قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مۋزەيىندە بيىل «التىن ادامنىڭ الەم مۋزەيلەرىنە شەرۋى» حالىقارالىق كورمە جوباسىن ىسكە اسىرۋ قورىتىندىلارى بويىنشا ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسى ءوتتى. بۇل تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.
ءمالىم بولعانداي, «التىن ادامنىڭ الەم مۋزەيلەرىنە شەرۋى» جوباسى شەتەل جۇرتشىلىعىن حالقىمىزدىڭ ەجەلگى تاريحىمەن, مادەنيەتىمەن جانە ونەرىمەن تانىستىرۋ ماقساتىندا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
بيىل ەسىك قورعانىنان تابىلعان التىن ادام الەمنىڭ التى جەتەكشى مۋزەيىندە كورسەتىلدى. 2019 جىلى ءبىرىنشى بولىپ « ۇلى دالا: تاريح جانە مادەنيەت» كورمەسى تاتارستان استاناسىنىڭ تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا «قازان كرەملى» مەملەكەتتىك قورىق-مۋزەيىندە تانىستىرىلدى. «مانەج» كورمە زالىندا التىن اداممەن قاتار, ۇلى دالانىڭ ەجەلگى جانە ورتاعاسىرلىق زەرگەرلىك ونەر شەبەرلەرىنىڭ بۇيىمدارى ۇسىنىلدى. ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىنا قاتىسقان قازان قالاسىنداعى يسلام مادەنيەتى مۋزەيىنىڭ باسشىسى نيزاميەۆ يلنۋر يلدار ۇلى نيزاميەۆ يلنۋر يلداروۆيچ كورمەنىڭ جوعارى مادەنيەت پەن ارحەولوگيانىڭ مەرەكەسى بولعانىن اتاپ ءوتتى.
وزبەكستان, سولتۇستىك ماكەدونيا, تۇركيا, مالايزيا جانە گرەكيانىڭ جەتەكشى مۋزەيلەرىندە ءساتتى وتكىزىلگەن « ۇلى دالا: تاريح جانە مادەنيەت» اتتى كەلەسى كورمەلەردە باستى ەكسپونات بولعان ەسىكتەن تابىلعان التىن اداممەن بىرگە تاقساي حانشايىمى دا ۇسىنىلدى. كورمە جادىگەرلەرى دالا وركەنيەتى تاريحىنىڭ, كوشپەلى يمپەريالاردىڭ ۇلى جەڭىستەرى مەن ورلەۋىنىڭ ايعاقتارى.
كورمەلەردە اتقا ءمىنۋ مادەنيەتىنىڭ قالىپتاسۋى, ەجەلگى مەتاللۋرگيانىڭ دامۋى, ساق كەزەڭىندەگى «اڭ ءستيلىنىڭ» دامۋى مەن ساباقتاستىعىنىڭ ەرەكشەلىگى, ۇلى جىبەك جولىنىڭ ورتاعاسىرلىق قالا مادەنيەتىنىڭ دامۋىنا اسەرى جان-جاقتى قامتىلدى. شەتەلدىك اۋديتورياعا قازاقتاردىڭ ۇسىنىلعان ءداستۇرلى ساندىك-قولدانبالى ونەرىنىڭ بۇيىمدارى ارقىلى قازىرگى قازاقستان اۋماعىندا تۇراتىن حالىقتاردىڭ داستۇرلەرى مەن ونەرىنىڭ ساباقتاستىعى جانە ءار ەكسپوناتتىڭ تەرەڭ ماعىنالىق ءمانى كورسەتىلدى.
ءۇش جىل ىشىندە قازاقستان سيمۆولى — «التىن ادام» تاياۋ جانە الىس شەت ەلدەردىڭ 12 ەلىندە ۇسىنىلدى.
ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق مۋزەيى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى الماز شايكەن ۇلى نۇرازحان, وزبەكستاننىڭ مەملەكەتتىك ونەر مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى ۆاسيلا ساليحوۆنا فايزيەۆا, سولتۇستىك ماكەدونيا ۇلتتىق ارحەولوگيالىق مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى گوران سانەۆ, قازان قالاسىنداعى يسلام مادەنيەتى مۋزەيىنىڭ باسشىسى نيزاميەۆ يلنۋر يلداروۆيچ, تۇركيانىڭ اناتولي وركەنيەتتەرى مۋزەيىنىڭ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى مۇرات يىلدىرىم, تابيعي تاريح مۋزەيى ديرەكتورى فاريزاۆاتي بينتي سابري, افينا ەپيگرافيالىق مۋزەيى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى يواننا ۆەنيەري قاتىستى.
ۆ. فايزيەۆا «وسىنداي كورمە جوبالارى ءاردايىم تەك عىلىمي جانە شىعارماشىلىق زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, مۋزەيگە كەلۋشىلەردىڭ باسقا ساناتىنىڭ, اسىرەسە ونەر قايراتكەرلەرى اراسىندا ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋدىراتىنىن اتاپ ءوتتى. «كورمەنى تاشكەنت قالاسىنىڭ تۇرعىندارى مەن قوناقتارى ۇلكەن قىزىعۋشىلىقپەن قابىلدادى. وزبەكستاننىڭ مەملەكەتتىك ونەر مۋزەيىندەگى كورمەگە 10 مىڭنان استام ادام كەلدى», دەدى ول.
فاريزاۆاتي بينتي سابري 2019 جىلعى 1-31 قازان ارالىعىندا كۋالا-لۋمپۋردەگى كورمەگە 21104 ادام بارعانىن اتاپ ءوتتى. «اتالعان كورمە ءساتتى ءوتتى جانە بالاباقشا جاسىنداعى بالادان باستاپ, جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقيتىندارعا دەيىن, ءتۇرلى جاستاعى ءارتۇرلى توپتاعى ادامداردىڭ باسىن قوستى».
گوران سانەۆ ءبىزدىڭ حالىقتارىمىزدىڭ رۋحاني مۇراسىمەن تانىستىراتىن وسىنداي كورمەلەر الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابادى دەگەن سەنىمىن ءبىلدىردى, ويتكەنى « ۇلى دالا: تاريح جانە مادەنيەت» كورمەسى ءبىزدىڭ حالىقتارىمىزدىڭ اراسىندا كوپ ورتاق نارسە بار ەكەنىن كورسەتتى.
سونداي-اق مۋرات يىلدىرىم تۇركى حالىقتارىن ودان ءارى جاقىنداستىرۋعا, ءبىزدىڭ حالىقتارىمىزدىڭ تاريحى تۋرالى ءبىلىمدى تەرەڭدەتۋگە جانە جاڭاشا اشۋعا ىقپال ەتەتىن جوبانىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
« ۇلى دالا: تاريح جانە مادەنيەت» كورمەسىن وتكىزۋ ءۇشىن ءوز الاڭدارىن ۇسىنعان شەتەلدىك مۋزەيلەردىڭ بارلىق وكىلدەرىنىڭ ورتاق پىكىرى بويىنشا, مۇنداي كورمەلەر تەك رۋحاني ءوزارا بايىتۋعا جانە قازاق حالقىنىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن بىلۋگە ىقپال ەتىپ قانا قويمايدى, سونىمەن قاتار, ەلدەرىمىز اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ دامۋىنا, مادەني بايلانىستاردىڭ ورناپ, تاجىريبە الماسۋدىڭ قالىپتاسۋىنا جول اشادى.
بۇعان ي. نيزاميەۆتىڭ 2020 جىلى ولاردىڭ مۋزەيى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مۋزەيىندە يسلام مادەنيەتى مەن مۇسىلمان ونەرى تۋىندىلارىنىڭ توپتاماسىنىڭ كورمەسىن وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر دەپ ايتقان سوزدەرى كۋا.
شەتەلدىك قوناقتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مۋزەيىنە ۇلى كوشپەندىلەر وركەنيەتىنىڭ تاريحىمەن تانىسۋ مۇمكىندىگى ءۇشىن, سونداي-اق, كورمەلەردى جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرعانى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى. زەرگەرلىك ونەر جاۋھارلارى ءار ەلدىڭ كورمەلەردى تاماشالاۋعا كەلگەن ازاماتتارىنىڭ رۋحاني قابىلداۋىندا وشپەس ءىز قالدىرعانى ءسوزسىز.
قورىتىندى ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسى اياسىندا اتاقتى قازاقستاندىق عالىم-ارحەولوگ, قازاقستان ۇلتتىق ارحەولوگيا مەكتەبىنىڭ نەگىزىن سالۋشىلاردىڭ ءبىرى كەمەل اقىشەۆتىڭ تۋعانىنا 95 جىل تولۋىنا ارنالعان دەرەكتى فيلم كورسەتىلدى.
بۇعان قوسا, ءىس-شارا بارىسىندا مۋزەي قىزمەتكەرلەرىنىڭ شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن مۋزەي ءىسى سالاسىنداعى تاجىريبە الماسۋى بويىنشا كەزدەسۋى ءوتتى.
ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسى اياسىندا ەلوردا قوناقتارى مەن تۇرعىندارى ءۇشىن شىعىس قازاقستان وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قورىنان «قازاق التايىنىڭ قازىنالارى» كورمەسى اشىلدى. كورمەدە 2018-2019 جىلدارى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تارباعاتاي اۋدانىنان قازاقستاندىق عالىم-ارحەولوگ ز. ساماشەۆ باسقارعان ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسيا تاپقان «ەلەكە سازى» قورعاندارىنان تابىعلعان ەجەلگى ساق مادەنيەتىنىڭ التىن بۇيىمدارى ۇسىنىلدى. ارحەولوگيالىق ولجالار ب.ە.د. 8-7 عاسىرلارعا جاتادى. كورمەدە العاش رەت ت. ع. د., پروفەسسور ز.ساماشەۆ ورىنداعان «ەلەكە سازى» قورعانىنداعى جەتىنشى «التىن ادامنىڭ» عىلىمي رەكونسترۋكتسياسى ۇسىنىلدى.
ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسى بارىسىندا «التىن ادامنىڭ الەم مۋزەيلەرىنە شەرۋى» حالىقارالىق كورمە جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ قورىتىندىسى بويىنشا فوتوكورمە اشىلدى.