حاسەننىڭ دومبىراسى

اتالعان اسپاپ ە.بوكەتوۆ اتىن­داعى قارمۋ-دىڭ مۇرا­جايىنا 1980 جىلى تاپ بولىپتى. سول جىلدارى ۋنيۆەر­سيتەتتىڭ وقىتۋشى عالىمدارى مەن ستۋدەنتتەرى جادىگەر جيناپ, قارااعاش اۋىلىنا كەلگەندە, حاسەن كۇيشىنىڭ ۇلى حامزانىڭ زايىبى ءبيبىجان دەگەن كىسى سىنىپ, تارتۋعا جارامسىز بولىپ تۇرعان دومبىرانى مۇراجايعا دەپ بەرىپ جىبەرگەن ەكەن.

حاسەن كۇيشى 1895 جىلى دۇنيەگە كەلىپ, 1959 جىلى قاي­تىس بولعان. كونەكوز قاريا­لار­دىڭ ايتۋىنشا, ول كىسى كەزىندە جەرگىلىكتى ونەرپازدارمەن بىر­­گە الماتىعا با­رىپ, وسى دوم­بىراسىمەن اتاق­تى دينا كۇي­شىمەن كۇي سايىسىنا دا تۇسكەن كورىنەدى. ەكىنشى مار­تە الماتىدا بولعانىندا كۇي­شىگە ۇلكەن اسپاپتىڭ الدىن­دا كۇي تارتقىزىپتى. ياعني, بۇل دەگەنىڭىز ول كىسىنىڭ ورىندا­ۋىن­داعى كۇيلەر تاسپاعا جا­زىل­عان... «ال­تىن قوردا» ساق­تاۋلى تۇرۋى ابدەن مۇمكىن دەگەن ءسوز.

بىلەتىندەردىڭ ايتۋىنا قا­راعاندا, حاسەن كۇيشىنىڭ ءوز جانىنان شىعارعان جيىرما شاقتى كۇيى بولعان كورىنەدى. ولاردىڭ ىشىندە «جەتپىس قوي», «ون سەگىزدىڭ زارى» اتتى كۇيلەرى ەل ىشىندە كەڭىنەن تانىمال.

اتتەڭ كۇيشىلىك ونەر حاسەن كۇيشىنىڭ جالعىز ۇلى حامزاعا قونباعان ەكەن. دەگەنمەن, ونداي قاسيەت نەسىپحان دەگەن جيەنىنە دارىپ, ول جەرگىلىكتى «سالتانات» ءانسامبلىنىڭ قۇرا­مىندا ەۋروپانىڭ ءبىرتالاي ەلىنە بارىپ, ونەر كورسەتىپتى. بۇدان بولەك, حامزا حاسەن ۇلى ورتانشى ۇلىنان تۋعان ءبىر نە­مەرەسىنىڭ جاسىنان دومبىراعا ۇيىرسەكتەپ جۇرگەنىن ايتادى.

مۇراجايدان يەسىنە قايتقان دومبىرانى قالپىنا كەلتىرىپ, رەستاۆراتسيادان وتكىزگەن بەل­گىلى شەبەر امان سادۋاقاس ەكەن. دومبىرا شاناعىنىڭ ءبىر ءبۇيىرى ويىلىپ سىنعان. سول جەرىن گيپسپەن بىتەپ, بەت تاق­تايىن جاي اعاشپەن جابا سالىپتى. شەبەر مۇنىڭ ءبارىن قىزىل اعاشپەن قيۋلاستىرىپ, تۇپنۇسقاسىن ساقتاي وتىرىپ قالپىنا كەلتىرگەن. مويىنى جۋانداۋ ەكەن, ونى جونىپ, ازداپ جىڭىشكەرتىپتى.

«دومبىرا قىزىل اعاشتان تۇ­تاستاي شابىلعان. توعىز پەر­نەلى. دومبىرا جاساعانىما وتىز جىلداي بولادى, بىراق مىناداي ۇلگىدەگى اسپاپتى ءبىرىنشى رەت كورۋىم. اعاشتان بىتەۋدەي شاپقان ەكەن. قانجىعاعا بايلاي سالۋعا ىڭعايلى, ىقشام, قالاق دومبىرا», دەيدى شەبەر.

قاراعاندى