مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇستىمىزدەگى جىلعى جولداۋىندا قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنىڭ قىزمەتىندە ەكپىن ىشكى ۆەدومستۆولىق مۇددەدەن ازاماتتاردىڭ قۇقى مەن مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا قاراي اۋىستىرىلۋى قاجەتتىگى باسا ايتىلعان ەدى. بۇل ورايدا ەلىمىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى, اسىرەسە, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى وزدەرىنىڭ باستى مىندەتى حالىققا قامقورلىق جاساي الۋ مەن ولاردى قاۋىپتەن, نەبىر زاڭسىزدىقتاردان قورعاي ءبىلۋ ەكەندىگىن جاقسى ءتۇسىنۋى قاجەت. كوشەدە قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى قاداعالايتىن نەمەسە جول بويىندا الا تاياق ۇستاپ جول قوزعالىسى ەرەجەسىن باقىلايتىن ءار وقالى كيىمدى قىزمەتكەردىڭ مىندەتى بيلىك سوعۋ ەمەس, ءتارتىپ ورناۋى ءۇشىن قىزمەت ەتۋ بولىپ تابىلادى. مىنە, ءبىز وسى ورايدا ىشكى ىستەر مينيسترلىگى جول پوليتسياسى كوميتەتىنىڭ باستىعى, پولكوۆنيك قايرات تىنىبەكوۆكە جولىعىپ, ەلباسىنىڭ تاپسىرمالارىنا ساي قۇقىق قورعاۋ سالاسىن رەفورمالاۋ بارىسى مەن اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جونىندە اڭگىمەلەسكەن ەدىك.
– قايرات ساعاتحان ۇلى, پرەزيدەنت جولداۋىندا قۇقىق قورعاۋ جۇمىسىن ودان ءارى جاقسارتۋ تۋرالى ناقتى ايتىلدى. ءوزىڭىز بىلەسىز, بەيبىت كەزەڭدەگى جولداعى اپات سانى تالاي ادامنىڭ ءومىرىن جالماپ جاتىر. وعان, ارينە, كوپتەگەن سەبەپتەر بار ەكەنى بەلگىلى. دەگەنمەن, بۇل ابدەن دەڭدەگەن جاعدايدى جاقسارتۋ ءۇشىن قازىر قانداي امالدار قولدانىلۋدا؟
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا ايتىلعان مىندەتتەردى ورىنداۋدا, اتاپ ايتقاندا جول قوزعالىسىن قاداعالاۋ جۇيەسىن وڭتايلاندىرۋدا ءبىز بارىنشا تىڭ شارالاردى قولعا الىپ وتىرمىز. سوڭعى ون جىلداعى جاعداي, ياعني جول-كولىك اپاتىنىڭ سالدارى بۇل ماسەلەگە اسا جاۋاپتى قاراۋدى تالاپ ەتەدى. حالىقتىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنان ارتىق ەشتەڭە جوق. ال ەلىمىز جولدارىنداعى جول-كولىك وقيعالارىنىڭ زاردابى جان ءتۇرشىكتىرەدى. جالعىز قازاقستان عانا ەمەس, بۇل ءماسەلەگە الەم حالقى الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ وتىر. ماسەلەن, ءدۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, جىل سايىن الەمدە جول-كولىك وقيعاسىنان 1,2 ملن. ادام وپات بولىپ, 50 ملن. ادام جاراقات الىپ نەمەسە مۇگەدەك بولىپ قالادى ەكەن. سوندا كىرىس دەڭگەيى ورتاشا مەملەكەتتەردە جول-كولىك وقيعاسىنىڭ شىعىنى 65 ملرد. اقش دوللارىن قۇراپ, جالپى ۇلتتىق ءونىمنىڭ 1-دەن 1,5 پايىزىن جۇتادى. بۇل بىلە ءبىلگەن جانعا كەز كەلگەن ەلدىڭ تۇراقتى دامۋىنا اسەرىن تيگىزبەي قويمايتىن ۇلكەن قاۋىپ.
دەمەك, ادامدار ءالى دە وسى اپاتتىڭ وراسان قاتەرلى ەكەندىگىن جەتە تۇسىنە قويعان جوق. سوڭعى ون جىلدىڭ ىشىندە ەلىمىز جولدارىندا 30 مىڭنان اسا ادام وپات بولىپ, 165 مىڭداي ادام ءتۇرلى جاراقات الدى. مىنە, سوندىقتان دا ءبىز جولداۋدا ايتىلعان مىندەتتەرگە ساي ءارى وسى ادام ءومىرىن ايداھارداي جالماعان اپاتتان حالىقتى قورعاۋ ءۇشىن جول قوزعالىسى ەرەجەسىنىڭ ساقتالۋىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋ جونىندە كەشەندى شارالار قابىلدادىق. سونىڭ ارقاسىندا جىل باسىنان بەرى 409 قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدى الىنىپ, 12 مىڭ ىشىمدىك ءىشىپ رولگە وتىرعان جۇرگىزۋشى ۇستالدى. سوت ارقىلى 8 مىڭ جۇرگىزۋشى كۋالىگىنەن ايىرىلىپ, 1,5 مىڭى اكىمشىلىك قاماۋعا الىندى. ارينە, بۇل ساندار ايتۋعا عانا جەڭىل, ال شىن مانىندە ونى ورىنداۋ ءۇشىن قانشاما ەڭبەك ءسىڭىرىلدى. وسىنشاما جۇمىستى اتقارۋ ءۇشىن ۇنەمى “قاۋىپسىز جول”, “اۆتوبۋس”, “نازار اۋدارىڭىز: بالالار!” دەگەن سەكىلدى كوپتەگەن رەسپۋبليكالىق ءىس-شارالار وتكىزىلدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا ايتىلعانداي, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ءجۇيەسىن رەفورمالاۋ بارىسىندا ءبىز تەحنيكالىق تەكسەرىس جۇرگىزۋ قىزمەتى مىندەتىن باسەكەلەستىك ورتاعا بەرۋ ماسەلەسىن كوتەردىك. تەحنيكالىق تەكسەرىستى وتكىزۋدىڭ ءتارتىبى مەن مەرزىمىن بەلگىلەۋ كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنە جۇكتەلىپ, جول پوليتسياسىنا تەك كولىك قۇرالدارىن پايدالانۋ كەزىندە ونىڭ ۋاقتىلى تەحنيكالىق تەكسەرىستەن وتكەندىگىن باقىلاۋ عانا قالادى.
– شەت ەلدەردە جول پوليتسياسى قىزمەتكەرلەرى جول بويى مەن قيىلىستاردا تۇرمايدى جانە ولار بىزدەگى سەكىلدى قاپتاعان اكىمشىلىك حاتتامالاردى تولتىرىپ جاتپايدى. بىراق, سوعان قاراماستان, ولاردا جولداعى جۇرگىزۋشىلەردىڭ ءتارتىبى تومەندەگەن ەمەس.
– دۇرىس ايتاسىز, مۇنداي جاعىمدى ۇردىسكە ءبىز دە قول جەتكىزۋىمىز قاجەت. سوندىقتان دا وتكەن جىلى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ شەشىمىنە سايكەس الماتى, اقتوبە, قاراعاندى, ءوسكەمەن, ورال, اقتاۋ جانە اتىراۋ قالالارىندا جول قوزعالىسىن باقىلاۋدى اۆتوپاترۋلدىك ءادىسپەن قاداعالاۋدى ەنگىزدىك. قازىرگى كەزدە ولاردىڭ قاتارىنا تاعى ءۇش قالانى قوستىق. ناتيجە جامان ەمەس. ونىڭ ۇستىنە مۇنداي امال جول قوزعالىسى ەرەجەسىن بۇزۋشىلاردى دەر كەزىندە بايقاۋعا, ولارعا ەسكەرتۋ جاساۋعا ءمۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار, زاڭعا قايشى قيمىلدىڭ قانداي ءتۇرى بولماسىن دەر مەزگىلىندە ونىڭ الدىن الا ارەكەت ەتۋگە ءتيىمدى.
اۆتوپاترۋلدىك كولىككە بەينەباقىلاۋ جانە بەينەكورىنىستى جازاتىن, اقپاراتتى ساقتايتىن ەكى ارنايى بەينەكامەرالار ورناتىلعان. ونىڭ ءبىرىنشىسى, كولىكتىڭ ماڭدايشاسىنا قويىلعاندىقتان كورىنىستى بىرنەشە ەسە ۇلكەيتە الاتىن وپتيكالىق قۋاتتى ءتۇرلى-ءتۇستى كامەرا بولىپ تابىلادى. ول كولىك قۇرالدارىنىڭ قوزعالىس باعىتى بويىنشا كەڭ كولەمدى قامتۋعا ءمۇمكىندىك بەرەدى. ال ەكىنشى بەينەكامەرا جاسىرىن ورناتىلعاندىقتان كولىك ىشىندەگى كورىنىستى جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ زاڭدىلىق پەن ءتارتىپتى ساقتاۋداعى ءىس-ارەكەتىن دالەلدەۋگە پايدالانىلادى. بارلىق بەينەكورىنىستەردە تۇسىرىلگەن ۋاقىتى, ادامداردىڭ داۋىسى دا جازىلادى. سونىڭ ارقاسىندا اتالعان قالالاردا قوعامدىق جانە جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگى ءبىرشاما تۇزەلىپ قالدى.
– جول پوليتسياسى كوميتەتى جانىنان جول پوليتسياسىنىڭ قىزمەتىن باقىلاۋ جونىندەگى قوعامدىق كەڭەس قۇرىلىپ, ول قازىرگى ۋاقىتتا جۇمىسىن باستاپ كەتتى. وسى ورايدا, اتالعان قوعامدىق كەڭەستىڭ ورتاق ءتارتىپتىڭ ساقتالۋىنا كومەگىن تيگىزەتىنىنە سەنىم قانداي؟
– بۇل قوعامدىق كەڭەستىڭ پايداسى زور دەپ ۇلكەن سەنىممەن ايتا الامىن. ويتكەنى, ءبىز بايقاماعان كەيبىر كەمشىلىكتەردى ولار بايقايدى, اقىلداسىپ پىشكەن تون كەلتە بولمايدى دەگەندەي, كۇرمەۋى كوپ ماسەلەلەردى شەشۋدە, ورتاق ءبىر پىكىرگە كەلۋدە كومەگى تيەدى. سوندىقتان دا, جول قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, ونىڭ حالىق ءۇشىن اشىق بولۋىنا قول جەتكىزۋ ماقساتىندا ىشكى ىستەر ورگاندارى جول پوليتسيا ءبولىنىستەرىنىڭ قىزمەتىنە ازاماتتىق قوعامدىق ينستيتۋتتاردى تارتىپ وتىرمىز. اتالعان بۇل قوعامدىق كەڭەس جول پوليتسياسى كوميتەتىنىڭ كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسۋ ورگانى بولىپ تابىلادى. ونىڭ قۇرامىندا پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى, “نۇر وتان” حدپ وكىلدەرى, عالىمدار, ارداگەرلەر جانە باق وكىلدەرى بار. جالپى العاندا, كەڭەستى قۇرۋ ماڭىزدى وقيعا دەيمىز. ول جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, قىزمەتكەرلەر اراسىندا ءتارتىپ پەن زاڭدىلىقتى نىعايتۋعا, قوعاممەن تۇراقتى بايلانىستى ۇستاۋعا, سونداي-اق جول پوليتسيا قىزمەتىنە قوعامدىق باقىلاۋدىڭ ءتيىمدى تەتىگىن قۇرۋعا جول اشادى.
– جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن جاقسارتۋ ماقساتىندا وزگە ءيىگىلىكتى شارالارمەن قاتار, ءجۇرگىزۋشىلەردى دايىنداۋ مەكتەپتەرىنىڭ وقىتۋ ساپاسى ارتتىرىلدى, قۇقىق بۇزۋشىلىق كورىنىسىن تايعا تاڭبا باسقانداي ءتۇسىرىپ الاتىن فوتو جانە بەينەجازۋ جۇيەلەرى ورناتىلدى, 1-8 سىنىپ وقۋشىلارى ءۇشىن جول قوزعالىسى ەرەجەسى مەن العاشقى ءدارىگەرلىك كومەك كورسەتۋ ساباقتارى بويىنشا تىڭ باعدارلامالار ەنگىزىلدى. ايتا بەرسە جاڭالىق كوپ. بىراق, جول-كولىك وقيعاسى تومەندەگەنىمەن, ونداعى ءولىم-ءجىتىم ازايماي تۇر ما, قالاي؟
– ءيا, سونداي ىرگەلى امالدارعا قاراماستان, ءۇستىمىزدەگى جىلى ەل جولدارىنداعى جاعداي قازىر كۇردەلى كۇيىندە قالىپ تۇر. وتكەن ەكى ايدىڭ ىشىندە جكو كەمىگەنىمەن, وپات بولعاندار سانى 26 پايىزعا ءوستى. مۇنىڭ سىرى تەرەڭدە. جول-كولىك وقيعاسىن ساراپتاۋ بارىسىندا بەلگىلى بولعانىنداي, ياعني جۇرگىزۋشى مەن ءجۇرگىنشىگە قانشا جەردەن ايىپپۇل مەن سانكتسيالاردى قولدانعانمەن, جول بويىنداعى جاعداي تۇزەلە قالمايدى. سوندىقتان دا جولدارداعى اپاتتاردى الدىن الا ەسكەرتۋ جونىندەگى كەشەندى ساپالى شارالاردى قولعا الۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. بىراق بۇل قوماقتى قارجىنى قاجەت ەتەدى. دەمەك, ءبىز بۇگىندە سوڭعى بىرنەشە جىلدا جيناقتالعان تابىستى ىستەردى اياقسىز قالدىرۋدى ەمەس, كەرىسىنشە, ول تاجىريبەلەردى ودان ءارى دامىتۋعا كۇش سالىپ, پايداسىن كورۋگە ءتيىسپىز.
– بۇل ورايدا جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن جۇزەگە اسىرىپ قانا قويماي, ازاماتتاردىڭ جول پوليتسياسى قىزمەتىنە بايلانىستى سۇراقتارىن ءتۇسىندىرۋ, ءتيىستى ساپالى مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ, جولدارمەن ەركىن جانە كەدەرگىسىز قوزعالۋ قۇقىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى دە شەشىمىن تابۋى ءتيىس ەمەس پە؟
– ارينە. مىنە, وسىعان بايلانىستى “جەكە كاسىپكەرلىك تۋرالى” زاڭىنا سايكەس جول قوزعالىسىنىڭ قاۋىپسىزىدىگى اياسىنداعى تاۋەكەل ولشەمدەرىنىڭ بەلگىلەرى ايقىندالىپ, بەكىتىلدى. ونىڭ ماقساتى, جۇرگىزۋشىلەردى دايىنداۋ جانە قايتا دايىنداۋ, جۇك, تاكسي, جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋ بويىنشا قىزمەت كورسەتەتىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە جول پوليتسياسى تاراپىنان قولدانىلاتىن اكىمشىلىك قىسىمداردى تومەندەتۋ بولىپ تابىلادى. تاۋەكەل ولشەمى جۇيەسىن ەنگىزۋ باقىلاۋ نىساندارىن سارالاپ جىكتەۋ مەن ناقتى قىزمەتتى ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ ەسەبىنەن جول قوزعالىسى سالاسىندا ەرەجە مەن نورمالاردىڭ ساقتالۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا قول جەتكىزەدى. جول قوزعالىسى قاۋىپسىزىدىگى ايماعىنداعى تاۋەكەلدەر ولشەمىنىڭ جۇيەسى بيزنەس-قاۋىمداستىعى تاراپىنان دا قولداۋ تاۋىپ وتىر.
ەلىمىزدىڭ تاسىمالداۋ الەۋەتىن كوتەرۋ ماقساتىندا اكىمشىلىك كەدەرگى بولىپ كەلگەن جول پوليتسياسىنىڭ ستاتسيونارلىق باقىلاۋ پوستىلارىنىڭ سانىن 1998 جىلدان بەرى 189-دان 36-عا دەيىن ازايتتىق. ولاردىڭ كوبى تاسىمالداۋ قىزمەتى ءۇشىن قولدان جاسالعان جاساندى كەدەرگىلەر ەدى. ءبىز بۇل باعىتتاعى جۇمىستى ءالى دە جالعاستىرا بەرەمىز. ارينە, كولىكتەر ەشۋاقىتتا باقىلاۋسىز قالمايدى, بىراق جول قوزعالىسىن قاداعالاۋ كولىكتى كىدىرتپەي, توقتاتۋسىز جۇرگىزىلەدى.
بۇعان قوسا حالىققا قىزمەت كورسەتۋدى بارىنشا جاقسارتۋدى قولعا الىپ وتىرىمىز. مۇنىڭ ناقتى ءبىر كورىنىسى رەتىندە جاقىن ارادا ۇكىمەت كولىك قۇرالدارىن تىركەۋ مەن جۇرگىزۋشى كۋالىكتەرىن بەرۋ بويىنشا مەملەكەتتىك قىزمەتتى كورسەتۋ ستاندارتىن بەكىتتى. سونىڭ ارقاسىندا ەندى ازاماتتارعا جۇرگىزۋشى كۋالىگىن, اۆتوكولىك قۇرالدارىن تىركەۋ جانە قايتا تىركەۋ مەن قۇجات تاپسىرىلعان ساتتەن باستاپ تىركەلگەن ءنومىر بەلگىلەرىن قولعا الۋ ۋاقىتى 6 ساعاتتان اسپاي جۇزەگە اسىرىلادى. ال سەنىم حات ارقىلى كولىك قۇرالدارىن باسقاراتىن جانداردى تىركەۋ بويىنشا قىزمەت كورسەتۋ تەگىن جانە ۋاقىتى ءبىر ساعاتتان اسپايدى. بۇل جەردە ءبىر ايتا كەتەرلىك ءجايت, تىركەۋ-ەمتيحان پۋنكتتەرىندەگى كەزەك ماسەلەسى الماتى مەن استانا قالالارىنا عانا ءتان بولىپ تۇر. ويتكەنى, مۇندا ادام سانى كوپ جانە حالىققا قىزمەت كورسەتەتىن تالاپقا ساي اكىمشىلىك عيماراتتار جوق. بىراق, سوعان قاراماستان, ازاماتتار باسقا مەكەمەلەردەن قۇجات, ءماسەلەن جەكە كۋالىكتى الاردا ءوتىنىش بەرگەننەن كەيىن ءبىرنەشە كۇن كۇتسە, جول پوليتسياسى ءبولىمشەلەرىندە قىزمەت ءوتىنىش تۇسكەن كۇنى-اق كورسەتىلەدى.
– تمد ەلدەرىنىڭ اراسىندا سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەستى باستاعان ءبىرىنشى ءبىزدىڭ ەل. سودان بەرى وسىناۋ كەسىرلى كەسەلمەن ۇزبەي كۇرەس جۇرگىزىلىپ كەلەدى. بىراق, شىڭدىعى كەرەك, باسقا دا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن قاتار قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى اراسىندا دا جەمقورلىقتىڭ بەلەڭ الىپ تۇرعانى ەشكىمگە جاسىرىن ەمەس. وسى ورايدا جول پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ مىندەتىن جازالاۋدان گورى حالىقتىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقى مەن مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا قاراي باعىتتاي السا الدەقايدا ءتيىمدى بولار ما ەدى؟
– سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستى جانداندىرۋ باعىتىندا وتكەن جىلدىڭ اياعىندا ءبىز جول پوليتسياسى بولىمشەلەرىندە كورىنىس بەرەتىن جەمقورلىقپەن كۇرەس جونىندەگى ارنايى شارالار جوسپارىن دايىنداپ, ونى ورىنداۋعا كىرىستىك. نەگىزىنەن بۇل شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا جول قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋ مەن جولدارداعى جەمقورلىق پروبلەمالارىن شەشۋدە قوعامدىق جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارعا سەنىم ارتامىز. وتكەن جىلى جول پوليتسياسى كوميەتى مەن “نۇر وتان” حدپ وبلىستىق فيليالدارى وكىلدەرىمەن بىرگە ايماقتاردا جول پوليتسياسىنىڭ جەكە قۇرامىمەن جۇمىس كەزدەسۋلەرى ءوتتى. وندا جول قوزعالىسى مۇشەلەرىنە قاتىستى سىپايى ءارى ءىلتيپاتتى بولۋ, زاڭدىلىق پەن ءتارتىپتىڭ ساقتالۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
بىزدە “جولدا قابىلداۋ” دەگەن اكتسيا بار. بۇل جۇمىس ەكى باعىتتا, ياعني پروبلەمالىق ماسەلەلەردى جالپى جينالىستاردا قاراپ شەشۋ جانە ازاماتتاردى جەكە قابىلداۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلدى. “جولدا قابىلداۋ” اكتسياسىنا 30 مىڭنان اسا ادام اتسالىستى, ولاردان 6 مىڭعا جۋىق وتىنىشتەر ءتۇسىپ, ونىڭ باسىم كوپشىلىگى قاناعاتتاندىرىلدى. ال كوميتەت جانە ايماقتىق جول پوليتسياسى باسقارما باسشىلىعىنىڭ جەكە قابىلداۋىندا 3 مىڭعا جۋىق ادام بولىپ, ونىڭ 90 پايىزىنىڭ ءوتىنىشى تولىق جۇزەگە اسىرىلدى.
2006 جىلى كوميتەت قۇرىلىمىندا باقىلاۋ-ساۋىقتىرۋ بولىمشەسى قۇرىلعان ەدى. ونىڭ نەگىزگى مىندەتى, جول پوليتسياسى ءبولىمشەلەرىندە جەمقورلىققا قارسى جۇمىستاردى جۇيەلى تۇردە ۇيىمداستىرۋ مەن جۇرگىزۋ بولىپ تابىلادى. ۇستىمىزدەگى جىلى ولار 267 تەكسەرىس جۇرگىزدى, سونىڭ ءناتيجەسىندە 71 قىزمەتكەر جاۋاپقا تارتىلسا, ونىڭ 13-ءى باسشىلىق لاۋازىمداعى جاندار. ويتكەنى, ءبىزدىڭ نەگىزگى مىندەتىمىز ازاماتتارعا قامقورلىق جاساي وتىرىپ, ولاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىن قورعاۋ بولىپ تابىلادى. ال بۇل تالاپتى ورىنداي الماعاندارعا ارامىزدا ورىن جوق.
– سالماقتى دا ساليقالى اڭگىمەڭىزگە كوپ راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن الەكساندر تاسبولاتوۆ.