«Egemen Qazaqstan» گازەتىندە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «ەلىمىز بۇل قيىندىقتان شىڭدالىپ شىعادى» اتتى سۇحباتى جارىق كورگەن ەكەن. سۇحباتتا مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ كەزەكتەگى جانە بولاشاقتاعى ماڭىزدى ماسەلەلەرىنە كەڭىنەن توقتالىپ, باعىت-باعدارىمىزعا ءجون سىلتەنىپتى. بۇل سۇحبات ەمەس, كەلەلى كەڭەس دەر ەدىم. جۇرتتىڭ كوڭىلىن مازالاعان كوپتەگەن ساۋالدارعا اشىق جاۋاپ ايتىلىپ, «ەرتەڭ نە بولادى؟» دەگەن الاڭداۋدى دايەكتى دە سەنىمدى تۇجىرىممەن تارقاتىلىپتى.
الداعى ۋاقىت جوعارى بيلىكتەن تارتىپ تومەنگى نەگىزگى ساتىعا دەيىنگى اتقامىنەر ازاماتتاردىڭ ارى الدىنداعى سىن ساعاتى بولماق. كۇللى الەم ابىگەرگە ءتۇسىپ, ادامداردى ۇرەي بيلەپ, تىرشىلىكتەن بەرەكە كەتكەن كەلەڭسىز جاعدايدا ءارى-ءسارى كۇي كەشكەنىمىز راس. وتباسىمىزدان وتانىمىزعا دەيىن, اۋلەتىمىزدەن الەمگە دەيىن جۇرەك كۇپتى, شاراسىز كۇي كەشكەن شاقتا سابىرلى دا سالماقتى وي ايتىپ, وتانداستارىمىزدى ورنىقتىرۋ ۇلكەن كورەگەندىك بولدى. باۋىرجان مومىش ۇلى «جەڭىستىڭ كەپىلى – پسيحيكالىق ۇرەيدى جەڭۋ», دەگەن ەكەن. ءار ءىستىڭ باسىندا سەنىمدىلىك, تاۋەكەلشىلدىك, تۇراقتىلىق تۇراتىنى انىق. ەندەشە, توپ باستايتىن كوسەمنىڭ وسىنداي سىن ساعاتتا سۋىرىلىپ العا شىعىپ جول باستاي ءبىلۋى بارىنەن ماڭىزدى ەكەنى بۇرىننان كەلە جاتقان قاعيدا. اتالعان سۇحباتتا پرەزيدەنت تىعىرىقتان شىعۋدىڭ مەحانيزمدەرىن قوسا ۇسىنىپ وتىرعانى قۋانتادى.
ىندەتتىڭ سالدارىنان ءار مەملەكەت شەكاراسىن قىمتاپ, ەتەك جەڭىن جينادى, تاۋەلسىزدىك پەن قاۋىپسىزدىك كۇن تارتىبىنە قويىلدى. وسى كەزدە پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ ەل الدىنا شىعىپ حالىقتىڭ قام-قايعىسىمەن, پروبلەماسىمەن ورتاقتاستى. ەندى مىنە, ەرەكشە سيپاتقا يە ماڭىزدى سۇحباتتى نازارىمىزعا ۇسىنىپ وتىر.
اتالعان سۇحباتتىڭ ءون بويىنان كوڭىلگە قونىمدى, ۋاقىتتىڭ قىسىلتاياڭ ساتىنەن قالاي قۇتىلۋعا بولاتىن قۇندى دۇنيەلەردى اڭعاردىم. كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا قارسى كۇرەسكە ۇلتتىق قوردان التى تريلليون تەڭگە جۇمسالعانىن ءبىلىپ, مەملەكەتىمىزدىڭ الەۋەتىنە ءسۇيسىندىم. 42 500 تەڭگە كومەكتىڭ ءتورت ميلليون ادامعا ەكى اي بويى بەرىلگەنىن كورىپ تاڭ قالدىم. «ەل يەسىز بولمايدى» دەگەن وسى ەمەس پە؟!.. جۇمىسسىزدىقتى جويۋ ءۇشىن جاستاردى نەگىز ەتىپ, 250 مىڭ ادامدى جاڭادان جۇمىسپەن قامتۋ كەرەمەت كورسەتكىش. شىنىندا, بۇل وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ مەملەكەتكە سەنىمىن ارتتىرىپ, بولاشاققا قۇشتارلىعىن وياتادى. پاندەميا كەزىندە حالىقتىڭ تارتىپكە باعىنىپ, بىرلىكتى ساقتاپ وقشاۋلانۋعا داعدىلانعانىن كوردىك. تۇتاس قوعام تەز ارادا قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە بىردەن ۇيلەسىپ كەتۋىنىڭ ءوزى قازاقستاندىقتاردىڭ قارىم-قابىلەتىنىڭ ارتا تۇسكەنىن ايگىلەدى. ازىق-ت ۇلىك ماسەلەسى دە ۇلتتىق ورنىقتىلىقتىڭ كەپىلى بولعاندىقتان, ول جاعىندا رەتتەپ ۇستاپ وتىرعانى كوڭىل قۋانتادى. وسىلاردى كورگەن سوڭ, ءال-ءفارابيدىڭ «باقىتقا جەتۋ جولىنداعى قايىرىمدى قوعام» قۇرۋ يدەياسى مەن حاكىم ابايدىڭ «تولىق ادام» ۇستانىمىنىڭ زاڭدى جالعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» جوباسىمەن رۋحتاس, وزەكتەس ەكەنىنە كوزىمىز جەتتى. وسىنداي وڭدى شەشىم جاساي العان ادام عانا «بەيبىت جيىنداردى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ءتارتىبى» زاڭناماسىن جاڭالاۋعا قادام باسار ەدى. «قارسىلىق تەك قانا قارسىلىقتى تۋدىرادى». سول سەبەپتى ديالوگ پەن سۇحباتتاسۋ ورتاق شەشىم تابۋعا الىپ كەلەدى. شىنىندا بۇل زاڭ قابىلدانسا, پرەزيدەنتىمىز ايتقانداي «بۇل ەلىمىزدىڭ دەموكراتيالىق دامۋىن ايقىندايتىن وتە ماڭىزدى قۇجات» بولارى انىق. ەلىمىزدىڭ باستى زاڭ شىعارۋ قۇرىلىمى بولعان ءماجىلىس پەن سەناتتىڭ قۇرامىندا ايەلدەر مەن جاستاردىڭ كورسەتكىشى وتىز پايىزعا دەيىن ارتتىرىلۋى قازاق قوعامىنا ءسوزسىز جاڭا سەرپىن بەرەرى ءسوزسىز. «پارلامەنتتىك وپپوزيتسيا ينستيتۋتىن قالىپتاستىرۋ» يدەياسى جوعارىدا ايتقان «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» بولۋىمىزدىڭ العاشقى باسپالداعى ەكەنىن سەزىپ وتىرمىن. كوزقاراستارى ءار الۋان بولعانىمەن وسى ەلدە جاساپ وتىرعان ءار ادام ەلىمىزدىڭ دامۋىن, كەمەلدەنۋىن اڭسايدى. ونىڭ ىشكى سىرىمەن, وزىق پىكىرىمەن ساناسۋ مەملەكەت مۇددەسى ءۇشىن وتە قاجەت-اق!..
پرەزيدەنتىمىزدىڭ 2020 جىلدى «ۆولونتەر جىلى» دەپ جاريالاۋىنىڭ قانشالىقتى دۇرىس بولعانىن پاندەميادان ساقتانۋ شاراسى كەزىندە جاقسى تۇسىندىك. ۆولونتەرلەر مەملەكەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتىپ, حالىقتىڭ اۋىرتپالىعىن بىرگە كوتەرىستى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرا ءتۇسۋ زاماننىڭ تالابى ەكەنىن كارانتين كەزى دالەلدەدى. سول ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان مەديتسينانى دامىتۋ جەدەل قولعا الىنىپ جاتقانى قۋانتادى. بۇل دا پرەزيدەنتتىڭ الدىڭعى ماقالاسىنداعى «حالىقتىڭ دەنساۋلىعى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىمىزدىڭ ءبىر بولىگى» ەكەنىنىڭ دالەلى بولماق. «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» فورمۋلاسى تۇتاس قوعامنىڭ كۇتكەن ارمانى دەر ەدىم.
«اسىرەسە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ماسەلەسى وتە ماڭىزدى. ءتىل – ۇلتتىڭ تۇعىرى, ۇرپاقتىڭ عۇمىرى. قازاق ءتىلى قازاقتى الەمگە تانىتا الادى. قازاقتىڭ ءتىلى – حالىقتىڭ تولقۇجاتى. مۇنى ءاردايىم ەستە ۇستاۋ كەرەك. بىلە بىلسەك, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ءتىلىمىزدى قادىرلەۋدەن باستالادى» دەگەن پرەزيدەنت ءسوزىنىڭ استارىندا ۇلكەن شىندىق جاتىر. دۇنيەگە كوز جۇگىرتسەك, ءبىر ءتىلدى ەلدەر عانا كۇشتى, ورنىقتى ءومىر ءسۇرىپ وتىر. ۇيىتار ءتىلى جوق, بىرلەستىرەر ۇرانى جوق ەلدى بەرەكەسىزدىك جايلاعانىن كورەر ەدىك. ء«تىلى ەكەۋدىڭ پروبلەماسى تورتەۋ» دەپ ەكىلەنبەي ايتۋعا بولادى. وقۋ-اعارتۋ ءبىلىم جۇيەسىنە كوڭىل ءبولىنىپ, ۇستازدار قاۋىمىنىڭ دارەجەسىن كوتەرۋ, ولاردىڭ ءبىلىم ساپاسى مەن ەڭبەك اقىسىن جوعارىلاتۋ ماسەلەسىن تىكەلەي قولعا الۋى دا قۇپتارلىق شارا. ويتكەنى «بولاشاعىن ويلاعان ەل الدىمەن ۇرپاق تاربيەلەيدى». جۇمىسى جوق, ويسىز, جالقاۋ ۇرپاق بوي كورسەتكەن ەلدىڭ بولاشاعى ب ۇلىڭعىر. سۇحباتتا كەلەسى ءبىر ايتىلعان ماسەلە, «تاعى ءبىر زور ماقسات – ەلدى ەڭبەككە باۋلۋ.
...سوندىقتان ەڭبەككە باۋلۋ – جاستارعا تاربيە بەرۋدىڭ نەگىزگى باعىتى بولۋ كەرەك» دەلىنگەن ەكەن. مەنىڭ ءسوزىمنىڭ دە ءتۇيىنى وسى دانا شەشىم بولماق.
احمەتجان اشيري,
جازۋشى-دراماتۋرگ,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى,
«قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى