«التىن تاقپادىم» دەپ جاتىپ كەپ وكپەلەدى ورتا بويلى كەلىنشەك. شاماسى اۋلەتتىڭ «گەنەرال» كەلىندەرىنىڭ ءبىرى بولۋى كەرەك. اش ءبۇيىرىن تايانعان قالپى تابان استىنان بالە ىزدەۋگە بەيىل تۇر. جاڭا قۇدالاردىڭ الىپ كەلگەن كادەسىيىنان كۇمىس قانا بۇيىرعانىنا ءبۇيى تيگەندەي ءبۇرىستى دە قالدى. ءورىسىم كەڭەيەدى ەمەس, ۇياتتان ءولدىم-اۋ دەگەن انتەك ويدىڭ جەتەگىنە ەرىپ, ابىگەرگە تۇسۋدە. اعايىننىڭ الدىندا ازاردا-بەزەر. ءولتىرىسىن ءوندىرىپ اكەلمەگەن بولاشاق قۇدالاردىڭ قىلىعىنا كۇيىپ-ءپىسىپ بارادى.
قاراقاتتاي قىزدىڭ قالىڭمالىن سىرتتان سىناپ تۇرعان ابىسىن-اجىننىڭ ءبىز دە سىباعالى بولاتىن شىعارمىز دەگەن ءمىنايى مىنەزى, كورشى-قولاڭنىڭ كۇندەسشە كۇڭكىلى مەن كۇبىرى, جاقىن-جۇراعاتتىڭ كىرپىدەي جيىرىلا قالۋى ءوز الدىنا بولەك جوسىن. اركىم ءار نارسەدەن ءبىر دامەتىپ, توعىشارداي توپتالىپ, تىلدەپ, تىمىسكىلەپ ءتىسىن باتىرۋدا. ارانى اشىلعان اعايىننىڭ ابەستىگىن اڭداعان سۋ جاڭا قۇدالاردىڭ دا ءسوزى سۇيىلعان. بولماشىعا بورداي توزىپ, بالاعاتتاي جونەلگەن جاماعاتتىڭ الدىندا بەلگە سوققان جىلانداي تۇرىپ قالدى. جيناپ, سىيلاپ اكەلگەن دۇنيەڭ جۇمىرىمىزعا جۇعىن بولمادى, شىعىپ كەتەر جول انە دەگەندەي, كەردەڭدەگەن ءجۇزى سۋىق كىسىلەردىڭ جۇرەگىنىڭ قاتتىلىعىنا قايران. بۇرىمدىسىنىڭ باعى اشىلىپ, بارعان جەرىنە تاستاي باتىپ, سۋداي سىڭۋىنە تىلەك بىلدىرگەننىڭ ورنىنا كيىز كەۋدەلەنىپ, كەسىم ايتىپ, كەشىرىمىن الماي كۇستالانۋى كوڭىلدەرىنە كولەڭكە ۇيالاتتى. ەكى ورتادا ءبىر-ءبىرىن سۇيە قوسىلعان ەكى جاستىڭ سەزىمىن تابالاپ, بۇگىنىنە ب ۇلىك سالعانى جاندارىنا باتتى-اۋ, ءسىرا. بالاسىنىڭ باقىتىن ويلاپ ولار ءۇنسىز. ەسكى جورالعىنى اعاش اتقا مىنگىزبەي, از دا بولسا كوپتەي كورۋىن وتىنگەن جىگىت جاق ىلتيپاتپەن ىزەت ءبىلدىرىپ الەك.
كىلەم ۇستىنە جايىلعان جاڭا قۇدالاردىڭ ءجون-جورالعىسى اناۋ ايتقانداي جامان دا ەمەس. الىستان باقىلاپ تۇرعان ءبىز سونشاما تاياق استىنا الارداي ماسەلە كورمەدىك, ءتىپتى. تەك ادامداردىڭ نيەتىنىڭ بۇزىلعانى مەن قاناعاتىنىڭ قاعاناعىنان قاعىنعانىن ۇياتتىڭ ۇلكەنىنە بالاپ تۇرمىز. ات-شاپان ايىبىنا ات مىنگىزدى, ساندىق تولى سىيىن بەردى, التىنمەن اپتادى, كۇمىسپەن كۇپتەدى. ودان ارتىق نە كەرەك؟!
الىمساقتان كەلە جاتقان اتا ءداستۇردى اياققا تاپتاعان جوق. كورپەسىنە قاراي كوسىلدى. ادەت-عۇرپىمىزدىڭ ادەپكى ادىمىن جاسادى. الدىن كەسىپ وتپەدى. اقيقاتىن ايتتى. ءيىلىپ جاستىق, جايىلىپ كورپە بولدى. تەكتىلىكتەن تۇرەن تارتتى. جىبەك ورامال جاپتى. اقمانار شاپان كيگىزدى. اعايىندى بولە-جارمادى. الىسىن اڭداتتى, جاقىنىن جارىلقادى. شەتقاقپايلاماي, شاما-شارقىنشا ۇلكەنىنىڭ دە, كىشىسىنىڭ دە كوڭىلىن اۋلاپ, قۇرقول قالدىرمادى. ء«بىزدىڭ قىزدىڭ ءۇش ديپلومى بار», – دەدى دولدانا, بۋىرقانا سويلەگەن قاتىن-قالاش. – «جۇمىسىندا بەدەلدى. قىزىعىپ, ءۇي تورۋىلداپ جۇرگەندەر كوپ. ءجىبى ءتۇزۋ جىگىت تابىلادى. قالىڭمالىن قاتىرىپ اكەلەم دەگەندەر دە از ەمەس. «تەڭ-تەڭىمەن, تەزەك قابىمەن» دەگەن. ءبىز ازسىنىپ وتىرمىز», – دەپ شىمشىپ سويلەدى.
قۇدا مەن قۇداعي قىزارا ءبورتىپ, ساسىپ قالدى. نە بولار ەكەن دەپ ءبىز دە قوبالجي باستادىق. دوستىق راۋىشپەن ىمىراعا جۇگىنۋىن تىلەدىك. قايتا قۇداي وڭداپ, قاريا كيلىكتى اراعا. ءىستىڭ ناسىرعا شاۋىپ بارا جاتقانىن اڭداسا كەرەك. اقساقال اعايىنعا باسۋ ايتىپ, كورگەنسىزدىك كورسەتپەۋىن سۇرادى. ەكى جاستىڭ ورتاسىنا ەسى كەتكەن تۇسەدى دەپ ەسكەرتتى ەلگە. ارعى ەلمەن بەرگى بۇقاراعا كوپىر بولعان ەكى جاستىڭ ىستىق ماحابباتىن سۋىتپاي, ءدۇبارا دۇنيەگە قۇنىقپاي, ەرتەڭىنە ەلشى بولار ۇلاعاتتى لەبىز ءبىلدىرۋىن, بەرەكە باسۇيىتقى بولۋىن تىلەدى. سودان كەيىن قىز جاقتاعىلار قىڭىر مىنەزىن قىسقارتىپ, سابىرعا كەلىپ, اڭگىمەسىن ارى جالعادى. «ۋھ» دەپ ءبىر تىنىستادىق سول مەزەتتە. دوسىمىزدىڭ ماڭدايىنان اققان اششى تەر ەندى قۇرعاي باستاعانداي بولدى.
قازاقتىڭ نيەتى بۇزىلعانى ما؟ الدە سالت-ءداستۇردىڭ سورابى ما بۇل؟ وسى ەكى سۇراق ءوز يىرىمىنە تارتا بەردى سول ساتتە. ءداستۇرىمىزدىڭ داڭقتى ءداۋىرى ارتتا قالسا دا, جاماندىققا قيمايدى ەكەنسىڭ. ءوز قازاعىڭا تاعى دا وق اتا المايسىڭ. زامان قۇبىلعان سايىن, پەندەنىڭ ءپارۋايىم پەيىلى دە تارىلىپ بارا جاتقان سياقتى. بۇعان نە دەيسىز, الديار وقىرمان؟