قاراپايىم حالىققا زاڭ قىزمەتىنىڭ قول جەتىمدىلىگى قاشاندا اۋاداي قاجەت. بىراق بۇل كوپ جاعدايدا ويلاعانداي بولا بەرمەيدى. سوندىقتان حالىقتىڭ بيلىككە دەگەن نارازىلىعى دا تۋىنداپ جاتادى. ال كەز كەلگەن تاراپتىڭ اراسىنداعى قانداي داۋ بولماسىن وعان نۇكتە قويار سوت ەكەندىگى بەلگىلى. مىنە, بۇل ورايدا, ەڭ الدىمەن حالىقتىڭ قامىن قامداعان ەلىمىزدىڭ جوعارعى سوتى ءادىلدىك ىزدەپ ءجۇگىنگەن تاراپتارعا بارىنشا جەڭىلدىك تۋعىزىپ وتىر. ەندى بۇدان بىلاي سوتقا شاعىمدانعان كەز كەلگەن جان ارىزىمنىڭ جاعدايى نە بولدى ەكەن دەپ تابالدىرىق توزدىرىپ جۇرمەيدى. ۇيىندە وتىرىپ, ونىڭ تىركەلگەن ۋاقىتىن, قاي سۋديا قارايتىندىعىن جانە سوت پروتسەسى قاشان بولاتىندىعىن الدىن الا بىلە الادى.
بۇل جاڭالىق ازىرگە تمد تۇگىلى الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە جوق كورىنەدى. سوندىقتان ونىڭ قازاقستان ءۇشىن ماڭىزى وتە جوعارى. اتالعان سوت ىستەرى بويىنشا انىقتامالىق باعدارلاماسى ەلىمىزدىڭ سوت ورگاندارىنىڭ ءبىرىڭعاي اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق تالداۋ جۇيەسىن دامىتۋ اياسىندا ىسكە اسىرىلعان. جوعارعى سوت اپپارات باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بولات ساقالوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل باعدارلاما سوت پروتسەسىنە قاتىسۋشىلارعا ياعني, قۇقىق بۇزۋشىعا, تالاپكەرگە, جاۋاپكەرگە, ولاردىڭ وكىلدەرىنە, قورعاۋشىعا, پروكۋرورعا, جابىرلەنۋشىگە, سوتتالۋشىعا نەمەسە سوتتالعانعا جانە باسقا دا ءمۇددەلىلىك تانىتقان كەز كەلگەن جانعا وبلىستىق جانە وعان تەڭەستىرىلگەن سوتتاردىڭ ۆەب-سايتتارى ارقىلى ءبىرىنشى, اپەللياتسيالىق, كاسساتسيالىق ساتىلاردا قارالعان نەمەسە قارالاتىن ازاماتتىق, قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ىستەردىڭ ۇدەرىسىن باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇل ءۇشىن وبلىستىق جانە وعان تەڭەستىرىلگەن سوتتاردىڭ ينتەرنەت رەسۋرستارىنا, ياعني ۆەب-سايتقا “سوت ىستەرى بويىنشا انىقتامالىق” دەگەن اتاۋمەن باننەر ورناتىلادى. ول ارقىلى سوتقا قاتىسۋشى “سوت ىستەرى بويىنشا انىقتامالىققا” ەنەدى. سول كەزدە ىستەردىڭ جيناق قورى, جىلى, ءىستى قارايتىن سوت ساتىلارى كورسەتىلەدى. ودان كەيىن جىلىنا بايلانىستى قاجەتتى سوت ساتىسىنا ەنىپ, اتالعان ءىستىڭ ءنومىرىن نەمەسە تالاپكەردىڭ, جاۋاپكەردىڭ, سوتتالۋشىنىڭ اتى-ءجونىن تەرۋ ارقىلى ىزدەگەن ءىس تابىلادى. ونىڭ وندىرىسكە قابىلدانعان, كەيىنگە قالدىرىلعان, توقتاتىلعان, قارالعان كۇندەرى مەن سۋديانىڭ اتى-ءجونى تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلىپ تۇرادى. بۇل جاڭالىق سوتقا قاتىسۋشىلار ءۇشىن وتە ىڭعايلى ءارى سەنىمدى اقپارات كوزى بولىپ تابىلادى. بارىنەن بۇرىن سىبايلاستىقتىڭ جولى قيىلادى.
سوت ىستەرى بويىنشا انىقتامالىقتى تاجىريبە جۇزىندە بايقاۋ اتىراۋ وبلىستىق سوتتارىندا جۇزەگە اسىرىلعان. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ناۋرىز ايىنىڭ باسىندا تۇساۋى كەسىلگەن جاعىمدى ءۇردىس ءاپ-ساتتە قاناتىن كەڭگە جايا باستادى. ويتكەنى, وسى انىقتامالىق ارقىلى حالىقتىڭ سوت اقپاراتىنا قولجەتىمدىلىگى ارتىپ, ونىڭ اشىقتىعى قامتاماسىز ەتىلەدى جانە سوت قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇكتەمەسى ەداۋىر ازايادى. ءسويتىپ, كۇندەلىكتى ءىستىڭ ءجونىن ءبىلۋ ءۇشىن سوت عيماراتىنىڭ الدىنا قاپتاپ كەلۋشىلەردىڭ قاتارى سيرەيدى. ولاردىڭ اندا-مۇندا شاپقىلاۋى كۇرت تىيىلىپ, جول شىعىندارى مەن التىن ۋاقىتتارى ۇنەمدەلەدى. ەندى كوپ ۇزاماي مۇنداي ىڭعايلى سوت ءىسى جونىندەگى انىقتامالىقتار اۋە جايلاردا, تەمىر جول ۆوكزالدارىندا, ساپارجايلاردا, قوناق ۇيلەر مەن اكىمشىلىكتەردە وراناتىلماق.
بىراق جاسوسپىرىمدەر ءىسى, سول سياقتى جابىق سوتتاردا قارالعان ىستەر انىقتامالىققا ەنگىزىلمەيدى.
الەكساندر تاسبولاتوۆ.