• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
24 تامىز, 2013

قۇرمەتپەن عانا ەمەس, قۇنتتىلىقپەن دە قاراۋ پارىز

376 رەت
كورسەتىلدى

بيىل قولدانىستاعى اتا زاڭىمىزدى قابىلداعانىمىزعا ون سەگىز جىل تولىپ وتىر. وتكەندى زەردەلەپ, تاريحقا كوز جۇگىرتسەك كونستيتۋتسيا قازاقستاندا تۇڭعىش رەت 1924 جىلى ودان كەيىن, 1937, 1978, 1993, 1995 جىلدارى قابىلداندى. ال قازىرگى قولدانىلىپ جۇرگەن كونستيتۋتسيا 1995 جىلى 30 تامىزدا بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلى قابىلدانعان. وعان دەيىن, ياعني قازاقستان تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن 1993 جىلى 28 قاڭتاردا ءوزىنىڭ العاشقى اتا زاڭىن قابىلداعان بولاتىن. بىراق 1993 جىلعى كونستيتۋتسيا ەسكى اكىمشىلىك-امىرشىلدىك ەرەجەلەرىنە, كوبىنەسە كەڭەستىك ساياسات قاعيدالارىنا نەگىزدەلگەندىكتەن, جاڭا قوعام ءومىرىنىڭ تالابىنا جاۋاپ بەرە المادى. وندا ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى, ولاردى جۇزەگە اسىرۋ قاعيدالارى, مەملەكەتتىك باسقارۋ بيلىگىن جۇزەگە اسىرۋ نىساندارى, باسقارۋ سالاسىنداعى دەموكراتيالىق ينستيتۋتتاردىڭ قىزمەتى جەتە كورسەتىلمەگەن ەدى. وسىعان وراي 1995 جىلى كونستيتۋتسيا قابىلداندى. جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ ەرەكشەلىكتەرى زاڭ شىعارۋشى, اتقارۋشى سوت بيلىگىن بەلگىلەپ, ولاردىڭ قۇزىرەتىن, ءوزارا ءىس-قيمىل بىرلىگىن زاڭ تۇرعىسىنان ايقىنداپ بەرەدى.

بيىل قولدانىستاعى اتا زاڭىمىزدى قابىلداعانىمىزعا ون سەگىز جىل تولىپ وتىر. وتكەندى زەردەلەپ, تاريحقا كوز جۇگىرتسەك كونستيتۋتسيا قازاقستاندا تۇڭعىش رەت 1924 جىلى ودان كەيىن, 1937, 1978, 1993, 1995 جىلدارى قابىلداندى. ال قازىرگى قولدانىلىپ جۇرگەن كونستيتۋتسيا 1995 جىلى 30 تامىزدا بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلى قابىلدانعان. وعان دەيىن, ياعني قازاقستان تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن 1993 جىلى 28 قاڭتاردا ءوزىنىڭ العاشقى اتا زاڭىن قابىلداعان بولاتىن. بىراق 1993 جىلعى كونستيتۋتسيا ەسكى اكىمشىلىك-امىرشىلدىك ەرەجەلەرىنە, كوبىنەسە كەڭەستىك ساياسات قاعيدالارىنا نەگىزدەلگەندىكتەن, جاڭا قوعام ءومىرىنىڭ تالابىنا جاۋاپ بەرە المادى. وندا ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى, ولاردى جۇزەگە اسىرۋ قاعيدالارى, مەملەكەتتىك باسقارۋ بيلىگىن جۇزەگە اسىرۋ نىساندارى, باسقارۋ سالاسىنداعى دەموكراتيالىق ينستيتۋتتاردىڭ قىزمەتى جەتە كورسەتىلمەگەن ەدى. وسىعان وراي 1995 جىلى كونستيتۋتسيا قابىلداندى. جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ ەرەكشەلىكتەرى زاڭ شىعارۋشى, اتقارۋشى سوت بيلىگىن بەلگىلەپ, ولاردىڭ قۇزىرەتىن, ءوزارا ءىس-قيمىل بىرلىگىن زاڭ تۇرعىسىنان ايقىنداپ بەرەدى.

كونستيتۋتسيا كۇنى – مەملەكەتتىك مەرەكە. پارلامەنت قابىلداعان وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەننەن كەيىن اتا زاڭىمىز جاڭا سيپاتقا يە بولىپ, ەلىمىزدەگى دەموكراتيالىق رەفورمالار تە­رەڭدەي ءتۇستى. مەملەكەتىمىز پرە­زيدەنتتىك-پارلامەنتتىك باسقارۋ تۇرپاتىنا كوشتى. ەندى ەلىمىزدە پارتيالىق سايلاۋ جۇيەسى ەنگىزىلىپ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ سايلاۋى جاڭا سايلاۋ ەرەجەلەرى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلدى.

ەلىمىزدىڭ اتا زاڭى ادامزات بالاسىنىڭ جۇزدەگەن جىلدار بويى قالىپتاسقان جالپى قۇندىلىقتارىن ءوز بويىنا ءسىڭىردى. كونستيتۋتسيامىزدا ادامداردىڭ تابيعي قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى, بيلىك ينستيتۋتتارىن دەموكراتيالىق جولمەن قالىپتاستىرۋ جانە دامىتۋ, قازاقستان اۋماعىندا ازاماتتىق قوعام قۇرۋ تۋرالى دۇنيەجۇزى تانىعان پروگرەسسيۆتى يدەيالار بەكىتىلدى. ول ەلىمىزدە سان الۋان يدەولوگيالىق, سەنىمدىك, ۇلتتىق, ازاماتتىق ۇجىمدار مەن توپتاردىڭ بىرلەسىپ بەيبىت ءومىر ءسۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. كونستيتۋتسيامىزدا بەكىتىلگەن نورمالار قازاقستان رەسپۋبليكاسىن گۇلدەندىرۋ ماقساتىندا ەلىمىزدىڭ بارلىق ازاماتتارىنىڭ بىرلەسىپ, ءبىر جەڭنەن قول, ءبىر جاعادان باس شىعارىپ قىزمەت ەتۋى ءۇشىن جاعداي جاسايدى.

زاڭىمىزداعى وڭتايلى وزگە­رىس سوت رەفورماسىن جۇرگىزۋ ماسەلەسىن دە اينالىپ وتكەن جوق. كونستيتۋتسيادا سوت جۇيەسىنە بولەك تاراۋ ارنالعان, ويتكەنى, قۇقىقتىق مەملەكەتتەگى سوتتاردىڭ الار ورنى ەرەكشە. سوت كونستيتۋتسيانى, كونستيتۋتسيالىق زاڭداردى وزدەرىنىڭ كۇندەلىكتى جۇمىسىندا قولداناتىن بيلىكتىڭ بىردەن-ءبىر بولىگى بولىپ تانىلادى. سوت تورەلىگىن جۇرگىزۋدە سۋديالار تەك قانا كونستيتۋتسيا مەن زاڭعا باعىنىپ, سوتتاردىڭ تاۋەلسىزدىگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىندا بەكىتىلىپ, ولاردى كونستيتۋتسيالىق زاڭ قورعايدى.

كونستيتۋتسيا سوتتاردى زاڭ جانە اتقارۋشى بيلىكپەن تەرەزەسى تەڭ بيلىكتىڭ ءبىر تارماعى رەتىندە جاريالادى. كونستيتۋتسيا – سوتتار تاۋەلسىزدىگىنىڭ نەگىزگى كەپىلى, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوت جۇيەسى جانە سوتتار مارتەبەسى تۋرالى» زاڭعا سايكەس قازاقستان سوتتارى تاۋەلسىزدىك الىپ, سوت جۇيەسى جاريالىلىق جولىنا ءتۇستى. جەرگىلىكتى سوتتارعا تاعايىنداۋلار, ولاردىڭ دەربەستىگى, قاعيدالارى كونستيتۋتسيالىق دەڭگەيدە بەكىتىلدى. ياعني سۋديالاردى تاعايىنداۋداعى جاريال

سوڭعى جاڭالىقتار