مامليۋت اۋدانىندا ورنالاسقان ەكى قازاق ەلدى مەكەنىنىڭ ءبىرى –بوستاندىق. قالعان كورشىلەس اۋىلداردىڭ – ۇشكول, انداعۇل, جالتىر, تاعى باسقالارىنىڭ ورنى ۇڭىرەيىپ, جۇرتى عانا قالعان. ەگەر بوستاندىقتىقتار بىلەك كۇشىن بىرىكتىرىپ, ورتاق ماقسات جولىندا بىرلەسىپ جۇمىلماعاندا سولاردىڭ جولىن قۇشار ما ەدى؟!.
ايگۇلدىڭ اقىرعى امالى
بوستاندىق – بولاشاعى ب ۇلىڭعىر ەلدى مەكەندەر ساناتىنا ەنگىزىلىپ, تاراپ كەتۋ قاۋپى تۋعان اۋىل. ون ءبىر جىلدىق مەكتەپتە بولۋعا ءتيىس 81 وقۋشىنىڭ سانى ەكى ەسەگە دەيىن ازايىپ, وتباسىلار باسقا جاققا كوشۋدىڭ قام-قارەكەتىنە كىرىسكەن. نە ىستەمەك كەرەك؟ جاۋابى قيىن جالعىز ساۋال ءبىلىم ءۇيىنىڭ ديرەكتورى ايگۇل سارباسوۆانى دا قاتتى ويلاندىردى. ۇجىممەن اقىلداسا كەلىپ, توسىن شەشىم قابىلداندى. ءار مۇعالىم جاقىن ماڭايدا تۇراتىن تۋعان-تۋىستارىنىڭ, دوس-جاراندارىنىڭ, قۇدا-قۇداعيلارىنىڭ بالالارىن تارتۋعا بارىنشا كۇش سالۋ كەرەك دەگەن پاتۋاعا كەلدى. سودان جازعى دەمالىس كەزىندە ەل-ەلدى ارالاۋ, جاعدايدى ءتۇسىندىرۋ, ۇگىتتەۋ, ءسويتىپ «وقۋشى جيناۋ ناۋقانى» باستالىپ كەتتى. ءبىر قىزىعى, امالسىزدىقتان, ماجبۇرلىكتەن تۋعان يگى قادام ءوز جەمىسىن بەرەدى دەپ ەشكىم كۇتپەگەن بولۋ كەرەك. كەيىن بۇل باستاما جىل سايىنعى ءداستۇر رەتىندە ورنىقتى.
– بىردە ماعان استانالىق كاسىپكەر ايەل حابارلاسىپ, جالعىز ۇلىن بىزدە وقىتقىسى كەلەتىنىن ايتتى. شىنى كەرەك, توبەمنەن جاي تۇسكەندەي بولدى. سەنەر-سەنبەسىمدى بىلمەدىم. كەلىسىلگەن ۋاقىتتا بالاسىن الىپ كەلدى. جىگەر عالىموۆ دەگەن. ساباققا وتە العىر, زەرەك بولدى. وقۋدى وسىندا ءتامامدادى. قازىر نۇر-سۇلتان قالاسىندا مەدكوللەدجدىڭ ستۋدەنتى. پاۆلوداردان ايگۇل حالىقوۆا وقىدى. 6-سىنىپتان كەيىن نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنە ءتۇستى. ايتا بەرسە, مۇنداي مىسالدار از ەمەس. تيميريازەۆ, مامليۋت, جامبىل اۋداندارىنان دا كەلىپ وقيدى. بىلتىر «ۋاقىتشا باسپانا» باعدارلاماسى ەنگىزىلگەلى جاعدايىمىز ءتىپتى تۇزەلدى. 12 وتباسىنا اي سايىن سۋبسيديا تۇرىندە جاردەماقى تولەنەدى, – دەدى اڭگىمە بارىسىندا ايگۇل سارباسوۆا.
ءبىز وبلىستا ءبىرىنشى بولىپ قولعا الىنعان ءىس-تاجىريبەمەن تانىسۋعا كەلگەندە ۇلاعاتتى ۇستاز ءماجيت ءمۇرسالىموۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى اتالىپ, ەسكەرتكىش-تاقتا ورناتىلىپ جاتىر ەكەن. وبلىستىڭ قۇرمەتتى ازاماتتارى بولات ساعىندىقوۆ, عازەز ەسمۇقانوۆ, رەسپۋبليكانىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى اسىلبولات ىسماعۇلوۆ, سامبو كۇرەسىنەن الەم, ەۋروپا چەمپيونى ماقسات ءنۇسىپوۆ – وسى مەكتەپ تۇلەكتەرى. 2004-2019 وقۋ جىلدارىندا 4 التىن بەلگى, 10 ۇزدىك اتتەستات يەگەرى شىققان. ولاردىڭ 9-ى جوعارى وقۋ ورىندارىن قىزىل ديپلوممەن اياقتاپ, «بولاشاق» باعدارلاماسى ارقىلى وقۋلارىن جالعاستىرعان. «سەرپىن» باعدارلاماسى اياسىندا ءبىلىم العان گۇلجاينا پىرىمبەتوۆا مەن ماحامبەت الدابەرگەن «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى بويىنشا وسىندا كەلگەن. ءتۇبى قىزىلوردالىق گۇلجاينا رەسپۋبليكالىق «ۇزدىك پەداگوگ» ونلاين وليمپياداسىنا قاتىسىپ, ەكىنشى دارەجەلى ديپلوممەن ماراپاتتالعان. بولگاريادا وتكەن حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسياعا ۇسىنعان ء«ۇشتىلدى ءبىلىم بەرۋ» اتتى ادىستەمەلىك ماقالاسى توپتاما جيناققا ەنىپ, ارنايى سەرتيفيكاتقا قول جەتكىزگەن. مەكتەپتە «تولقىن» ۆوكالدى توبى, توعىزقۇمالاق, بەساسىق, شاحمات, كۇرەس ۇيىرمەلەرى جۇمىس ىستەيدى.
قازىر مۇندا وزگە ۇلتتىڭ بالالارى دا مەملەكەتتىك تىلدە ءبىلىم الادى. سوڭعى ءۇش جىلدا 9 وتباسى باسقا جاقتان قونىس اۋدارعان. بۇل وتباسىلارداعى 40-تان استام بالا شاعىن ورتالىققا, دايارلىق توبىنا, 12 ادام مەكتەپكە تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاستى. وسىلايشا سىرتتان كوشىپ كەلگەن اعايىندار ارقىلى دا وقۋشىلار سانى ەداۋىر كوبەيدى.
«سەنىم» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى زاپكەن شاياحين ارىس قالاسىنان كوشىپ كەلگەن ەرجان ابديەۆتى ءوز قامقورلىعىنا العان. ايەلى مەكتەپتە, ءوزى شارۋاشىلىقتا ەڭبەك ەتەدى. ۇيەلمەندى-سۇيەلمەندى 5 بالاسى بار. ءبىز وسىنداي كوپ بالالى وتباسىلارعا, مەحانيزاتور, تراكتورشى, جۇرگىزۋشى ماماندىقتارىنا ءزارۋمىز, – دەيدى سەرىكتەستىك جەتەكشىسى.
كەلەسى جىلى اۋىلعا ساپالى اۋىز سۋ جەتكىزىلىپ, ءار ۇيگە دەيىن تارتىلماق. تەك كەڭ جولاقتى ينتەرنەتتىڭ مەكتەپتە عانا قولدانىلاتىنى جاقسى باستامالارعا كولەڭكە ءتۇسىرىپ تۇرعان ءتارىزدى.
اعايىندىلاردىڭ اسقاق ارمانى
ەرلىك – بىرنەشە وزىق جوبالاردىڭ اۆتورى. العاش ءوڭىر جۇرتشىلىعىنا ۇلتتىق تىلدەگى «جايدارمان» كوڭىلدى تاپقىرلار كلۋبى ارقىلى تانىلسا, كەيىن «QymysFest» فەستيۆالىن ۇيىمداستىردى. «بوتاي» ۇلتتىق ويىنىن زامان اعىمىنا وراي وزگەشە ناقىشتا جاڭعىرتىپ, رەسپۋبليكالىق سايىسقا اينالدىردى. ءبىر جاعىنان «قىزىلجار» جاستارى» قوعامدىق بىرلەستىگىنە جەتەكشىلىك ەتەدى. ىزدەنىمپاز جاس بۇگىندە م.قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىتۋشىلىق قىزمەت اتقارادى. بىلتىر ەرلىك, ماناربەك جانە ديدار مۇحامەدجانوۆتار «اۋىلىم – التىن بەسىگىم» باعدارلاماسى اياسىندا تۋعان التىن ۇيالارىن ساقتاپ قالۋ, وتباسى سانىن كوبەيتۋ جونىندە باستاما كوتەرىپ, ازاماتتىق بورىشىن, پەرزەنتتىك پارىزىن وتەۋگە بىلەك سىبانا كىرىستى. وزدەرى قۇرالىپتاس مامليۋت اۋدانىنىڭ اكىمى رۋسلان اڭباەۆپەن بۇكپەسىز سىرلاسىپ, بيزنەس-جوسپارلارىمەن ءبولىستى. جاڭا ۇيلەر سالۋ تۋرالى ۇسىنىس جەرگىلىكتى بيلىك تاراپىنان قولداۋ تاپقاننان كەيىن العاشقى ءۇيدىڭ قابىرعاسى قالانىپ, تۇرعىزىلدى. ەكىنشى ءۇي دە دايىن بولدى.
– جاقسى ءىستىڭ ۇيىتقىسى دا, باستاماشىسى دا – ەرلىك. ءوزى پەتروپاۆلدا, ىنىلەرى نۇر-سۇلتاندا تۇرسا دا, الا جاز بويى اۋىلدا ەڭبەك ەتىپ, قۇرىلىسپەن اينالىستى. كەلەسى جىلعى جوبالارى ءتىپتى اۋقىمدى. «وڭتۇستىكتەن – سولتۇستىككە!» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 10 ءۇي تۇرعىزباق, – دەدى بىزگە اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى الماگۇل رامازانوۆا. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل باسپانالار جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ ەسەبىنە الىنىپ, وڭتۇستىك وڭىرلەردەن كەلگەن قونىستانۋشىلارعا بەرىلەدى. اۋىل اكىمى بەرىك ەسىم ۇلى تۇركىستان وبلىسىنان 4 وتباسىنى كۇتىپ وتىرعاندارىن, ولار ءۇشىن جۇمىس تا, باسپانا دا ءازىر ەكەنىن جەتكىزدى.
بۇگىندە بوستاندىق اۋىلىندا 73 وتباسى ءتۇتىن تۇتەتىپ وتىر. ولاردىڭ اراسىندا جامبىل وبلىسىنان كەلگەن 8 دۇنگەن وتباسى بار. ەندى ءبىرى ارىس قالاسىنان ات باسىن بۇرسا, ءبىرى قىتايدان كەلگەن ءانيات سادىرجان. 2012 جىلى قازاقستانعا ورالعان ول الماتى, شىعىس قازاقستان, باتىس قازاقستان وبلىستارىندا تۇردى, سوڭعى ايالداعان جەرى – ماعجان ەلى. وسىندا ءبىرجولا ورنىعىپ قالماق نيەتىن جاسىرمايدى. ۇيمەن, باسقا دا الەۋمەتتىك كومەكتەرمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. كەلىنشەگى ءسابيرا مەكتەپتە جۇمىس ىستەيدى. بەس بالانىڭ تورتەۋى مەكتەپكە بارادى. بىرجولعى جاردەماقىعا 2 سيىر, 4 تورپاق ساتىپ الىپتى. ەكى گەكتار القاپقا كارتوپ ەگىپتى, كەلەسى جىلى قىرىققابات وسىرمەك ويى بار.
ءانيات بىزبەن قوشتاساردا ءوزىنىڭ شاقىرۋىمەن قايىنجۇرتى جاعىنان 4 وتباسى كوشىپ كەلەتىنىن كوتەرىڭكى كوڭىلمەن ايتىپ قالدى. كوكەيىندە جۇرگەن ءبىر ءوتىنىشىن دە ورتاعا سالۋدى ۇمىتپادى. سويتسە ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان باعدارلامانىڭ ەكىنشى باعىتى اياسىندا «باستاۋ بيزنەس» كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىن وقىتۋ جوباسى بويىنشا قىسقا مەرزىمدى كۋرستى بىتىرگەنمەن جەكە ءىسىن اشا الماي جۇرگەن كورىنەدى. ونى اۋىل اكىمى دە راستادى. جالپى قۇنى 5,5 ميلليون تەڭگە تۇراتىن ەكى جىلىجاي ساتىپ الماق بولعانىمەن, بانكتەر 11 ميلليون تەڭگەلىك كەپىل تالاپ ەتىپتى.
«اتا-بابا جەرىنە نە الامىز دەپ ەمەس, نە بەرەمىز دەگەن ۇكىلى ءۇمىتتى جەلبىرەتىپ كەلدىك. ماسىلدىق پيعىلدان اۋلاقپىز. تەك اياقتان تىك تۇرىپ كەتۋ ءۇشىن قولتىقتان ەپتەپ دەمەپ جىبەرسە, قالعانىنا قامشى سالدىرتپاس ەدىك», دەيدى جاڭا جىلدا جاڭاشا قادام جاساۋدى ماقسات ەتىپ وتىرعان باۋىرىمىز.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى,
مامليۋت اۋدانى