“نۇر وتان” حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ باسشىلىعى ايماقتىق جانە جەرگىلىكتى جەرلەردەگى حالىقتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنەن حاباردار جانە ەلمەن ەتەنە جاقىن بولۋ ماقساتىندا بىرقاتار قوعامدىق قابىلداۋ بولىمدەرىن اشقان بولاتىن. مۇنداي جۇمىس ءتۇرى سونداي-اق, بيلىكتەگىلەردىڭ جەرگىلىكتى جەرلەردەگى ادامداردىڭ ءوتىنىش-شاعىمدارىن تىڭداپ, قوردالانعان پروبلەمالارىن شەشۋگە قولايلى بولدى.
كوپتەگەن ازاماتتار ادىلدىك ءىزدەپ تالاي مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ەسىكتەرىن توزدىرىپ, تالاي باسشىنىڭ الدىنا بارادى. اقىرى بارار جەرى قالماعان سوڭ “نۇر وتان” حدپ-نىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىنە كەلەدى. سوندىقتان بىزدەر ازاماتتارعا زاڭدىق, پسيحولوگيالىق دەمەۋ تۇرعىدان كومەك كورسەتۋدەن جالىققان ەمەسپىز. ارىز-شاعىمداردىڭ ارتىندا قيلى تاعدىر تۇراتىنىن بىلەمىز.
جىل وتكەن سايىن قوعامدىق قابىلداۋ بولىمدەرىنە ءوتىنىشى ايتىپ, كومەك سۇراپ كەلەتىندەر سانى ارتۋدا. ايتالىق, 2005 جىلى – 4636, 2006 جىلى – 7204, 2007 جىلى – 31 000, ال 2008 جىلى 42 700 ادام ءار ءتۇرلى جاعدايمەن كەلدى. 2009 جىلى پارتيانىڭ قوعامدىق قابىلداۋ ءبولمەلەرىنە ازاماتتار تاراپىنان 67 973 ءوتىنىش جاسالدى. ونىڭ 32 006-سى – جازباشا. بۇل باسقا جىلدارمەن سالىستىرعاندا ەداۋىر ارتىق.
پارتيانىڭ ورتالىق اپپاراتى قوعامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىنىڭ نەگىزگى مىندەتى – جەرگىلىكتى جەرلەردەگى ازاماتتاردى تولعاندىراتىن اسا ماڭىزدى پروبلەمالاردى ايقىنداۋ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى باعالاۋ. وسى ماقساتتا ەنگىزىلگەن قوعامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىنىڭ كوشپەلى تاجىريبەسى كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, وڭ كوزقاراستارىن ءبىلدىردى. وتكەن جىلى قوعامدىق قابىلداۋ بولىمدەرى جەرگىلىكتى ورىندارعا 920 رەت بايلانىسقا شىعىپ, تۇرعىنداردىڭ وتىنىشتەرىن قاناعاتتاندىرۋعا كۇش-جىگەرلەرىن جۇمسادى. اتالعان قابىلداۋ جۇمىستارىنا بارلىق دەڭگەيدەگى دەپۋتاتتار مەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى قاتىسىپ, 12 مىڭنان اسا ازاماتتاردىڭ ءوتىنىش-شاعىمدارىن قارادى. ولاردىڭ دەنىن تۇرعىن ۇيمەن, جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ, جالاقىنىڭ دەر كەزىندە بەرىلمەۋى سياقتى كوكەيكەستى ماسەلەلەر قۇرايدى.
كوپتەگەن ازاماتتار اتقارۋشى ورگاندار جۇمىستارىنىڭ ساپاسىزدىعىنان نەمەسە قۇقىقتىق ساۋاتسىزدىعىنىڭ سالدارىنان دا زارداپ شەگىپ جاتادى. وندايدا قوعامدىق قابىلداۋ ءبولىم قىزمەتكەرلەرى تۇرعىندارعا قۇقىقتىق كومەك كورسەتىپ, وتىنىشتەرىن قاناعاتتاندىرۋعا مۇرىندىق بولادى. وعان دالەل رەتىندە وتكەن جىلى, تۇسكەن ارىز-شاعىمنىڭ 42 پايىزىنىڭ وڭ شەشىمىن تاپقانىن اتاپ ايتۋعا بولادى. ال ازاماتتاردىڭ ءجيى كوتەرەتىن ماسەلەسى بۇرىنعى جىلدارداعىداي, تۇرعىن ءۇي جايى. اۋىزشا جاسالعان ارىزدىڭ 22 پايىزى وسى سالانى قامتيدى. ال 14 پايىزى اكىمدىكتەردىڭ قۇزىرىنا جاتاتىن الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ مەن سوت شەشىمىنە نارازىلىق ماسەلەلەرىن قامتيدى.
قازىرگى ۋاقىتتا ورتالىق اپپاراتتىڭ باسشىلىعى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن تىعىز بايلانىس ورناتىلعان. ناتيجەسىندە, باس پروكۋراتۋرا مەن ونىڭ ايماقتىق قۇرىلىمدارى, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى مەن ونىڭ دەپارتامەنتتەرى, جوعارعى سوت جانىنداعى سوت اكىمشىلىگى جونىندەگى كوميتەتى مەن سوتتىڭ جەرگىلىكتى اكىمشىلىكتەرى, قارجى پوليتسياسى ورگاندارى, بارلىق دەڭگەيدەگى دەپۋتاتتار جانە اكىمدىكتەر ازاماتتاردىڭ ارىز-شاعىمدارىن تەكسەرىپ, وڭ شەشىم شىعارۋ ءۇشىن جۇمىسقا بەلسەنە ارالاسۋدا.
“نۇر وتان” حدپ ورتالىق اپپاراتى قوعامدىق قابىلداۋ ءبولمەسىندە ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىنان كەلەتىن ازاماتتاردى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارىمەن ءجۇزدەستىرىپ وتىرۋ مۇمكىندىگى تۋدى. 2009 جىلدىڭ كەستەسىنە نازار اۋدارساق, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى 73 كەزدەسۋ وتكىزىپ, 763 ادامدى قابىلداعان. سونىمەن قاتار, “نۇر وتان” حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسى مەن قازاقستاننىڭ ادۆوكاتتار وداعى اراسىندا جاسالعان مەموراندۋمعا ءسايكەس, ورتالىق اپپاراتتا اپتاسىنا ەكى رەت: سارسەنبى جانە جۇما كۇندەرى ادۆوكاتتار وداعى وكىلدەرى ازاماتتاردى قابىلدايدى. ولار وسى ۋاقىتقا دەيىن 19 قابىلداۋ جۇرگىزىپ, 104 ازاماتقا قۇقىقتىق كەڭەس بەردى.
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 10 اقپانى كۇنى “نۇر وتان” پارتياسىنىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىندە رەسپۋبليكا بويىنشا “ازاماتتاردى بىرىڭعاي قابىلداۋ كۇنى” اكتسياسى ءوتتى.
ايماقتىق دەڭگەيدەگى اكتسياعا دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وبلىستىق اكىمدەردىڭ ورىنباسارلارى, قالا اكىمدەرى, بارلىق دەڭگەيدەگى دەپۋتاتتار جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى باسشىلارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
اكتسيا بارىسىندا ازاماتتاردان 1 800 ءوتىنىش قابىلدانىپ, ونىڭ 250-ءى وڭ شەشىمىن تاپتى. ال 600 ءوتىنىش ءوز قۇزىرەتى اياسىندا قاراۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جىبەرىلدى. ءوتىنىشتىڭ 950-ىنە ءتيىستى ءتۇسىندىرۋلەر بەرىلدى.
ورتالىق اپپاراتتىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىندە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيتسە-مينيسترى ءنۇسىپوۆا اسەل, وسى ۆەدومستۆونىڭ باقىلاۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ جونىندەگى كوميتەت توراعاسىنىڭ ورىنباسارلارى توقسەيىتوۆا گۇلنار مەن وسپانقۇلوۆ تولەگەن ازاماتتاردى جەكە ءماسەلەلەرى بويىنشا قابىلدادى. قابىلداۋدا 87 ادام بولدى, 16 ادامنىڭ ءوتىنىشتەرى وڭ شەشىمىن تاپتى, 51 ءوتىنىش قاراۋ ءۇشىن قابىلدانىپ, ولار پارتيانىڭ باقىلاۋىنا الىندى. سونىمەن قاتار, 20 ادامعا ءوتىنىشتەرى بويىنشا ءتيىستى ءتۇسىندىرۋلەر بەرىلدى.
سونداي-اق, وتكەن ايدىڭ سوڭىندا “نۇر وتان” حدپ-نىڭ ورتالىق اپپاراتىندا پارتيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ن.نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن ورتالىق مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ باسشىلارىمەن 2009 جىلدا ازاماتتاردىڭ حاتتارىن قاراۋدىڭ ناتيجەسى بويىنشا باس قوسۋ بولىپ ءوتتى. جينالىسقا “نۇر وتان” پارتياسىنىڭ جەرگىلىكتى ورىندارداعى قوعامدىق قابىلداۋ ءبولمەلەرىنىڭ مەڭگەرۋشىلەرى شاقىرىلدى. “نۇر وتان” پارتياسى ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ن.نىعماتۋلين جينالعاندارعا وتكەن جىلدا اتقارعان جۇمىستارىنا راحمەت ايتىپ, ازاماتتاردىڭ جازعان ارىز-شاعىمدارىنا مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ دەر كەزىندە, ۋاقىتىندا جاۋاپ بەرۋىنە باسا نازار اۋداردى. باس قوسۋدا اسىرەسە, ازاماتتاردىڭ قوردالانعان, كۇردەلەنگەن پروبلەمالىق ماسەلەلەرىن شەشۋگە ءبىر ادامداي ات سالىسۋعا, ءسوزبۇيدالىقتان ادا بولۋعا شاقىردى. جينالعان باسشىلار اتقارعان جۇمىستارى بويىنشا ناتيجەلى جۇمىستارىن دا اتاپ ءوتتى.
ءبىز بۇدان ءارى دە حالىقتىڭ پروبلەمالارىن رەتتەۋ جۇيەلەرىن ءتيىمدى جاساۋ جونىندەگى جۇمىستاردى بەلسەندى تۇردە جالعاستىراتىن بولامىز.
قوعامدىق قابىلداۋ ءبولىمىنىڭ جۇمىسىنا “جاس وتان” جاستار قاناتىنىڭ قاتىسۋى دا ءوز جەمىسىن بەرۋدە. قازىرگى ۋاقىتتا تەك جاستار قوزعالىستارىنىڭ بەلسەندىلەرىن عانا ەمەس بارلىق ستۋدەنت جاستاردى, ياعني پسيحولوگيالىق جانە زاڭ فاكۋلتەتتەرىنىڭ ستۋدەنتتەرىن قوعامدىق قابىلداۋ جۇمىستارىنا قاتىستىرۋ تاجىريبەسى قولعا الىنباق. قوعامدىق قابىلداۋ جۇمىسىنا قاتىسقان بولاشاق پسيحولوگ, زاڭگەرلەر حالىقپەن ءىس ارەكەت ەتۋگە, سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ءوزارا قارىم-قاتىناس جاساۋعا ءۇيرەنەر ەدى. سونداي-اق, جەرگىلىكتى ورىندارداعى قوردالانعان ماسەلەلەرمەن ءجىتى تانىسۋعا ءمۇمكىندىك الادى. ءبىز جاستاردى قوعامدىق قابىلداۋ جۇمىستارىنا تارتۋعا مۇددەلىمىز.
سونىمەن قاتار, ناۋرىز ايىنان باستاپ اپتاسىنا ءبىر رەت “نۇر وتان” حدپ ورتالىق اپپاراتىنىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىندە مەملەكەتتىك, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ, بانك جانە ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ باسشىلارى قابىلدايدى.
“نۇر وتان” پارتياسىنىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىنە حالىق ۇلكەن ۇمىتپەن كەلەدى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز ەل سەنىمىن اقتاپ, قولدان كەلگەن بارلىق كومەكتى كورسەتۋ بولسا, ءبىز وسى جولدا بارىنشا جان اياماي ەڭبەك ەتىپ كەلەمىز.
اسقار قۇمارباي “نۇر وتان” حدپ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىنىڭ كونسۋلتانتى.