رەتىندە ليتۆاداعى ەلشىلىك ءۇشىن مەملەكەتىمىزدىڭ مەنشىگىنە جەر الىپ, ەكى عيمارات سالدىرۋ جولىندا قانشا كەڭسە, قانشا لاۋازىمدى تۇلعالارمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلگەنىن شەبەرلىكپەن, قىزىقتى يىرىمدەرمەن جەتكىزە بىلگەن.
يكرام ادىربەكوۆ ەستەلىك جازۋدىڭ وتە ءتيىمدى ءتاسىلىن تاۋىپتى. 2008 جىلى بەيجىڭدە اشىلعان XXIX وليمپيادا ويىندارى – ەجەلدەن كەلە جاتقان ۇلى ءداستۇردىڭ جالعاسى. سوڭعى جارتى عاسىردا اقش, تاعى باسقا الەمدەگى ىقپالدى مەملەكەتتەر مۇنداي دارەجەدەگى سپورت ويىندارىنىڭ وتكىزىلۋوتكىزىلمەۋىنە ورىنسىز ارالاسىپ, ساياساتتاندىرىپ جىبەرگەنى دە بەلگىلى. كىتاپ اۆتورى وسى جاعدايلاردىڭ ءبارىن ساراپتاپ, قىتايدىڭ سول كەزەڭدە وليمپيادا ويىندارىن وتكىزۋگە دايىندىق, وتكىزۋ كەزىندەگى ۇيىمداستىرىلعان وتە اۋقىمدى الەمدىك قارىم-قاتىناس پروتسەستەرىن, قىتايعا قارسى, وليمپيادا ويىندارىن بولدىرماۋ نيەتتەرى جاسالعانىن بايانداپ, بۇرىن جاريالانا بەرمەگەن قىزىقتى جاعدايلاردى دا ورتاعا سالادى.
سول كەزدەگى قحر توراعاسى حۋ تسزينتاو وليمپيادا ويىندارىنىڭ اشىلۋىنا ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتى ارنايى شاقىرىپ, قۇرمەت كورسەتكەنى, ەلباسىنىڭ قىتايدىڭ بۇرىنعى توراعاسى تسزيان تسزيامينمەن پروتوكولدان تىس, بەيرەسمي كەزدەسۋلەرى, ءوزارا تۇسىنىستىك اڭگىمەلەرى كىمدى بولسا دا بەيجاي قالدىرماسى انىق. ارينە, بۇل شارالاردىڭ بارلىعىنىڭ ءوز دارەجەسىندە وتكىزىلۋى دە سول ەلدەگى ءبىزدىڭ ەلشىمىزدىڭ تىنىمسىز ەڭبەگىمەن, ونىڭ قىتاي دوستارمەن ءتىل تابىسا بىلۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى ءارى وتە مازمۇندى بايقاعىشتىقپەن جازىلعان.
قازاقستان-قىتاي شەكاراسىنىڭ تاريحى تۋرالى قىسقاشا مالىمەتتەر دە قازاق وقۋشىسىنا قاجەت. ءبىزدىڭ تاۋەلسىز مەملەكەتتىگىمىزدى قىتاي تاراپى مويىنداپ, بىزبەن تەڭ دارەجەدە ديپلوماتيالىق قاتىناس ورناتقاننان كەيىن, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قىتاي باسشىلارىمەن العاشقى كەزدەسۋلەرىندە قويعان تالابى – شەكارالىق كەلىسىمگە قول جەتكىزۋ بولعانىنىڭ تاريحي ماڭىزى زور. سول كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە, 1994, 1997, 1998, 1999 جىلدارى ەكىجاقتى كەلىسىمدەرگە مەملەكەتتەر باسشىلارى قول قويىپ, پارلامەنتتەردە راتيفيكاتسيالانىپ, بۇۇ-دا قابىلداندى. جەرىمىزدىڭ تۇتاستىعى, شەكارامىزدىڭ مىزعىماس بەرىكتىگى – ەلشى قىزمەتىنىڭ ەڭ قاسيەتتى بورىشى.
«ەلشىنىڭ جازباسىنان» كىتابىنىڭ كولەمدى تاراۋى «الەمدىك قارجى داعدارىسى جانە قىتاي» دەپ اتالادى. بۇل بولىمدە كەشەندى قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ سوڭعى 15-20 جىلداعى دامۋى, داعدارىسى, ونىڭ الەمنىڭ ەكونوميكاسى ەڭ قۋاتتى مەملەكەتتەر – اقش, ەۋروپالىق وداق, جاپونيا, رەسەي جانە باسقا ەلدەرمەن قارىم-قاتىناسى, ۇيلەسىمدىلىكتەرى, قايشىلىقتارى ساراپقا سالىنعان. قىتايداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جاعدايى, ونى ورىستەتۋدەگى تاجىريبەسى, سالىق جۇيەسى كەڭىنەن اڭگىمە بولىپ, كوپتەگەن دامۋشى ەلگە دە ساباق بولا الاتىنىنا دا نازار اۋدارىلادى.
قارجىلىق داعدارىستىڭ ەكونوميكانىڭ دامۋىنا نەمەسە توقىراۋىنا تيگىزەتىن اسەرى دە مامان تۇجىرىمدارىمەن تياناقتالعان. اگرارلىق كەشەن, جۇمىسسىزدىق, ميگرانتتار ماسەلەلەرى دە قىزىقتى دا سالىستىرمالى دەرەكتەرمەن تولىقتىرىلعان.
كىتاپتىڭ بەس ۇلكەن تاراۋى ەلشىنىڭ مالايزياداعى قىزمەتىنە ارنالىپتى. اسىرەسە, وتكەن عاسىردىڭ 90-شى جىلدارى مالايزيانىڭ «ازيا جولبارىستارىنىڭ» الدىڭعى شەبىندە بولىپ, حالىقتىڭ تۇرمىسىن كوتەرۋدە بۇرىن بولماعان جەتىستىكتەرگە جەتكەنى الەمگە ايان. ەلشىنىڭ وي قورىتۋلارى ساياسي بيلىك, ۇكىمەت قىزمەتىن, ەلدەگى كەڭ اۋقىمدى رەفورمالار جۇرگىزىلۋىن, ناتيجەلەرىن ساراپتاپ قانا قويماي, ءوزىنىڭ كوزقاراسىن, پىكىرىن ورتاعا سالۋى دا ونىڭ بۇل تاقىرىپتى بۇگە-شىگەسىنە دەيىن تەرەڭ زەرتتەگەنىن كورسەتەدى.
«ەلشىنىڭ جازباسىنان» كىتابىنىڭ بەل ومىرتقاسىنداي ءبولىمى مالايزيا ەلىنىڭ ۇزاقمەرزىمدى پرەمەر-ءمينيسترى موحامماد ءماحاتحيردىڭ فەنومەنىن تالداپ, ونىڭ ساياساتتاعى, بۇكىل مالاي ەلىنىڭ تاعدىرىنداعى ورنىن ايشىقتايدى. جاي, رەسمي اقپارات قۇرالدارىنان كەزدەستىرە بەرمەيتىن دەرەكتەر يكرام ادىربەك ۇلىنىڭ اسا مۇقيات ۇقىپتىلىعىمەن جۇيەلەنىپ جاريالانعانى كوڭىلگە قونىمدى-اق. سونداي ەلەۋلى وقيعالاردىڭ ءبىرى – م.ءماحاتحيردىڭ 23 جىل اتقارعان پرەمەر-مينيستر لاۋازىمىنان ءوز ەركىمەن كەتۋىنە بايلانىستى بىرىككەن مالاي ۇلتتىق ۇيىمىنىڭ (بمۇۇ) جىلدىق باس اسسامبلەياسىندا سويلەگەن ءسوزىنىڭ كەيبىر وتكىر جەرلەرىنە توقتالا كەتۋدىڭ دە ءجونى كەلىپ تۇر. ەلشى ءوزى قاتىناسقان مالايزيا ەلى ءۇشىن تاريحي جيىنىندا م.ءماحاتحيردىڭ تومەندەگى سوزىنە ءمان بەرىپتى: «...وسى جىلدار ىشىندە 5 ميلليون بولعان مالاي حالقىنىڭ سانى 25 ميلليونعا جەتتى. بۇرىن تەك كاۋچۋك پەن پالما مايىنان باسقا ءوندىرىسى جوق مالاي ەلى دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلدى. ەلدەگى بارلىق ەتنوس تىنىشتىقتا ءومىر سۇرۋدە. مالاي بالالارىنىڭ قولىنان بۇرىن تەك ەگىس ەگۋ نەمەسە بالىق اۋلاۋ عانا كەلەتىن ەدى, ەندى ولار بارلىق سالادا جوعارى ءبىلىم مەن ماماندىققا يە بولدى. بۇگىنگى كۇنى كوپتەگەن مالاي ازاماتى مەملەكەت قايراتكەرى, پروفەسسور, گەنەرال اتاندى, بيزنەستەن ميلليونەرلەر شىقتى, كوپتەگەن حالىقارالىق ۇيىمدى باسقاراتىن دارەجەگە جەتتى. بۇكىل مۇناي, گاز سالاسى مەملەكەت مەنشىگىنە ءوتىپ, ول ۇلتتىڭ بايلىعىنا اينالدى...
...كوررۋپتسيا, مەنمەندىك, حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا قۇلاق اسپاۋ, ءوز مۇددەسىن جوعارى قويۋ – پارتيانىڭ السىرەۋىنە, بەدەلىنىڭ جوعالۋىنا الىپ كەلەدى...» (يكرام ادىربەكوۆ. «ەلشىنىڭ جازباسىنان». 37-38-بەتتەر).
اۆتور وسى سياقتى مالاي ەلىنىڭ پرەمەرى م.ءماحاتحيردىڭ ءار كەزدەگى, ءار دارەجەدەگى سوزدەرىن ساراپتاۋ ارقىلى ءوزى بولعان ەلدىڭ حال-احۋالىنان, تۇرمىس-تىرشىلىگىنەن وقۋشىسىنا مول ماعلۇمات بەرەدى. كىتاپتا تەك ەكونوميكا, ساياسات سالاسىندا عانا ەمەس, عىلىم, ءبىلىم, اسىرەسە ءتىل ماسەلەسىنە بايلانىستى مالاي ەلىنىڭ تاجىريبەسى كەڭىنەن ورىن تاپقان. م.ماحاتحير بيلىك باسىنا كەلگەننەن كەيىن مالاي ءتىلىنىڭ قىتاي ءتىلىنىڭ كولەڭكەسىنەن شىعىپ, باسىمدى مەملەكەتتىك ءتىل دارەجەسىنە كوتەرىلگەنىن ەسكەرسەك, مۇنداي تاجىريبەنىڭ ءبىز ءۇشىن دە ارتىق بولماسىن جازادى كىتاپ اۆتورى.
يكرام ادىربەك ۇلى ديپلوماتيا سالاسىنا ۇلكەن ءومىر مەكتەبىنەن ءوتىپ, ءوزى ەڭبەك ەتكەن – مەيلى ول عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ لابوراتوريا باسشىسى نەمەسە ءوندىرىس قۇرىلىمدارىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى, ەلشىلىك باسشىسى, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى لاۋازىمدارىنىڭ قاي-قايسىسىن دا بىلىمدىلىكپەن, مەملەكەت جاناشىرى قانداي بولۋ كەرەكتىگىنە ۇلگى بولارلىق ءادىس-تاسىلمەن ەڭبەك ەتىپ, زور ابىرويمەن اتقاردى. ۇنەمى ارتىنان جاقسى ءسوز ەردى. وتكەن جولى, بارلىق ءوسۋ باسپالداقتارى قايتالانباس قىمبات كەزەڭدەر ەكەنىنە كۇمانىمىز جوق. قاي جەردە, قانداي قىزمەتتە جۇرسە دە توڭىرەگىندەگى ادامدارمەن, ۇلكەن, كىشىمەن ءتىل تابىسىپ, ءبىلىمىن ءوسىرىپ, ءورىسىن كەڭەيتىپ, تىلەكتەستەرىن كوبەيتىپ, عيبراتتى, پاراساتتى ورتا قۇرىپ كەلەدى. «ەلشىنىڭ جازباسىنان» كىتابىنىڭ بىرنەشە تاراۋى ءوز ءومىرىنىڭ – وتباسى, اتا-اناسىنان باستاپ, مەكتەپتەگى جادىندا ساقتالعان ۇستازدارى, ەڭبەك جولىندا كورگەن ونەگەلى اعالارى, جاقسى ادامدار تۋرالى, «ولارعا ءىلتيپات كورسەتۋىم – ازاماتتىق پارىزىم» دەپ اعىنان جارىلا ەسكە الىپتى.
ومىردەن ەرتەرەك, ءبىر جىلدا كەتكەن اتا-اناسى جەرلەنگەن تۇركىستان ماڭىنداعى بالتاكول اۋىلىنا «ەل تاراپ كەتپەسىن دەپ مەشىت سالدىرىپ, ەگىسكە ارنالىپ كانال قازدىرىپ, ورتا مەكتەپتى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىپ, قولىمنان كەلگەنىن جاساۋعا تىرىستىم» دەپ پەرزەنتتىك پارىزىن ورىنداي العانىمەن دە وقۋشىسىمەن وي بولىسەدى.
سونداي-اق يكرام جازبالارىندا ءوزىنىڭ بوزبالا كەزىندەگى البىرتتىق سەزىممەن ءوزىنىڭ ادىلدىگىن, بىربەتكەيلىك مىنەزىن ءتۇسىنىپ, قامقورلىق جاساعان مەكتەپتەگى ۇستازى ءرازيا دۇيمەنوۆا اپايىنا شاكىرتتىك تاعزىمى, ەسەيىپ ەڭبەككە ارالاسقان شاعىندا شىنايى جاناشىرلىق, ەشقانداي ەسەپسىز تەك وسىنداي تازا, وسۋگە قابىلەتتى جىگىتتىڭ قوعامدا ءوزىنىڭ ادامگەرشىلىگىنە, بىلىمىنە, قابىلەت-قارىمىنا قاراي, لايىقتى ورىن, جاۋاپتى قىزمەتكە قوسىلىپ, ابىرويلى بولۋىنا تىلەكتەس ءارى تىكەلەي ىقپال ەتە العان, اعالىق ايالى الاقاندارىن اياماعان حيسمەدۋللا يسكاح ۇلى ۇكىباەۆ, يسابەك مىرزاحمەت ۇلى مىرزاحمەتوۆ, كوپماعامبەت ەلەمەس ۇلى ەلەمەسوۆ سياقتى ەلگە بەلگىلى قايراتكەر تۇلعالارعا دەگەن قۇرمەتىن ەرەكشە العىس سەزىممەن جازعانى دا ازاماتتىق دارەجەسىنەن كورىنىس بەرىپ, ادامنىڭ جانىن جادىراتادى. يكرام ادىربەك ۇلى بۇل ەڭبەگىندە ءارتۇرلى جاعدايلاردا ەڭبەكتەس, ارىپتەس, قارىم-قاتىناستا بولعان جۇزدەن استام ادام تۋرالى (ونىڭ جارتىسىنا جۋىعى شەتەلدىكتەر) جازىپ, كوپشىلىگىنىڭ مىنەز-قۇلقىنا, جۇمىسىنا پىكىر ءبىلدىرىپتى. بۇل دا ءبىر ىسكەرلىك مادەنيەت بولار.
سەناتتاعى قىزمەتتەس ارىپتەستەرىمەن, ودان كەيىنگى ومىرىندەگى ءوزى سىيلاسىپ جۇرگەن ازاماتتارمەن دە ەرەكشە قادىرلەسىپ, ديدارلاسىپ ءجۇرۋىن دە بۇگىنگى ءومىرىنىڭ قازىناسى, بايلىعىنا جالعاستىرا العان يكرام ادىربەك ۇلى ءوزى دە ەلىنىڭ ەرەن تۇلعاسى.
يكرام ادىربەكوۆتىڭ «ەلشىنىڭ جازباسىنان» كىتابى – ارينە ءبىرىنشى كەزەكتە جاس ديپلوماتتارعا, ءبىزدىڭ تۋىمىزدى شەتەلدەردە كوتەرىپ جۇرگەن بۇگىنگى ەلشىلەرىمىزگە, سونداي-اق حالىقارالىق قاتىناستارعا قىزىعۋشىلىق بىلدىرەتىن قالىڭ وقىرمانعا پايدالى, قۇندى شىعارما.
مۇنداي تانىمدىق شىعارمالار سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە, ەلشىلىكتەردە ۇيىمداستىرىلاتىن «ەلشى كىتاپحاناسىنىڭ» كوركى بولارىنا كۇمانىم جوق.
قۋانىش سۇلتانوۆ,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى