ءبىلىم نەگىزى باستاۋىشتا قالانادى

ءبىر ءسات ۇنسىزدىكتەن كەيىن ءوزىم الا كەلگەن «ۇلان» گازەتىن كور­سەتىپ, «مۇنى جازدىرىپ الاسىڭ­دار ما؟» دەگەنىمشە ءبىرازى قول­دارىن كوتەرىپ تە ۇلگەردى. 14 وقۋ­شى الادى ەكەن, ريزا بو­لىپ قالدىم. اڭگىمەنى گازەت تو­ڭى­رەگىندە ءوربىتىپ, ونىڭ وقۋشىعا بەرەرى مول ەكەنىن, وي-ءورىسىڭدى كە­ڭەيتىپ, كوپتەگەن جايتتان حاباردار ەتەتىنىن اڭگىمەلەدىم. «مىنە قاراڭدارشى, جەر-جەردەن گازەت­تىڭ جاس دوستارى حات-حابار جولداپ, مەكتەپتەگى جاڭالىقتار, اۋىل-قالا ءومىرىنىڭ تىنىس-تىر­شىلىگى, تانىمال تۇلعالارمەن كەزدەسۋ ءساتىن جازىپ جاتادى. ولەڭ­دەر مەن شاعىن اڭگىمەلەر, سۋرەتتەر مەن سانجۇمباقتار, جۇمباق, جاڭىلتپاشتارىن جولدايدى».

ءوز باسىم وسى گازەتتى ۇزبەي وقىپ وتىرامىن. سونداعى ءبىر باي­قاعانىم, ءبىزدىڭ وڭىردەن جازاتىندار نەكەن-ساياق. وقتا-تەكتە امانكەلدى, تورعاي, ارقالىق اۋداندارى جاقتان ماتەريالدار كەزىگەدى. ناۋىرزىم اۋدانىنىڭ قوجا اۋىلىنان جازعان ءبىر ماقالانى كوزىم شالعانى بار. مەكتەپتە ءوتىپ جاتاتىن كەشتەر, ءوندىرىس وزاتتارىمەن, سوعىس ار­داگەرلەرىمەن كەزدەسۋ, وقۋ وزات­­تارى, بەلدى سپورتشى­لار تۋرا­لى نەگە جازباسقا؟ مىنە, بالالارعا وسىلايشا وي ۇسىن­دىم.

بۇگىنگى اتا-انالاردىڭ ءبارى ءبى­لىمدى, الايدا كوبى بالاسىنىڭ وقۋىنا كوڭىل بولمەيدى, سالعىرت قارايدى. كوپتەگەن اتا-انا بالا­لارىنىڭ گازەت-جۋرنالعا جازىلۋىنا كوڭىل بولمەيدى. بۇل باسىلىمدار وي-ءورىسىڭدى كەڭەيتىپ, دۇنيە-تانىمىڭا ىقپال ەتەدى. وكىنىشتىسى, كەيبىر اتا-انا وسىنى ەسكەرمەيدى-اۋ.

– قالاداعى بۇل ءبىلىم ورداسىندا 600-دەن استام بالا ءتالىم-تاربيە الىپ, ءبىلىم نەگىزىنەن سۋسىنداۋدا. وسىندا باسقا ۇلتتىڭ 9 بالاسى وقيدى. ءبىلىمنىڭ بەرىك نەگىزى باستاۋىشتا قالاناتىنى بەلگىلى. بۇل مەكتەپتە 40 مۇعالىم جۇمىس ىستەيدى, ءبارى دەرلىك جوعا­رى ءبىلىمدى, تاجىريبەلى ۇستازدار. مۇعالىمدەردىڭ قاجىرلى ەڭبە­گىنىڭ ناتيجەسى بولسا كەرەك, شاكىرتتەردىڭ تەڭ جارتىسى «4» پەن «5-»كە وقيدى. ينفورماتيكا, دەنە شىنىقتىرۋ, بەينەلەۋ ونەرى, حورەوگرافيا ساباقتارىن ارناۋلى ءبىلىمى بار مۇعالىمدەر جۇرگىزەدى. ورىس جانە اعىلشىن ءتىلى ساباعىندا سىنىپ توپقا بول­ىنەدى. مەكتەپتى جاقسى بىتىر­گەندەر سىناق ارقىلى قالاداعى ى.التىنسارين اتىنداعى دارىندى بالالار مەكتەپ-ينتەر­نا­تى مەن س.ماۋلەنوۆ اتىن­داعى مەكتەپ-گيمنازياعا قابىل­دانادى. ەندى ءبىر توپ وقۋشى قالاۋلارى بويىنشا اسكەري وقۋ ورنىنا تۇسۋگە دايىندايتىن كادەت سىنىبىندا وقۋىن جالعاستىرۋدا. جاسىراتىنى جوق, وقۋشىلار اراسىندا وقي المايتىن, ويىن تولىق جەتكىزە المايتىندار بار. سودان دا ولاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيى تومەن. ءتىل بىلمەگەن بالاعا وقۋ قونا ما؟ كوپتەگەن اتا-انا بالامەن جۇمىس ىستەۋگە ەنجار, – دەي­دى ديرەكتوردىڭ وقۋ ءىسى جو­نىندەگى ورىنباسارى گۇلنار سارسەنباەۆا. ءيا, بۇل اششى دا بولسا شىندىق. اتا-انا مەن مۇعالىم بىرلەسە جۇمىس ىستەسە عانا كوپشىلىك تۇزەتىلەر بولار.

مەكتەپ قالادا ءوتىپ جاتاتىن ءتۇرلى بايقاۋلار مەن كون­كۋرستارعا, تۋرنيرلەرگە, سايىس­تارعا قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىن­دارعا يە بولعانىن ايتقان ءجون. ماسەلەن, 2012-2013 وقۋ جىلىندا قالا رەيتينگىندە مەكتەپ 1-ورىنعا شىعىپ, ءبىر ميلليون تەڭگە اقشالاي سىيلىققا يە بولدى. مەكتەپ شاحماتشىلارى ەكى جىل قاتارىنان ءى, ءىى ورىندى جەڭىپ الدى. كوركەمونەرپازدار بايقاۋىندا جۇلدەلى ءىى ورىننان كورىندى. بارلىق جەتىستىكتەردى سانامالاپ شىعۋ ماقسات ەمەس, ولار كوپ-اق. وقۋشىلار تۇگەل ىستىق تاماقپەن قامتىلعان. تۇرمىسى تومەن 18 وتباسىنىڭ بالالارى بيۋدجەت ەسەبىنەن تەگىن تاماقتانادى. تاعامدار ءنارلى, جەمىس-جيدەك, سالات ۇنەمى بولادى, باعاسى قىمبات ەمەس. وسىندا ءدامحانا دا جۇمىس ىستەيدى.

– بىزدە ۇلاعاتتى ۇستاز اتانىپ, اتا-انالاردىڭ قۇرمەتى مەن ءىلتيپاتىنا بولەنگەن مۇعالىمدەر كوپ-اق. بوتاكوز دونەنباەۆا, ساعيلا الىمباەۆا, بالدىرعان را­باەۆا, لياززات كارىموۆا, روزا تاتتىباەۆا, ديرەكتوردىڭ وقۋ جانە تاربيە جۇمىس جونىندەگى ورىنباسارلارى گ.سارسەنباەۆا مەن ن.قاسەنوۆا جانە باسقالار شاكىرتتەردىڭ جۇرەگىنە جول تاۋىپ, ولاردىڭ وقۋ-بىلىمگە دەگەن قۇشتارلىعىن ارتتىرا بىلەتىن مايتالمان ۇستازدارىمىز, – دەي­دى مەكتەپ ديرەكتورى ساۋلە ەلەۋسىزقىزى كارىموۆا.

ءيا, شىنىندا بىلىكتى باسشى مۇعالىمدەردىڭ شىعارما­شى­لىقپەن جۇمىس ىستەۋىنە قولايلى احۋال تۋعىزا بىلەدى, بۇل ولاردىڭ جەمىستى جۇمىس ىستەۋىنە يگى ىقپال ەتەتىنى حاق.

قاناپيا مىرزاعوجين,

قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى

قوستاناي