وسى ماقالانى جازۋىما تۇرتكى بولعان «Egemen Qazaqstan» جالپىۇلتتىق رەسپۋبليكالىق گازەتىنىڭ بىلتىرعى ساندارىنىڭ بىرىندە جاريالانعان «دومبىرانى دارىپتەگەن دۇرىس» تاقىرىبىنداعى ماقالا ەدى. كوپتەن كوكەيىمدە جۇرگەن ويلاردىڭ ۇستىنەن ءدوپ تۇسكەندەي بولدى. ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزعا بەيجاي قاراي المايتىن ازامات رەتىندە قازىرگى تاڭداعى ۇلتتىق ارنالاردا دومبىرا ءۇنىنىڭ سيرەك ەستىلۋى مەنى قاتتى تولعاندىرادى. سوزبەن جەتكىزە الماعاندى دومبىرانىڭ ۇنىمەن جەتكىزە بىلگەن دانا حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق مۇراسىنا قولداۋ كورسەتۋ, جۇرەگى ەلىم دەپ سوققان ءاربىر ازاماتتىڭ پارىزى دەپ بىلەمىن.
«دومبىرا قازاقتىڭ جانى, رۋحى, تاريحى, سالت-ءداستۇرى, بۇكىل ءبىتىم-بولمىسى دەپ ايتۋعا بولادى. كيەلى اسپاپ ۇلى دالانىڭ توسىندە ەرتە زاماننان بەرى حالقىمىزبەن بىرگە جاساپ كەلە جاتىر. ءبىر كەزدەرى مايتوبەنىڭ تۇسىنان دومبىرانىڭ سۋرەتى بار تاڭبالى تاس تابىلعانىن بىلەمىز. عالىمدار بۇل سۋرەت بەرىسى 4 مىڭ ارىسى 6 مىڭ جىل بۇرىن بەدەرلەنگەنىن دالەلدەپ وتىر. ارال ماڭىندا دومبىرا ۇستاعان ادامنىڭ ءمۇسىنى دە ءبىزدىڭ ءداۋىرىمىزدىڭ IV عاسىرىنىڭ مۇراسى بولىپ ەسەپتەلەدى. ال التايدان تابىلعان اتا دومبىرا ءبىزدىڭ ءداۋىرىمىزدىڭ VI عاسىرىنا تيەسىلى. كورىپ وتىرسىزدار ما, التايدان اتىراۋعا دەيىن بۇكىل قازاقستاننىڭ دالاسى 4-5 مىڭ جىلدان بەرى وسى دومبىرانىڭ كۇمبىرلەگەن كۇيىن ەستىگەن. قۋانىشتا دا, وكىنىشتە دە قازاقپەن بىرگە جاساپ كەلە جاتىر. ول بۇكىل ءبىزدىڭ دالامىزدىڭ, بارلىق قازاقتىڭ قانى دا, جانى دا ءبىر ەكەنىن دالەلدەيتىن ناقتى نارسە دەپ تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ايتقانداي, يۋنەسكو-نىڭ شەشىمىمەن دومبىرا مەن كۇي ادامزاتتىڭ ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرالارىنىڭ تىزىمىنە ەندى. دومبىرا – قازاق حالقىنىڭ ءاربىر ۇيىندە بولۋى مىندەتتى جانە قاجەتتى اسپاپ بولىپ ەسەپتەلگەن.
ەسترادالىق اندەردەن گورى دومبىرامەن ايتىلاتىن ءداستۇرلى اندەر مەن كۇيلەردى تىڭداۋعا اسىرەسە الدىڭعى بۋىن اعالارىمىز بەن دومبىرانىڭ ءۇنىن بويىنا ءسىڭىرىپ وسكەن اتا-اجەلەرىمىز مۇقتاج. رۋحاني جاڭعىرۋدى قۇر سوزبەن ۇرانداتپاي, ۇلتتىق اسپاپتارىمىزدى تاڭنان كەشكە دەيىن تەلەارنالارىمىزدان تىڭدايتىنداي مۇمكىندىگىمىز بولسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.
ۇلتتىق برەندىمىزگە اينالعان دومبىرانى ۇلىقتاۋ اۋىلدان باستاۋىن الىپ جاتسا, اسىرەسە ءوزىمىزدىڭ قاراكوزدەرىمىز رۋحاني ازىق الار ەدى. تەك قالالىق جەردە ەمەس, «دومبىرا» ۇلتتىق تەلەارناسىن بارشا قازاق ەلى (اسىرەسە اۋىلدىق جەرلەر) كورە الاتىنداي مۇمكىندىك تۋىپ جاتسا, ۇتپاساق ۇتىلمايتىنىمىز انىق. «دومبىرا» ۇلتتىق تەلەارناسىنىڭ «وتاۋ تۆ» سپۋتنيكتىك تەلەۆيزيالىق جەلىسىنە قوسىلۋىنا مۇمكىندىك اشىلسا, اسىرەسە اۋىل حالقىنىڭ قۋانارى انىق. وسى ۇسىنىسىمىز ءتيىستى ورىندار تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ جاتسا ىقىلاسىمىز شەكسىز بولار ەدى.
سۇلتان نۇربولات
تۇركىستان وبلىسى,
بايدىبەك اۋدانى