باس باسىلىمنىڭ وڭتۇستىك وڭىردەگى مەنشىكتى ءتىلشىسى قىزمەتىندە جۇرگەندە ءبىر اعامىز تەلەفون شالىپ ءوتىنىش ايتتى. سويتسەم كورشىسىنىڭ قىزى وقۋعا تۇسە الماي قالىپتى. «ەگەر ۇبت-دان ءتيىستى بالل جيناعان بولسا, كەز كەلگەن جوعارى وقۋ ورنىنىڭ اقىلى بولىمىندە وقي بەرمەي مە؟» دەيمىن عوي. «جوق, بۇل قىز اسپازدىڭ كۋرسىنا قابىلدانباي قالدى, تانىستارىڭ بولسا كومەكتەسەسىڭ بە؟» دەدى ول.
ويلانىپ قالدىم. ءيا, راس, سونىڭ الدىندا عانا ۇبت-دان شەكتى بالل العانىمەن گرانتقا ىلىنە الماعان قۇدامىزدىڭ بالاسىنا جەكەمەنشىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ بىرىنە وقۋعا تۇسۋگە جاردەمىم تيگەن. اعام سونى ءبىلىپ ايتىپ تۇر عوي. قۇدا بالا سول وقۋ ورنىن اتتاي قالاپ, باسقاسىنا بارمايمىن دەگەن ەكەن. العاشىندا بۇل شارۋاعا جۇرەكسىنە كىرىسكەنىممەن ءوزىم بارىپ سويلەسكەن وقۋ ورنىنىڭ باسشىلارى سوزگە كەلگەن جوق. تىپتەن وڭاي شەشىلدى. ەندى ءتورت-بەس جىل ءبىلىم بەرەتىن بىلدەي ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتىن وسىلاي وپ-وڭاي قابىلداپ جاتقاندا ءتورت-بەس ايلىق كۋرسقا ءبىر وقۋشىنى ءتۇسىرۋدىڭ نە قيىندىعى بار دەپ ويلادىم. سودان اعاما «كورشىڭىزدىڭ قىزى قۇجاتتارىن جىبەرسىن, ءبىلىم باسقارماسىنداعى تانىستارىممەن سويلەسىپ, شەشىپ بەرەمىن» دەپ قۋانتىپ قويدىم.
ارتىنشا-اق اسپازدىقتى ارمانداپ جۇرگەن ارۋ قىزدىڭ ءوزى كەلدى. سويتسەم اعامنىڭ كورشىسى وزبەك ەكەن. «اعا, ماعان اسپاز دەگەن كۋالىك كەرەك. ونسىز دا تاماقتىڭ ءتۇر-ءتۇرىن ىستەي بەرەمىن عوي. بىراق وسى قالاداعى ءبىر مەيرامحاناعا جۇمىسقا تۇرايىن دەسەم, اسپاز دەگەن كۋالىك سۇرايدى ەكەن» دەدى قىز قىزارىپ. اپپاق قىزدىڭ ارمان-ماقساتىنا اڭ-تاڭ بولسام دا تەلەفونىمدى الىپ, تانىسىمنىڭ ءنومىرىن تەرە باستادىم. بىراق ءبىلىم باسقارماسىنداعى تانىسىمنىڭ اڭگىمەسى تىپتەن, تاڭعالدىردى. ول كىسى «ايىپ ەتپە, بۇل شارۋا قولىمنان كەلمەيدى, ءدال قازىر قيىن...» دەپ كەسىپ ايتتى. «قالايشا؟ اسپازدىقتىڭ كۋرسىنا ءبىر ادامدى كىرگىزۋگە بولماي ما؟» «جوق. ول كوللەدجدەگى كۋرستارعا جاستار كونكۋرسپەن تۇسەدى. كونكۋرس ءوتىپ كەتكەن. ورىن تولىپ قويدى. تۇسەمىن دەگەن ادام كوپ. سوندىقتان بۇل قىز كەشىگىپ قالدى. كەلەسى جولى كەلسىن» دەدى تانىسىم. «ماسساعان» دەپ, بەتورامالىممەن ماڭدايىمداعى تەرىمدى ءسۇرتتىم. شىنىندا سولاي بولعانى ما؟ اعاما ۋادە بەرىپ قويعان سوڭ, ۇيات بولماسىن دەپ, تاعى ءبىر-ەكى ادامعا تەلەفون شالدىم. بىراق شارۋا شەشىلمەدى. الگى كۋرستارعا وزگە ۇلتتىڭ بالالارى تالاسىپ-تارماسىپ ءتۇسىپ الىپتى. قىسقاسى, وزبەك قىز سول كۇزدە كۋرسقا بارا المادى.
ايتايىن دەگەنىم, ءبىز بالانى «جاقسى وقىماساڭ, اۋىلدا قوي باعىپ جۇرەسىڭ» دەپ كىشكەنتايىنان قورقىتامىز. ياعني, ۇل-قىزىمىز جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرمەسە, جۇمىس تابا الماي قالاتىنداي سەزىنەمىز. تارازداعى ءبىر كاسىپكەر اعامىز مەكتەپ بىتىرگەلى جاتقان بالاسىنىڭ جينالىسىنا قاتىسقان عوي. سوندا اتا-انالاردىڭ بارلىعى بالالارىنا مىقتى ماماندىقتار تاڭداعانىن جارىسا ايتىپتى. بۇل «مەنىڭ بالام مال دارىگەرى بولادى» دەسە, سول جەردە وتىرعاندار «بولاشاعى مىقتى باسقا ماماندىق تاڭدامادىڭىز با؟» دەپ كۇلگەن كورىنەدى. سول كەزدە كاسىپكەر «نەگە؟ اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندىعىمەن اسقار مىرزاحمەتوۆ تە وبلىس اكىمى دارەجەسىنە جەتتى عوي» دەگەندە ءبارى جىم بولىپتى.
بىلتىر ەلىمىزدە 143 089 وقۋشى مەكتەپ بىتىرسە, 117 242 تۇلەك جوو-لارعا ءتۇسۋ ءۇشىن ۇبت تاپسىردى. ارينە اتا-انا ءۇشىن بالاسىنىڭ جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسكەنى ۇلكەن قۋانىش. الايدا ءار بالا اتا-اناسىن وقۋعا تۇسۋىمەن ەمەس, كاسىپ يگەرىپ, تابىس تابۋىمەن قۋانتۋى كەرەك سياقتى. ماماندىقتىڭ جاقسى-جامانى جوق.
ياعني, مينيستردiڭ ءبارi باقىتتى, قويشىنىڭ ءبارi باقىتسىز ەمەس. قازiر قازاقتىڭ بالالارى كاسiپتiك مەكتەپتەرگە كوپ تۇسە بەرمەيدi. «دۇكەنگە تەرەزە سالۋ كەرەك بولدى. سوپيىپ وسى جەردە وننان استام قازاقتىڭ بالاسى ءجۇرمiز, بiرەۋiمiزدiڭ قولىمىزدان كەلمەيدi ەكەن. توعىزىنشى سىنىپتا وقيتىن وزبەكتiڭ بiر بالاسى سالىپ بەردi. كومپيۋتەرiمiز بۇزىلىپ قالدى. وسى جەردە جۇرگەندەردiڭ كوبiسi جوعارى وقۋ ورنىن بiتiرگەن. بiرەۋi كومپيۋتەردi جاقسى بiلمەيدi ەكەن. بiر كارiستiڭ بالاسى كەلiپ جوندەپ بەردi» دەپ كۇيiنەدi الگى كاسىپكەر اعامىز.
ءيا, شىنىندا, ويلانارلىق-اق جاعداي...