جاھان جانارىنداعى جەتىسۋ جاۋھارلارى توقىراعان تۋريستىك سالانى جانداندىرا ما؟

ويتكەنى الەمدە كوروناۆيرۋسقا دەيىن تۋريزمنەن تۇسەتىن تابىس مۇناي مەن كولىك وندىرۋدەن كەيىنگى ءۇشىنشى ورىن­دا تۇرعان بولاتىن. دۇنيەجۇزىلىك تۋريزم ۇيىمىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا تۋريزم يندۋسترياسى عالامشارداعى جالپى ۇلتتىق ءونىمنىڭ وننان ءبىر بو­لىگىن قۇراپ كەلگەن. الەمدەگى ينۆەستيتسيا اينالىمىنىڭ 11 پايىزى دا وسى ءتۋريزمدى دامىتۋعا باعىتتالعان ەدى. ال ادامزاتتى جۇمىسپەن قامتۋ جونىنەن دە تۋريزم يندۋسترياسى الدىڭعى ورىندا, مىسالعا جىل سايىن جاڭادان اشىلاتىن ون جۇمىس ورنىنىڭ ءاربىر توعىزىنشىسى وسى سالاعا تيەسىلى-ءتىن. ەندى وسى قارجى اعىنىنان ايىرىلۋ قاۋپى تۋىپ تۇر. دەگەنمەن, تۋريزم سالاسى دامىعان ەلدەر ارەكەت ەتىپ, دەمالىس ورىندارىنا كەلەتىن ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتۋدى قولعا الۋدا. كۇنى كەشە تۇركيا بارلىق تۋريستىك نىساندى تولىقتاي سەرتيفيكاتتاۋدان وتكىزەتىنىن مالىمدەدى. ياعني مەملەكەت اۋە كومپانيالارىن, قوناقۇيلەردى, مەيرامحانالار مەن ءدامحانالاردى تىڭعىلىقتى تەكسەرۋدەن وتكىزىپ, ورتاق سانيتارلىق تالاپقا باعىندىرماق. سەرتيفيكاتتاۋدان كەيىنگى ناتيجە حالىقارالىق تۋريستىك ۇيىمدارعا ۇسىنىلماق. وسىلايشا تۇركيا بيلىگى ءوز ەلىندەگى تۋريستىك نىسانداردىڭ تيىم­دىلىگىن ارتتىرىپ, دەمالىستىڭ قاۋىپسىز ەكەنىن دالەلدەۋگە كىرىستى. ويت­كەنى تۇرىك بيزنەسىنىڭ قازىناسىنا تۇسەتىن تابىستىڭ 12 پايىزى ءدال وسى تۋريزم سالاسىنا تىكەلەي تاۋەلدى ەكەن. ال كوروناۆيرۋس حابارى شىققالى بەرى بۇل ءىس توقىرادى دەۋگە بولادى. تۇركيا بيلىگى جاريالاعان سوڭعى مالىمەت بويىنشا ەلدەگى تۋريستىك نىسانداردىڭ 99 پايىزى توقتاپ قالعان...

ەندى قازاقستانداعى ءتۋريزمنىڭ دامۋى­نا ورالايىق. بۇل جەردە كەسىمدى پىكىر ايتۋ قيىن. سەبەبى وتاندىق تۋريزم سالاسى ەل ەكونوميكاسىنىڭ تابىستى بولىگىنە اينالعان جوق. بىراق ءۇمىت بار. ويتكەنى قازاق دالاسىنىڭ كوپ بولىگىن جەر ءجانناتى دەپ بەكەر اتاماسا كەرەك. تۇمسا تابيعاتى كوز جاۋىن الاتىن ايماق ءالى-اق الەم ءتۋريزمىنىڭ وتانىنا اينالارى انىق. قازىرشە جاھان جۇرتىنىڭ نازارىنا ىلىنگەن جەتىسۋ جاۋھارلارى جايىندا جاعىمدى حابار جەتكىزۋمەن شەكتەلە تۇرامىز. قازىر بۇل ولكەدە ءتۋريزمنىڭ دامۋى جوعارى دەڭگەيدە ءجۇرىپ جاتىر. اسىرەسە الەمنىڭ دەمالىسقا قۇمار قا­ۋىمىن تۇمسا تابيعات عاجايىبىن كوزبەن كورۋگە شاقىرۋ ءىسى قارقىندى. ماسەلەن, سوڭعى 3 جىلدا الماتى وبلىسى بويىنشا الەمدىك ونلاين-پلاتفورماعا تۋ­ريستىك لوكاتسيانى جۇكتەۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلعان ەكەن. اتاپ ايتقاندا, GoogleMaps, Yandex كار­تالارىندا جانە «TripAdison» ساي­تىنداعى الماتى وبلىسىنىڭ ميكروسايتىندا ءوڭىر تۋرالى 8 مىڭنان استام لوكاتسيا پايدا بولدى. سول سياقتى وبلىستىق تۋريزم باسقارماسى مەن «Wikipedia» جالپىعا بىردەي قولجەتىمدى ەنتسيكلوپەدياسى اراسىندا مەموراندۋم جاسالعان. ال «YouTube» تانىمال بەينەحوستينگىنە قويىلعان «KZ-داعى دەمالىس. جەتىسۋعا ساياحات» بەينەروليگىن تاماشالاۋشىلار لەگى كوبەيىپ كەلەدى.

 – بيىل ايماقتاعى كاسىپكەرلەردى تسيفرلى قۇرالداردى قولدانۋعا, جۇك­تەلگەن مالىمەتتەردى بەلسەندىلەندىرۋ مەن ساراپتاۋعا ۇيرەتۋ جۇمىستارىن قولعا الدىق. بۇل ءتۋريزمدى دامىتىپ, ودان پايدا تابۋعا ىنتالى ىسكەرلەردىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتۋى ءتيىس. سول سياقتى ءساۋىر ايى­نىڭ سوڭىندا تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى قورىنىڭ قولداۋىمەن «Most» بيزنەس-ينكۋباتورىنىڭ قاتىسۋىمەن تۋريزم بويىنشا «Global Online Startup Weekend: Covid-19 Edition» ءبىرىنشى ۆيرتۋالدى حاكاتون ۇيىمداستىردىق. ءسويتىپ وبلىستىڭ تۋريستىك سالاسى UNWTO «Healing solutions for tourism challenge» جاھاندىق باستاماسىنا قوسىلدى. رەسپۋبليكانىڭ ءار تۇكپىرىنەن ەكى جۇزدەي قاتىسۋشى جوباعا ءۇن قاتىپ, كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن وزگەرەتىن بۇگىنگى زاماندا ءتۋريزمدى دامىتۋ مىندەتىنە ورتاق ۇلەس قوسۋعا نيەتتى, – دەيدى الماتى وب­لىسىنىڭ تۋريزم باسقارماسىنىڭ باسشىسى جانار الشىمباەۆا.

ايتپاقشى, وبلىستا ينفراقۇرىلىم­دى دامىتۋ باعىتىندا اتقارىلعان اۋقىم­دى جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە سوڭ­عى 10 جىلدا جەتىسۋعا كەلگەن تۋري­س­تەر لەگى 3,5 ەسەگە وسكەن, سونىڭ ىشىن­دە وتكەن 5 جىلدا بۇل كورسەتكىش تىپ­تەن كوبەيىپتى. دەرەك بويىنشا, وسى ارا­­لىقتا جەر ءجانناتىنا 2 227 000 ادام­نىڭ اياعى تيگەن ەكەن. بۇل – وڭىردەگى ءتۋريزمنىڭ ورلەۋىمەن قاتار ەنشىلەس سا­لانى دا وزىمەن بىرگە ورگە سۇيرەۋىنە جول اشقانى انىق. ناتيجەسىندە ناقتى تابىسقا نەگىزدەلگەن تۋريستىك كلاستەر قالىپتاستى. قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنىڭ جاندانۋى جۇمىس ورىندارىنىڭ كوپتەپ اشىلۋىمەن قاتار تاماق ونەركاسىبى مەن كولىك, بايلانىس قىزمەتىنە دە سۇرانىس تۋعىزباق. مىسالعا, وتكەن جىلى وبلىستا تۋريستەردى قابىلدايتىن 781 نىسان جۇمىس ىستەگەن-ءدى. ولار 2272,3 مىڭ ادامعا قىزمەت كورسەتكەن. اقىلى تۋريستىك-ساۋىقتىرۋ قىزمەتتەرىنىڭ كولەمى 15,9 ملرد تەڭگەنى قۇراپتى. ال ىشكى تۋريزمگە جۇمسالعان قارجى 31,2 ملرد تەڭگەگە جۋىق. دەمالىس اۋما­ق­تارىنان تۋريستىك نىسانداردىڭ كوپتەپ سالىنۋى دا ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋ­شىلىعىنىڭ زور ەكەنىن بىلدىرسە كەرەك. ماسەلەن, سوڭعى 5 جىلدا وبلىستا جالپى سوماسى 40,1 ملرد تەڭگەگە 196 تۋريستىك نىسان جاڭادان ىسكە قوسىلعان ەكەن. سونىڭ ىشىندە بىلتىر وبلىستىڭ تۋريستىك كارتاسىندا 48 سۋ جاڭا دەمالىس ورنى پايدا بولىپ, جالپى سوماسى 19,3 ملرد تەڭگە بولاتىن جەكە ينۆەستيتسيا تارتىلعان. بيىل 27 نىسان سالىنىپ ءبىتۋى ءتيىس, وعان 4,2 ملرد تەڭگە قارجى جۇمسالماق.

جەتىسۋداعى جاعاجاي ءتۋريزمىنىڭ تامىر جايعان تۇسى – الاكول جاعالاۋى. جىل باسىنان بەرى عانا وسى اۋداندا 3 جاڭا دەمالىس ورنىنىڭ قۇرى­لىسى اياقتالدى, قۇيىلعان ينۆەستيتسيا مولشەرى 110 ملن تەڭگەنى قۇرادى. بۇيىرسا, ال­داعى جىلى الاكول جاعا­لاۋىندا كوت­تەدجدى قالاشىق بوي كو­تەرەدى. «Alakol Apartments» دەگەن اتاۋى بار دەمالىس كەشەنىندە الەم­نىڭ سۇرانىسقا يە دەمالىس اۋماق­تا­رىن­داعىداي جاعدايدىڭ ءبارى جاسال­ماق. مۇندا جازعى ماۋسىمدا جۇمىس ىس­تەيتىن امفيتەاتر دا سالىنادى. جو­با قۇنى 4 ملرد تەڭگە شاماسىندا ەكەن. ال تاۋلى ايماقتاعى ءتۋريزمنىڭ ءورى­سى تالعار اۋدانىندا كەڭەيۋدە. بۇل اۋماق­تا جۇرت ءجيى باراتىن «ويقاراعاي – اپورت» دەمالىس ورنى, «اقبۇلاق» تاۋ-شاڭعى كەشەنى تابىستى تۋريستىك كلاس­تەر قۇراپ وتىر. سول سياقتى ەڭبەك­شىقازاق اۋدانىنداعى «تۇرگەن» تۋريس­تىك كەشە­نىنىڭ اۋماعىن كەڭەيتۋ جۇ­مىسى قولعا الىنۋدا. ءىس ناتيجەلى بولسا, تۇرگەن شاتقالى دا تانىمال تاۋ كۋ­رورتتارىنىڭ تىزىمىنە قوسىلادى. تاعى ءبىر تۋريس­تەر نازارىنان تىس قالماي­تىن نىسان رايىمبەك اۋدانىندا سالىن­باقشى. جالپى قۇنى 542,7 ملرد تەڭگە بولاتىن «Park Canyon» ويىن-ساۋىق كەشەنى جەكە ينۆەستورلاردىڭ ەسەبىنەن جۇزەگە اساتىن جوبا بولىپ وتىر.

الماتى وبلىسى