اپاتتى مەكتەپتەرگە ءمان بەرىلسە...

وسى ۋاقىتقا دەيىن دە وڭىردەگى اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپتەر ماسەلەسى كۇن تارتىبىنە كوتەرىلىپ, ناتيجەسىندە بىرقاتار ءبىلىم وشاعى بوي كوتەردى. كەيبىرىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلدى. دەي­تۇرعانمەن, اۋليەاتا وڭىرىندە اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپتىڭ ماسەلەسى تولىعىمەن شەشىلە قوي­عان جوق. قورداي اۋدانىنىڭ كۇنباتىس اۋىلىنداعى №11 نەگىزگى ورتا مەكتەپ, شۋ اۋدانى, العا اۋىلىنداعى امانگەلدى ورتا مەكتەبى مەن بىرلىكۇستەم اۋى­لىنداعى دومالاق انا ورتا مەكتەپتەرى ءالى كۇنگە دەيىن اپاتتى جاعدايدا تۇر. اتالعان ەكى اۋدان دا جامبىل وبلىسىنان شالعايدا ورنالاسقان. ماسەلەن, العا اۋىلىنداعى امانگەلدى اتىنداعى ورتا مەكتەپ 1961 جىلى سالىنعان. سالىنعانىنا الپىس جىلعا جۋىق ۋاقىت وتكەن ءبىلىم وشاعىنىڭ قابىرعالارى بۇل كۇندە جارىلىپ تا كەتىپتى. مەكتەپ ديرەكتورى دانا تىلەۋجانوۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا بۇل مەكتەپ بالالاردىڭ الاڭسىز ءبىلىم الۋىنا قيىندىق تۋدىرىپ وتىر. ەكى قاباتتى مەكتەپتە 324 وقۋشى وقيدى. مەكتەپكە جاپسارلاس قازاندىقپەن وت جاعىلادى ەكەن. ديرەكتور ءوز سوزىندە بۇل ماسەلە ەرتە­رەك شەشىمىن تاپسا ەكەن دەگەن تىلەگىن جەتكىزدى.

جامبىل وبلىستىق ءبىلىم باس­قارماسى باسشىسىنىڭ مىن­دەتىن اتقارۋشى ءجاميلا بەكبا­تىروۆانىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا وڭىردەگى اتالعان 3 اپاتتى مەك­تەپتىڭ ماسەلەسى اعىمداعى جى­لى تولىعىمەن شەشىلەدى. بۇل ءۇشىن اتالعان 3 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىنا ءتيىستى قاراجات تا قاراستىرىلعان ەكەن. ەندى بيىلعى جاڭا وقۋ جىلىندا اتالعان ءبىلىم نىساندارى پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ جوسپارلانۋدا. سونىمەن قاتار ءجاميلا بەكباتىروۆا ءوز سوزىندە وتكەن جىلى وڭىردەگى ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەردىڭ ما­سەلەسى تولىعىمەن شەشىلگەنىن ايتتى. دەگەنمەن وڭىردەگى دەمو­گرافيالىق وسىمگە بايلانىستى اعىمداعى جىلى 9 ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپ تە انىقتالىپ وتىر. «الداعى ءۇش جىل مەرزىمدە بۇل ماسەلە دە كەزەڭ-كەزەڭىمەن شە­شىمىن تاباتىن بولادى», دەيدى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باس­شىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى.

سونىمەن قاتار بۇگىنگى كۇر­دەلى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – ءبىلىم وشاقتارى اجەتحانالارىنىڭ سىرت­تا ورنالاسقانى بولىپ وتىر. بۇل دا نازارعا الىنۋى ءتيىس ما­سەلەنىڭ ءبىرى دەۋگە بولادى. ما­سەلەن, بىلتىر تاراز قالا­سىن­داعى №6 مەكتەپتە بولعان جانتۇر­شىگەرلىك وقيعادان كەيىن مۇنىڭ ماڭىزدىلىعى تىپتەن ارتا ءتۇستى. بۇل ماسەلە قوعامدا دا ۇلكەن ءدۇمپۋ تۋعىزدى. ياعني, اجەتحانانىڭ مەكتەپ ىشىندە بولۋى وقۋشىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قورعاۋدا ايرىقشا ءرول اتقارا­دى. ءبىلىم باسقارماسىنىڭ ما­لى­مەتىنشە, بۇگىندە وبلىس اۋما­عىنداعى مەكتەپتەردەگى اجەت­حانالاردىڭ ماسەلەسى دە نازارعا الىنۋدا. الايدا وڭىردەگى 442 مەكتەپتىڭ 278-ءىنىڭ اجەتحاناسى سىرتتا ورنالاسقان بولىپ شىقتى. ءجا­ميلا بەكباتىروۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇل تالداۋ ناتيجەسىندە انىقتالعان. «ەندى اتالعان ءتۇيىن­دى ماسەلەلەردى شەشۋ بويىنشا ءتيىستى شارالار قولعا الىنۋدا», دەيدى ول. اتاپ ايتساق, ونىڭ 13-ءى جاڭا مەكتەپ قۇرىلىسى ەسەبىنەن اتقارىلسا, 10-ى كۇردەلى جوندەۋ, 67-ءسى جاپسارلاس عيماراتتار سالۋ, ال 174-ءى اعىمداعى جوندەۋ جۇ­مىستارى ارقىلى جۇزەگە اسادى.

جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ تە اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپتەر مەن ءۇش اۋىسىمدى وقىتۋعا وراي وتكەن جيىندا اتالعان ماسەلەلەردىڭ وزەكتىلىگىنە ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ, ونى شەشۋ جۇمىستارىن ۋاقىت سوز­باي قولعا الۋدى ايتقان. سونىمەن قاتار وقۋ نىساندارىنىڭ ىشىندە ورنالاسقان اجەتحانالاردىڭ بارلىعى تيىسىنشە جۇمىس ىستەۋ كەرەكتىگىن دە ەسكەرتكەن بولاتىن. سونىمەن قاتار اكىم جاڭادان سالىناتىن نىسانداردىڭ ءبىر تيپتە بولۋىنا كوڭىل ءبولىپ, بۇل ورايدا مەكتەپتەگى وقۋشىلار سانىن ەسكەرۋدىڭ دە ماڭىزدىلىعىن با­سا ايتقان ەدى. سونداي-اق بۇل باعىتتا اعىمداعى جوندەۋ جۇ­مىستارىنا 634 ميلليون تەڭگە جوس­پارلانعان. ەندى بۇل كولەمدى قا­راجاتتى ارنايى بەكىتىلگەن رەگ­لامەنت اياسىندا وڭتايلاندىرۋ ماسەلەسى دە وزەكتى.

اپاتتى مەكتەپتەردىڭ جايى بۇرىننان كەلە جاتقان ماسەلە. ارينە, ءبىر مەزگىلدە مۇنىڭ ءبارىن تۇگەندەۋ, بارلىعىنا بىردەي جون­دەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ نەمەسە جاڭا مەكتەپ سالۋ مۇم­كىن ەمەس. دەسەك تە, الداعى ۋاقىت­تار­دا جامبىل وڭىرىندەگى اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپتەر مەن ءۇش اۋى­سىمدى وقىتۋ كەزەڭ-كەزە­ڭىمەن بولسا دا جۇزەگە اسىپ جاتسا, بۇل دا بالالاردىڭ بولاشاعىنا جاسال­عان وڭدى قادامنىڭ ءبىرى بولار ەدى...

جامبىل وبلىسى