بيىلعى جەلتوقسان ايىندا الماتىدا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋىنا ۇلەس قوسقان قوعام قايراتكەرلەرىمەن جانە زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن, 1986 جىلعى «جەلتوقسان وقيعاسىنا» قاتىسۋشىلارىمەن «تاعىلىم مەن تاعزىم» اتتى تاقىرىپتىق-تانىمدىق كەزدەسۋلەر لەگى وتكىزىلدى.
كەزدەسۋ شارالارى 15-كە جۋىق وقۋ ورنىندا, الماتى مەملەكەتتىك جاڭا تەحنولوگيالار كوللەدجى, حالىقارالىق بيزنەس جانە كوممۋنيكاتسيا كوللەدجىندە, الماتى پوليگافيا كوللەدجىندە, الماتى مەملەكەتتىك سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ كوللەدجىندە, №2 پەداگوگيكالىق كوللەدجىندە, الماتى قۇرىلىس جانە مەنەدجمەنت كوللەدجدەرى سىندى كوپتەگەن ءبىلىم مەكەمەلەرىندە ءوتتى.
كەزدەسۋلەردە جەلتوقسان قاتىسۋشىلارى ارقايسىسى وزدەرىنىڭ باسىنان وتكىزگەن قاسىرەتتەرىن, قاتىسۋشى ستۋدەنتتەردىڭ جاسىنداي بولعان شاقتارىندا اتا-انالارىن, بالالارىن ويلاماي, تاۋەلسىزدىك جولىندا وزدەرىن اياماي, بولاشاققا قادام جاساعاندىقتارىن كوزدەرىنە جاس الا وتىرىپ, ەشقايدا جازىلماعان, ەش جەردە ايتىلماعان شىندىقتارىمەن ءبولىستى.
«...ءيا, جەلتوقسان باسىلعانان كەيىن ۇيگە بارعانىمدا كورشى-قولاڭ الماتىدا نە بولعانىن سۇراي باستادى. كەشكە اكەم مارقۇم جۇمىستان كەلىپ ماعان: «بالام اۋزىڭا يە بول! بۇل وكىمەتتىڭ قۇرىعى ۇزىن. ەگەر سەنى ۇستايتىن بولسا مىنا ءۇي-ءىشىڭدى جەزقازعاننىڭ بەتپاعىنا ما, قىزىلوردانىڭ قۇمىنا ما كوشىرىپ تاستايدى. سودان كەيىن ءبىر-ءبىرىمىزدى تاپپاي جۇرەمىز», – دەپ ايتقانى ماڭگىلىك ەسىمدە قالدى. جەلتوقساندا, تاڭ ازاندا الاڭعا بارعان ءۇش جىگىت ەدىك. بۇل كۇندە قاراسام سول جەرگە تاقتا تاس ورناتىلىپتى. سول كەزدە ەكى تىلدە جازعان ۇرانىمىز ء«ار حالىققا – ءوز كوسەمى» ءسوزى ەسكەرتكىش تاسقا ويىلىپ جازىلىپتى. مەنى الاڭعا الىپ شىققان اتالارىمنىڭ رۋحى», - دەيدى جەلتوقسانشى ەرلىك وماروۆ.
ءاربىر كەزدەسۋ بارىسىندا وقۋ مەكەمەلەرىنىڭ جاس ونەرپازدارى تاراپىنان تاقىرىپقا ساي مونولوگ وقىلدى جانە بەلگىلى اقىنداردىڭ ولەڭدەرىنەن ۇزىندىلەر كەلتىرىلىپ, قويىلىمدار كورسەتىلدى, جۇرەك تەبىرەنتەر كۇي ويناتىلىپ, اندەر دە شىرقالدى. ستۋدەنتتەر عانا ەمەس جەلتوقسان قاتىسۋشىلارى دا وزدەرىنىڭ جۇرەكجاردى ولەڭدەرىن وقىپ, دومبىرامەن كۇي شەرتىپ, حور بولىپ ءان دە ايتتى.
ءتۇرلى سارىنداعى كەزدەسۋلەر ستۋدەنتتەردىڭ قىزىعۋشىلىقتارىن وياتىپ, كوكەيلەرىندە جۇرگەن سۇراقتارىن دا قويىپ, جاۋاپتار الىپ وتىردى. تىپتەن ستۋدەنتتەردىڭ ءبىرى بىلاي دەپ پىكىر ءبىلدىردى: ء«بىزدىڭ كىتاپتان وقىعانىمىز, گازەت-جۋرنال, عالامتورداعى مالىمەتتەر, ۇستازداردىڭ ايتقاندارى ءبارى-ءبارى مىنا ايتىلعان شىندىقتاردىڭ قاسىندا 1 پايىزعا دا جەتپەيدى ەكەن عوي!..».
جەلتوقسان وقيعاسىن كوزبەن كورگەندەرمەن كەزدەسىپ, باستارىنان وتكەن اۋىرتپاشىلىقتارىن ەستىگەن ستۋدەنتتەر مەن قوناقتاردىڭ اسەر-پىكىرلەرى بويىنشا بۇل كەزدەسۋلەردىڭ بوسقا وتپەگەنىنە ريزا.
اتالمىش شارا الماتى قالاسى قوعامدىق دامۋ باسقارماسىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا حالىقارالىق «جاناشىر» قوعامدىق قورى جۇزەگە اسىراتىن «پاتريوتتىق رۋح – باستى قۇندىلىق» جوباسىنىڭ ءىس-شارالار جوسپارى اياسىندا جۇرگىزىلىپ وتىر.
الماتى