«نۇرلى جولدىڭ» بەس جىلدىق باعىتى ايقىندالدى

ىندەتتەن 1386 ناۋقاس ەمدەلىپ جاتىر

كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەگە كىرىسپەس بۇرىن دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا بايلانىستى ەلدەگى احۋالدى باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, رەسپۋبليكا بويىنشا COVID-19 جۇقتىرعان 1852 ناۋقاس تىركەلدى. الماتى قالاسىندا – 606, نۇر-سۇلتاندا – 368, قىزىلوردا وبلىسىندا – 149 ادام ۆيرۋس جۇقتىرعان. وتكەن تاۋلىكتە 141 جاڭا ناۋقاس تىركەلدى. ينفەكتسيانىڭ تارالۋ دەڭگەيى – 8,2 پايىز.

– الماتى قالاسىندا 82 ناۋقاستىڭ 78-ىنەن ۆيرۋس جوسپارلانعان سكرينيگ تەست ناتيجەسى ارقىلى انىقتالدى. ولاردىڭ 60-ى ورتالىق قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحاناداعى ناۋقاستار مەن مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەر ەكەنى بەلگىلى بولدى. شىمكەنت قالاسىندا تىركەلگەن 23 ناۋقاستىڭ 16-سى سكرينينگ بويىنشا انىقتالدى. بۇلاردىڭ ىشىندە توتەنشە جاعداي دەپارتامەنتىنىڭ ازاماتتارى مەن ەمدەلىپ جاتقان پاتسيەنتتەر بار. سونىمەن قاتار قارىم-قاتىناس ارقىلى كارانتيندە جاتقان ازاماتتارعا دا جۇققان, – دەدى ە.ءبىرتانوۆ. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ىندەتتەن 19 ناۋقاس قايتىس بولىپ, 447 ناۋقاس ەمدەلىپ شىققان.

– قازىر 1386 ناۋقاس ەمدەلىپ جاتىر, ولاردىڭ اراسىندا 100 بالا بار. جالپى ورتاشا جاعدايداعىلار سانى – 258, جاعدايى ناشار ناۋقاستار – 32, قالعان 1096 ناۋقاستىڭ جاعدايى بىرقالىپتى, – دەدى ە.ءبىرتانوۆ.

جيىندا پرەمەر-مينيستر اسقار ما­مين ەپيدەميالىق جاعدايدى ەس­كەرە وتىرىپ, كارانتين رەجىمىنە وزگەرىس ەن­­گى­­زۋ جانە بىرتىندەپ جەڭىلدەتۋ تۋرالى ءتيىس­­تى شەشىمدەر قابىلداناتىنىن اتاپ ءوتتى.

– 20 ساۋىردەن باستاپ, نۇر-سۇلتان مەن الماتى قالالارىندا كارانتين رەجى­مى جەڭىلدەتىلدى. سانيتارلىق نورما­لاردى قاتاڭ ساقتاي وتىرىپ, ەكونو­ميكانىڭ بىرقاتار سالاسىنداعى كاسىپ­ورىندار جۇمىسىن باستادى. سونىڭ ىشىندە قۇرىلىس, ونەركاسىپ جانە قىزمەت كورسە­تۋ سالالارىنداعى كاسىپورىنداردى اتاۋعا بولادى. باسقا دا كاسىپورىندار مەن بيز­نەس سۋبەكتىلەرىنە جۇمىسىن جالعاس­تىرۋعا رۇقسات بەرىلەتىن بولادى. مۇنداي جۇمىس ەلىمىزدىڭ باسقا دا وڭىرلەرىندە جۇرگىزىلەدى. دەگەنمەن, بۇل سانيتارلىق-ەپيدەميالىق قاۋىپسىزدىك قاتاڭ ساقتالعان جاعدايدا عانا مۇمكىن, – دەدى پرەمەر-مينيستر ونلاين وتىرىستا.

پرەزيدەنت جانىنداعى توتەنشە جاع­داي رەجىمىن قامتاماسىز ەتۋ جونىن­دەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا نۇر-سۇل­تان جانە الماتى قالالارىندا جۇمىس­تى جالعاستىراتىن كاسىپكەرلىك سۋبەك­تى­لەر­دىڭ ءتىزىمىن بەكىتتى. تىزىمدە ونەركاسىپتىك كاسىپ­ورىندار, قۇرىلىس جانە جول-قۇرىلىس سالالارىنىڭ كومپانيالارى, ءىرى قۇرى­لىس دۇكەندەرى, كولىك, قويما كومپانيا­لارى, اۋىل شارۋاشىلىعى ماقسا­تىنداعى سەرۆيستىك كومپانيالار, اۆتوسا­لوندار, تقس, اۆتوجۋ, دوڭگەلەك اۋىس­تىرۋ سەرۆيسى, اۆتوبولشەك دۇكەندەرى, حيميالىق تازالاۋ, كەڭسە تەحنيكاسىن جوندەۋ جانە ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر بار.

 27 مىڭ شاقىرىم جول جوندەلەدى

ۇكىمەت وتىرىسىندا «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسى تۋرالى يندۋستريا جانە ينفرا­قۇ­رىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆ باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, اتالعان باعدارلاما شەڭبەرىندە جالپى سوماسى 5,5 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن 112 ينفراقۇرىلىمدىق جوبانى ىسكە اسىرۋ قاراستىرىلعان.

– باعدارلاما اياسىندا الداعى 6 جىلدا 10 مىڭ شاقىرىم جول سالۋ جانە رەكونسترۋكتسيالاۋ, رەسپۋبليكالىق جەلىدەگى 11 مىڭ شاقىرىم اۆتوموبيل جولىن كۇردەلى جانە ورتاشا جوندەۋ جوسپارلانعان. اۆتوجول سالاسىن قارجىلاندىرۋدىڭ جالپى كولەمى 3,5 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى. باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوجولداردىڭ جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق جاعدايداعى ۇلەسىن 100%-عا دەيىن جەتكىزۋگە, I جانە II تەحني­كا­لىق ساناتتاعى جولداردىڭ ۇزىندىعىن 60 %-عا, اقىلى جولداردىڭ ۇلەسىن 45%-عا ۇلعايتۋعا, جول بويىن سەرۆيس وبەك­تى­لەرىمەن 100% قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى مينيستر.

ونىڭ ايتۋىنشا, اۆتوجول سالاسىن­دا بيىل جوندەۋ جۇمىستارىمەن رەسپۋبلي­كالىق جانە جەرگىلىكتى ماڭىزى بار 9,5 مىڭ شاقىرىم اۆتوجولدى قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر. اۆتوجول سالاسىنىڭ 2020 جىلعا ارنالعان بيۋدجەتى 680 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى, ونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن – 421 ملرد تەڭگە, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 259 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.

– رەسپۋبليكالىق جەلى بويىنشا 4 مىڭ شاقىرىم اۆتوجولعا قۇرىلىس جانە قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىسى جۇرگىزىلەدى. ءبىر جارىم مىڭ شاقىرىم جولعا كۇردەلى جانە ورتاشا جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلەدى, – دەدى مينيستر. ءسويتىپ جىل سوڭىنا دەيىن رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى ماڭى­زى بار جولداردا جاقسى جانە قاناعات­تانارلىق جاعدايداعى جولداردىڭ ۇلەسىن 89%-عا جانە 75%-عا دەيىن ۇلعايتۋ جوسپار­لانۋدا. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بارلىق قولدانىلاتىن ماتەريالدار نەگىزىنەن وتاندىق ءوندىرىس ءونىمى بولادى. ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىندا وڭتۇستىك وڭىرلەردە قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى باستالدى.

جيىندا بەلگىلى بولعانداي, الداعى 5 جىلدا جەرگىلىكتى جولداردىڭ 27 مىڭ شاقىرىمنان استامىن جوندەۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل وبلىستىق, اۋداندىق ماڭىزى بار جولداردىڭ 95%-ىن جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق جاعدايعا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ماقساتقا 2020 جىلى 259 ملرد تەڭگە باعىتتاۋ كوزدەلگەن, ونىڭ ىشىندە وبلىستىق جانە اۋداندىق ماڭىزى بار جولدارعا 201,4 ملرد تەڭگە, نۇر-سۇلتان مەن الماتى قالالارىنىڭ جەر ۋچاسكەلەرىن ساتىپ الۋعا 4,1 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر.

 اۆياتسيا سالاسىنىڭ كىرىسى كەمۋى مۇمكىن

ب.اتامقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ازا­ماتتىق اۆياتسيا سالاسىندا كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى ىشكى (100%) جانە حالىقارالىق (98%) اۆيارەيستەر ۋاقىتشا توقتاتىلدى. بىراق ورىن العان جاعدايعا قاراماستان, وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا جولاۋشىلار اعىنى كورسەتكىشىندە ءوسىم بايقالادى. ەسەپتى كەزەڭدە تاسىمالدانعان جولاۋشىلار سانى 1,7 ملن ادامدى قۇرادى, بۇل 2019 جىلعى سايكەس كەزەڭنەن 5,2%-عا ارتىق.

– بيىل تۇركىستان قالاسىنداعى جاڭا حالىقارالىق اۋەجاي مەن شىمكەنت قالاسىنداعى اۋەجايدىڭ جاڭا جولاۋشىلار تەرمينالىن ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ءۇرجار قالاسى اۋەجايىنىڭ ۇشۋ-قونۋ جولاعىن قايتا جاڭارتۋدى باستايمىز. قارجى بولىنگەن جاعدايدا وسكەمەن جانە ءۇشارال قالالارىنداعى اۋەجايلاردىڭ تاعى ەكى ۇشۋ-قونۋ جولاعى دا قايتا جاڭارتىلادى. الداعى 5 جىلدا 13 اەرودروم سالۋ كوزدەلىپ وتىر, – دەدى مينيستر.

اۋە تاسىمالى توقتاعانعا دەيىن قازاق­ستان 26-عا جۋىق ەلگە 99 حالىقارالىق باعىت بويىنشا اۋە قاتىناسىن ورناتقان-دى. مينيستر ءوز سوزىندە كارانتين اياقتال­عاننان كەيىن بارلىق باعىتتار قالپىنا كەلەتىنىن, ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىندا جوسپارلانعان مىندەتتەر تولىق ورىندالاتىنىن اتاپ ءوتتى.

ب.اتامقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, اۆياتسيا سالاسىنداعى وپەراتسيالىق كىرىستەردىڭ تومەندەۋى جىل سوڭىنا دەيىن شامامەن 300 ملرد تەڭگەنى قۇراۋى مۇمكىن.

سونىمەن قاتار «نۇرلى جول» باعدار­لاماسى اياسىندا تەمىر جول كولىگى سالاسىندا 2025 جىلعا دەيىن ماگيسترالدىق تەمىر جول جەلىسىنىڭ توزۋىن 49%-عا, لوكوموتيۆتەردىڭ توزۋىن 58%-عا دەيىن تومەندەتۋ جوسپارلانۋدا.

– جولاۋشىلار ۆاگوندارىنىڭ جەتىسپەيتىنى بەلگىلى. سوندىقتان 6 جىل ىشىندە 600 جاڭا جولاۋشىلار ۆاگونىن ساتىپ الۋ جوسپارلانعان. بيىل 50 ۆاگون ساتىپ الىنادى, بيۋدجەتتىك نەسيەگە 20 ملرد تەڭگە ءبولىندى. بۇل رەتتە جىلجىمالى پاركتى جاڭارتۋعا 657 ملرد تەڭگە تارتۋ جوسپارلانۋدا, ونىڭ 455 ملرد تەڭگەسى جەكە ينۆەستيتسيالار ەكەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك, – دەدى مينيستر.

بۇعان قوسا اۆتوموبيل كولىگى سالا­سىندا 2025 جىلعا دەيىن وڭىرلەردە 4 اۆ­تو­ۆوكزال, 6 اۆتوستانسا جانە 33 جو­لاۋ­­شىلارعا قىزمەت كورسەتۋ پۋنكتى سالىنباق.

جيىن بارىسىندا پرەمەر-ءمينيستر­دىڭ ورىنباسارى رومان سكليار اتالعان جوبالاردىڭ ەڭ الدىمەن وڭىرلەردە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن, بۇل مەملەكەتتىڭ باستى مىندەت­تەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى.

– بيىل بۇرىن-سوڭدى بولماعان بىرقاتار جوبانى, سونىڭ ىشىندە قايتا پايدالانۋعا بەرىلگەن 2600 شاقىرىم جولدى اشۋ جوسپارلانعان. تەمىر جول ەلەكتريفيكاتسياسى جالعاسادى. سونداي-اق 11 مىڭ شاقىرىم رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولىندا اقى تولەۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ جوسپارلانعان. بۇل اۆتوموبيل جولدارىنىڭ وسى ۋچاسكەلەرىن بيۋدجەت ەسەبىنەن كۇتىپ ۇستاۋدى ودان ءارى قارجىلاندىرۋدى قىسقارتۋعا, ال بوساتىلعان قاراجاتتى باسقا دا ماڭىزدى جوبالاردى دامىتۋعا بولۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى ر.سكليار.

وتىرىستا «نۇرلى جول» باعدارلاما­سى­نىڭ ورىندالۋ بارىسى جايىندا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى دانيال اح­مە­توۆ, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك, اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ما­حامبەت دوسمۇحامبەتوۆ بايانداما جاسادى.

تاقىرىپتى قورىتىندىلاعان ۇكى­مەت باسشىسى ا.مامين بيىل جالپى ۇزىن­دىعى 4 مىڭ شاقىرىم بولاتىن رەسپۋب­ليكالىق اۆتوجول سالۋ جانە رەكونسترۋكتسيالاۋ جۇمىسىنا 200 مىڭنان استام قازاقستاندىق تارتىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. تالدىقورعان – وسكەمەن, قاراعاندى – بالقاش – قاپشاعاي, قالباتاۋ – مايقاپشاعاي, مەركى – بۋرىلبايتال, ءۇشارال – دوستىق, اقتوبە – استراحان, ۇزىناعاش – وتار, پەتروپاۆل – رەسەي شەكاراسى, قوستاناي – دەنيسوۆكا سياقتى ۋچاسكەلەردە 2,6 مىڭ شاقىرىم جولدىڭ قولدانىسقا بەرىلەتىنىن ايتتى.

– بيىل پايدالانۋعا بەرىلەتىن رەس­پۋب­ليكالىق ماڭىزداعى جولداردىڭ ۇزىن­دىعى وتكەن جىلعى كورسەتكىشپەن سالىس­تىرعاندا 4 ەسە ارتىق. جەرگىلىكتى ماڭى­زى بار 3,5 مىڭ شاقىرىم جول جوندە­لەدى. قازاقستان تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى مۇنداي اۋقىمدى جۇمىس جۇرگى­زىلگەن ەمەس. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – ولاردى تولىعىمەن ورىنداۋ. ول ءۇشىن بار­لىق كۇشتى جۇمىلدىرۋ قاجەت, – دەدى ا.ما­مين. ۇكىمەت باسشىسى «نۇرلى جول» ايا­سىندا ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان بارلىق ءىس-شارالار بەلگىلەنگەن مەرزىمدە اياقتالۋعا ءتيىس ەكەنىن ايتتى.