كۇنى كەشە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك وكىلدەرىمەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا بۇل سالانىڭ احۋالى مەن ونى ءارى قاراي دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى تالقىلانعان بولاتىن. الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتىڭ كۇنگەيى مەن كولەڭكەسىن كەزدەسۋدە كەڭىنەن جەتكىزگەن «Best for kids» قوعامدىق قورىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ەمين اسكەروۆ بىزگە سۇحبات بەرىپ, العان اسەرىمەن بولىسكەن ەدى.
− كەشە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, پرەزيدەنتكە ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جايىندا اڭگىمەلەدىڭىزدەر. بۇگىندە الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك ۇعىمى قوعامدا قانشالىقتى وزەكتى؟
− الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتى ەلدەگى الەۋمەتتىك سالاداعى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋگە باعىتتالعان باستاما دەپ قابىلداۋعا بولادى. ەگەر بيزنەس قاراجات تابۋدى ماقسات ەتسە, الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك الەۋمەتتىك سالاعا باعىتتالعان كاسىپ اشۋدى, سول ارقىلى الەۋمەتتىك توپتاردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىن قامتاماسىز ەتپەك. ءبىز ءۇشىن كوممەرتسيا ەكىنشى ورىندا. ءبىزدىڭ ورتالىق جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىنە باسىمدىق بەرەدى. ونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك وسال توپتاردى وقىتۋعا كوڭىل ءبولىپ وتىرمىز. بۇگىندە 62 ادامدى جۇمىسقا ورنالاستىردىق. ونىڭ ىشىندە 50-گە جۋىعى الەۋمەتتىك وسال توپتارعا جاتادى. نەگىزگى اينالىساتىن سالالاردىڭ قاتارىندا كيىم تىگۋ, جيھاز جاساۋ, پوليگرافيا, تاماق ونىمدەرى, دەكوراتسيا جاساۋ, ساڭىراۋقۇلاق ءوسىرۋ سىندى باعىتتار بار. ەلوردانىڭ قاق ورتاسىندا ورنالاسقان «ماگيا ۆكۋسا» اتتى كافەنىڭ اشىلعانىنا 3 كۇن عانا بولدى. بۇل جەردە 16 ادام جۇمىسقا ورنالاسسا, ونىڭ 8-ءىنىڭ قۇلاعىنىڭ مۇكىستىگى بار, 4-ەۋىنىڭ مەنتالدىق بۇزۋشىلىقتارى بار جاندار. ءبىز بۇل كىسىلەرگە قوعاممەن ەتەنە ارالاسىپ, ومىردەن ءوز ورىندارىن تابۋعا, ورتانىڭ تولىق مۇشەسى ەكەنىن سەزىنۋگە مۇمكىندىك جاسايمىز.
− مەملەكەت باسشىسىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا ەلىمىزدە ەندى قالىپتاسىپ كەلە جاتقان الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك سالاسىنداعى كەلەلى ماسەلەلەر ايتىلدى ما؟
− پرەزيدەنتپەن بولعان كەزدەسۋدەن العان اسەرىم ەرەكشە. سەبەبى مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدەگى جانە وزگە مەملەكەتتەردەگى الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك سالانىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى جايىندا كەڭىنەن اقپارات بەردى. ءوز باسىم بۇل سالادان جان-جاقتى حاباردار ەكەنىنە قايران قالدىم. پرەزيدەنت ءوز سوزىندە ەلىمىزدە ەندى باستاۋ العان بۇل سالانىڭ دامۋىنا مەملەكەت تاراپىنان بارلىق جاعداي جاسالاتىنىن ايتتى. بيىل كۇزدە قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قاتىسۋىمەن الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەردىڭ ءبىرىنشى رەسپۋبليكالىق فورۋمى وتكىزىلەتىن بولدى. بۇل باستاما الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا نەگىز بولىپ, الداعى ۋاقىتتا اتقارىلار جۇمىستاردىڭ ۇيىتقىسى بولادى دەگەن سەنىم ۇيالادى.
قازىر قازاقستاندا رەسمي مالىمەت بويىنشا 250-دەي الەۋمەتتىك كاسىپورىن بار. رەسمي ەمەس اقپارات بۇل كورسەتكىشتىڭ الدەقايدا جوعارى ەكەنىن كورسەتەدى. دەسە دە, بۇل سالادا قارقىندى دامۋ ۇدەرىسى سونشالىقتى بايقالمايدى. قوعام تاراپىنان سەرپىلىس كەرەك. سونىمەن قاتار بۇل سالا مەملەكەتتىڭ قولداۋىنا ءزارۋ ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قابىلداۋىنان كەيىن كاسىپكەرلىكتىڭ بۇل ءتۇرى ەكىنشى تىنىسىن اشىپ, جاڭا قارقىنمەن داميدى دەگەن سەنىمدەمىن. سونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكپەن اينالىساتىندارعا نەسيە الۋعا يا بولماسا وزگە دە جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلسا دەگەن تىلەگىمىز بار.
− بىرنەشە جوبالار قاتارىنان جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. قارجىلاندىرۋ ماسەلەسى جايىندا ايتىپ بەرسەڭىز؟
− ازىرگە جوبالاردى ءوز قالتامىزدان شىققان قاراجاتقا جۇزەگە اسىرىپ جاتىرمىز. سىرتتان ينۆەستورلار تارتىلىپ جاتىر دەپ ايتا المايمىن. دەسە دە, بۇل باستاما كورشى رەسەيدە جاقسى دامىپ, زاڭ اياسىندا تۇيتكىلدى ماسەلەلەر ەكشەلىپ قويعان. باتىستا الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتىڭ دامىعانىنا 40 جىلعا جۋىق ۋاقىت بولسا, بىزدە بۇل تۇسىنىكتىڭ قالىپتاسقانىنا 5-6 جىلدىڭ عانا ءجۇزى بولدى. بىراق ءبىزدىڭ حالىق − قايىرىمدى, مەيىرىمدى. تانىم-تۇسىنىگىمىزدە قالىپتاسقان ۇعىم بويىنشا ەشكىمنىڭ كەۋدەسىن قاقپاي, كەرىسىنشە قولتىعىنان دەمەۋ قالىپتى ءۇردىس, ادامگەرشىلىككە جاتاتىن ءىس. سوندىقتان قايىرىمدى قوعام باردا الەۋمەتتىك وسال توپتار ورتاعا تەز بەيىمدەلەدى. ءبىزدى قوعام, ازاماتتىق ورتا قولداۋعا دايىن ەكەنىن جاقسى بىلەمىز. الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە جوعارىدا اتاپ وتكەن باستامالارىمىزدى جالعاستىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
اڭگىمەلەسكەن
ەركەجان ايتقازى,
«Egemen Qazaqstan»