تورتكۇل دۇنيەدە كەڭىنەن اتالىپ ءوتىپ جاتقان ۇلى ابايدىڭ 175 جىلدىق تويى ەۋروپا تورىندە, سونىڭ ىشىندە پولشادا دا ەلەۋسىز قالمادى. وسىناۋ ايتۋلى شارانىڭ وتۋىنە وتاندىق عىلىم-ءبىلىم كەڭىستىگىندەگى شوقتىعى بيىك قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءبىر توپ ۇستازدارى مەن شاكىرتتەرى مۇرىندىق بولدى.
جالپى, الەم وركەنيەتىن پولونيانىڭ تانىمال عالىمدارىنسىز ەلەستەتە المايمىز: نيكولاي كوپەرنيك, ماريا سكلودوۆسكا-كيۋري. بۇل ءتىزىمدى جالعاستىرا بەرۋگە بولار ەدى. دەگەنمەن, وسىناۋ شوقتىقتى شوعىردا شايىرلار شاھبازى ادام ميتسكەۆيچتىڭ الار ورنى ەرەكشە. ءاربىر پولياك ءۇشىن قاستەرلى وسىناۋ ەسىم قايمانا قازاققا دا جاقىن, ىستىق. نازىك ليريكاسى ءورشىل رۋحپەن ۇشتاسىپ جاتاتىن ميتسكەۆيچ جىرلارىن ۇلى اباي شىعىس اقىندارى اراسىندا العاش اۋدارىپ, ادەبي اينالىمعا ەنگىزگەن-ءتىن. سوندىقتان دا قازاق ويشىلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىنىڭ پوزنان قالاسىنداعى ادام ميتسكەۆيچ ۋنيۆەرسيتەتىندە تويلانۋىنىڭ وزىندىك ءمانى بار.
ەۋروپا ءبىلىم وشاقتارىنىڭ ىشىندە قازاق جانە باسقا تۇركى تىلدەرىن تەرەڭ زەرتتەۋىمەن ەرەكشەلەنەتىن وسى وقۋ ورداسىنىڭ پروفەسسورى, عىلىم دوكتورى حەنريك يانكوۆسكي ۇلى اباي تۋىندىلارىن اراعا دەلدال ءتىل قوسپاي, پولياكشاعا قازاقشادان تىكەلەي تارجىمالاعان بولاتىن. اراب, پارسى لۇعاتتارىن جەتىك مەڭگەرگەن عالىم بىلاي دەيدى: «قارا سوزدەردى» اۋدارۋ بارىسىندا ءجيى كەزدەسەتىن ۇعىمدار مەن اتاۋسوزدەرگە تۇسىنىك بەردىم. قۇران اياتتارى, حاديستەر بەرىلەتىن تۇستاردا تۇپنۇسقاعا سىلتەمەلەر جاسادىم. سونداي-اق ورىس, اعىلشىن تىلدەرىنە اۋدارىلىپ باسىلعان ماتىندەردەگى جاڭساقتىقتاردىڭ ءتۇپ-توركىنى كورسەتىلدى. ءبىر مىسال كەلتىرەيىن. «نوعاي» ەتنونيمى ورىسشاعا دا, اعىلشىنشاعا دا «نوگاەتس» دەپ ءتارجىمالانىپ كەلەدى. ال ابايدىڭ تۇسىندا قازاقتار نوعاي دەپ تاتارلاردى ايتاتىن. سوندىقتان بۇل كەمشىلىك جوندەلدى, ءتيىستى ەسكەرتپە بەردىم. ءتارجىمام 2013 جىلى باسپا بەتىن كورگەن بولاتىن. سويتسە دە ۇلى اقىننىڭ بيىلعى مەرەيتويى قارساڭىندا ونى پولشاداعى قازاقستان ەلشىلىگى قايتا جارىققا شىعاردى.
ءبىز وقۋ وردامىزدا ناۋرىز مەرەكەسىن جىل سايىن ورتالىق ازيا بىلىمگەرلەرىن قاتىستىرا وتىرىپ, دۇبىرلەتە اتاپ وتەمىز. بيىل ۇلىستىڭ ۇلى تويىندا اقىن شىعارمالارىن كەڭىنەن ناسيحاتتايتىن بولامىز. تاعى ءبىر جاعىمدى جاڭالىقپەن بولىسە كەتەيىن. مەنى بيىل اباي جۇرتى تويعا شاقىرعان, سوعان جينالىپ جاتقان جايىم بار».
پولشالىق وقۋ ورداسى ۇجىمىندا ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋعىزعان وسىناۋ رۋحاني-مادەني شاراعا ۆارشاۆاداعى قازاقستان ەلشىلىگىنىڭ ديپلوماتتارى دا قاتىسىپ, ارداقتى اقىن مەرەكەسى مەن بيىل 1150 جىلدىعى اتاپ وتىلەتىن ۇلى بابامىز ءال-فارابي مەرەيتويىنىڭ دارەجە-دارگەيىن بيىكتەتە ءتۇستى. توي بارىسىندا شىعىس تىلدەرى فاكۋلتەتىنىڭ ۇجىمىنا اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ ءبيۋستى, ساياسي عىلىمدار جانە جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ كىتاپحاناسىنا فارابي ورتالىعى باسپادان شىعارعان تۋىندىلار, انىقتامالىقتار مەن زەرتتەۋلەر, سونداي-اق «ەكىنشى ۇستاز» بەينەسى سالىنعان كىلەمشە تابىس ەتىلدى.
جاندوس اۋەلبەك ۇلى,
ارنايى «Egemen Qazaqstan» ءۇشىن
پوزنان (پولشا)