ەل ەرتەڭى – جالىندى جاستار

مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە تاۋەلسىزدىك كۇنى قارساڭىندا جاستارمەن كەزدەسۋىنىڭ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

– بۇگىن ۇلان-بايتاق ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن جاستار ەلوردا تورىندە, نۇر-سۇلتان قالاسىندا, حالقىمىزدىڭ قۇتتى مەكەنىندە باس قوسىپ وتىر. ءبىز ءۇشىن بۇدان اسقان قاستەرلى ءارى ماڭىزدى مەرەكە جوق. تاۋەلسىزدىگىمىزدى نىعايتىپ, ەلىمىزدى ودان ءارى وركەندەتۋ – قازىرگى ۇرپاقتىڭ قاسيەتتى بورىشى. سوندىقتان ءبىز سىزدەرگە زور ءۇمىت ارتامىز. مەملەكەتىمىزدىڭ كەلەشەگى – وزدەرىڭىز! بۇگىنگى جاستار – ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى, ۇلتى­مىز­دىڭ بولاشاعى, مەملەكەتىمىزدىڭ مار­تەبەسى. ۇرپاعىن ايالاي بىلگەن حالىق ىر­گەلى جۇرتقا اينالاتىنى بەلگىلى. ءبىز حال­قى­مىزدى الەمگە تانىتقان ەڭ اسىل قا­سيەت­تەردى سىزدەردىڭ بويلارىڭىزدان كورگى­مىز كەلەدى, – دەدى ق.توقاەۆ.

پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن بەلگىلەنگەن جاستار جىلىندا مەملەكەتتىك ورگاندار وسكەلەڭ ۇرپاقتى قولداۋ ماقساتىندا كوپتەگەن جۇمىس اتقارعان, بىرنەشە باعىت بويىنشا جوبالار ىسكە اسقان, سونىڭ ىشىندە باسپانامەن جانە جۇمىسپەن قامتۋ, ساپالى ءارى قولجەتىمدى ءبىلىم بەرۋ ءىسى قولعا الىنعان.

– ەلىمىزدىڭ ءىرى قالالارىندا جۇمىسشى جاستارعا 9 مىڭ پاتەر بەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ونى جالعا الۋ قۇنى ايىنا 15 مىڭ تەڭگە عانا بولادى. بيىل 5 مىڭ ازامات مەملەكەتتەن گرانت الىپ, جاس كاسىپكەر اتاندى. الداعى ءۇش جىل ىشىندە ولاردىڭ سانى 30 مىڭعا دەيىن كوبەيەدى. بۇدان بولەك 10 مىڭ جاس بيزنەسمەن شاعىن نەسيەنىڭ ارقاسىندا ءوز ءوندىرىسىن كەڭەيتتى. سونىڭ باسىم كوپشىلىگى اۋدان جانە اۋىل تۇرعىندارىنا ارنالدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ جاستاردىڭ نازارىن ولار ءۇشىن اشىلىپ جاتقان جاڭا پەرسپەكتيۆالارعا, جاس بۋىننىڭ الەمدەگى الدىڭعى قاتارلى ۋنيۆەرسيتەتتەردە ءبىلىم الۋ مۇمكىندىكتەرىنە اۋداردى. سونداي-اق جاستاردى جەتەكشى تەحنولوگيالىق كومپانيالاردا جۇمىس ىستەۋگە, ءوز جوبالارىن وزىق عىلىمي ور­تا­لىقتاردا جۇزەگە اسىرۋعا شاقىردى.

– كەز كەلگەن ەلدىڭ تابىسى ءوز ازاماتتارىنىڭ جەكەلەگەن جەتىستىكتەرىنەن قۇرالادى. ەگەر ارقايسىڭىز الدارىڭىزعا قويعان ماقساتقا قول جەتكىزىپ, ءوز قابى­لەت­تەرىڭىزدى ارتتىرساڭىزدار, مەملەكەت تە تابىستى بولادى. بۇگىنگىدەي جوعا­رى باسەكەگە قابىلەتتى الەمدە ەشكىم تۋعان­نان تابىستى بولا المايدى جانە وعان كە­پىل­دىك تە بەرىلمەيدى. ول ءۇشىن ۇنەمى ەڭبەك­تەنۋ كەرەك, ەڭ الدىمەن ءوز-ءوزىڭدى دا­مى­تۋىڭ قاجەت, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت جاستاردى قولداۋ جونىندە بىرىڭعاي كەشەندى باع­دار­لاما جاساۋ قاجەتتىگىن ايتتى.

– بىرىڭعاي باعدارلاما وسكە­لەڭ ۇرپاقتىڭ وزەكتى پروبلەمالارىن شەشۋگە باعىتتالادى. ەڭ باستىسى, ونىڭ مەحانيزمى جاستارىمىز ءۇشىن قاراپايىم ءارى تۇسىنىكتى بولۋى ءتيىس. جەكە جانە كاسىبي تۇرعىدان ءوسۋ, جۇمىسقا ورنالاسۋ نەمەسە تۇرعىن ءۇي الۋ ءۇشىن قازاقستاننىڭ قاي جەرىندە, قانداي مۇمكىندىكتەر بار ەكەنىن اركىم بىلۋگە ءتيىس, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

جاستار ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋ بويىنشا دا پىكىرىمەن ءبولىستى.

– وكىنىشكە قاراي, ەلىمىزدە وقى­ماي­تىن جانە جۇمىس ىستەمەيتىن NEET-جاستاردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. الەۋ­مەتتانۋشىلاردىڭ مالىمەتىنشە, ساۋال­داماعا قاتىسقان جاستاردىڭ 20%-دان استامى مەكتەپ بىتىرگەننەن كەيىن ۇيدە وتى­رۋعا ءماجبۇر. سويتە تۇرا, ءتورت جاس ازا­ماتتىڭ ۇشەۋى قوعام ومىرىنە ارالاسپايدى جانە جاستاردى قولداۋ باعدارلامالارى جونىندە بىلمەيدى.

ايماقتارداعى جاستار رەسۋرستىق ورتالىقتارى تۋرالى جاس­تاردىڭ تورتتەن ءبىرى عانا حاباردار, ال ول ورتالىقتارعا نەبارى 5%-ى عانا جۇگىنگەن. بۇل – شىندىق. جاستار ۇيىمدارى ەڭ الدىمەن جاس ازاماتتاردىڭ وسى ساناتىمەن اينالىسۋى ءتيىس, – دەدى پرەزيدەنت.

پرەزيدەنت ءبىلىم بەرۋ ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءىسىن نەگىزگى مىندەتتەردىڭ ءبىرى رەتىندە كور­سەتتى. مەم­لەكەت باسشىسى ديپلوم باسىپ شىعاراتىن جانە تاراتاتىن مەكەمەگە اينالعان جوعارى وقۋ ورىندارىنا قاتىستى شارا قابىلداۋ قاجەتتىگىن تالاپ ەتتى. سونىمەن قاتار پرەزيدەنت ۇكىمەتكە جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدج ستۋدەنتتەرىنىڭ ستيپەندياسىن كوتەرۋدى تاپسىردى.

– «اتامەكەن» ۇكپ اقپاراتىنا سۇيەن­سەك, بۇگىندە ۋنيۆەرسيتەت تۇلەك­تەر­ىنىڭ 60%-ى ماماندىعى بويىن­شا جۇمىسقا تۇرا المايدى. بۇل ءبىلىم ساپا­سىنىڭ دەڭگەيىن كورسەتەدى. بارلىعىمىز بىلە­تىندەي, جاستار وقىپ جۇرگەندە-اق جۇمىس ىستەيدى. كوبىنە ونىڭ ماماندىقتارىنا قاتىسى بولمايدى. وسىلايشا وقۋى ءبىر بولەك, جۇمىسى ءبىر بولەك قالادى. ەڭبەك ەتكەن – جاقسى. بىراق ءوز سالاسىنا ماشىقتانعانى ابزال. تەحنولوگيانىڭ دامۋىنا بايلانىستى جاستار اراسىندا قاشىقتىقتان وقۋ كورسەتكىشى ارتىپ بارادى. بۇل جۇمىستى اشىق ۋنيۆەرسيتەت قۇرۋمەن جالعاستىرۋىمىز كەرەك. ەلباسىنىڭ ءار ايماقتا 1 جاقسى جوو مەن 2 كوللەدج قۇرۋ يدەياسى ءبىلىم سالاسىنداعى كوپتەگەن ماسەلەنى شەشپەك. جاستارىمىز ءبىلىم قۋىپ شەتەل اسىپ كەتپەيتىن بولادى. ولار ءوز بىلىكتىلىگى مەن بىلگەنىن پايداعا اسىراتىن جۇمىس تابادى. سونىمەن قاتار ۇكىمەت ديپلوم تاراتۋ ورنىنا اينالعان جوو-لارعا قاتىستى ءتيىستى شارالار قولدانۋى كەرەك. جوعارى ءبىلىم جۇيەسى قۇلدىراپ بارادى. جوعارى وقۋ ورىندارى ستۋدەنتتەرىنىڭ ستيپەندياسىن ارتتىرۋ وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى ەكەنىن بىلەمىن. بۇل ماسەلەگە كوڭىل بولىنبەي قالدى. 2016 جىلدان بەرى ستيپەنديا كوبەيگەن جوق. سوندىقتان ستۋدەنتتەردى قولداۋ ءۇشىن 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ باكالاۆريات, ماگيستراتۋرا مەن دوكتورانتۋرادا وقيتىن ستۋدەنتتەردىڭ ستيپەندياسىن 25 پايىزعا ءوسىرۋ جونىندە شەشىم قابىلدادىم. بۇل جالپى 130 مىڭعا جۋىق ادامدى قامتيدى. مۇنداي قولداۋ كوللەدج ستۋدەنتتەرىنە دە كورسەتىلەتىن بولادى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ الداعى ۆولون­تەر جىلىنىڭ مىندەتتەرى تۋرالى ايتا كەلىپ, بىرنەشە نەگىزگى باعىتتارعا نازار اۋدارۋدى ۇسىندى.

«ساباقتاستىق» جوباسى اياسىن­دا ەرىكتىلەر بالالار ءۇيىنىڭ تاربيە­لەنۋشىلەرىن ءوز قامقورلىقتارىنا الا الادى. «ساۋلىق» باعىتى بويىنشا مەدي­تسي­نالىق ۆولونتەرلىك داميدى, ولار اۋىرعان ادامدارعا جاردەم كورسەتەدى. «تازا الەم» جوباسى قورشاعان ورتانى قورعاۋعا باعىتتالعان. «اسىل مۇرا» باعى­تى ەرىكتىلەردى ماتەريالدىق جانە رۋحا­ني, مادەني-تاريحي مۇرالاردى ساق­تاۋ جۇمىستارىنا تارتادى. «قامقور» باس­تاماسى قارتتار ۇيىندەگى ەرىكتىلەر جۇمىسىن قامتاماسىز ەتەدى. ء«بىلىم» جوباسى اۋىل مەكتەپتەرىندەگى جوعارى سى­نىپ وقۋشىلارىن ۇبت-عا دايىنداۋ جۇمىستارىنا, اعىلشىن ءتىلىن ۇيرە­تىپ, كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىقتى جەتىل­دىرۋگە كومەكتەسەدى. ء«ۇمىت» جوباسى بويىنشا ەرىكتىلەر ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستاعى جەڭىستىڭ 75 جىلدىعى اياسىندا وتانداستارىمىزدىڭ ەرلىگىن بايان­دايتىن قۇجاتتاردى ىزدەستىرۋمەن اينالىسادى.

پرەزيدەنت ۆولونتەرلىكتى ۇلتتىق ماسشتابتا عانا ەمەس, ءاربىر قالا مەن اۋىل­دا دامىتۋ كەرەك دەپ سانايدى. سونى­مەن قاتار ۇجىمدىق ۆولونتەرلىكتى وركەن­دەتۋگە مەملەكەتتىك اپپاراتتى دا, ۇلتتىق جانە ءىرى كومپانيالاردى دا اتسالىسۋعا شاقىردى.

– دانا حالقىمىز «جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل» دەگەن. قايىرىمدىلىق پەن مەيىرىمدىلىك – قانىمىزعا سىڭگەن قا­سيەت. قازاقتا اسار جاساپ, ءبىر-بىرىنە كو­مەك­تەسىپ, قولداۋ كورسەتۋ ءداستۇرى بار. ونىڭ ۆولونتەرلىكپەن ۇندەسەتىنى ءسوزسىز. سوندىقتان الداعى جىلى سول ءداستۇردى زامانعا ساي قايتا جاڭعىرتۋىمىز قاجەت, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

شارا سوڭىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ جاستاردىڭ بەلسەندى وكىلدەرىن مەم­لە­كەتتىك ناگرادالارمەن جانە العىس حات­تارىمەن ماراپاتتادى. سونداي-اق ەكسپو اۋماعىندا اشىلعان «ArtHUB» شىعارماشىلىق باستامالار ورتالى­عىنىڭ جوبالارىمەن تانىستى.

 

ءىلياس تۇستىكباەۆ,

قازاقستان ستۋدەنتتەرى اليانسىنىڭ كوشباسشىسى:

– الماتى وبلىسى الاكول اۋدانىنان ارمان قۋىپ استانامىزعا كەلگەن ەدىم. ۋنيۆەرسيتەتتە اۋديتوريا ىزدەپ ءجۇرىپ كەزدەيسوق ستۋدەنتتەر ۇيىمىنىڭ كابينەتىنە كىرۋىمەن باستالعان جولىمدا بۇگىن ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتىپ وتىرمىن. نيۋ-يوركتە وتكەن جاستار فورۋمىنا قاتىستىم. بيىل جاستار جىلى اياسىندا بىرنەشە باستاما قولعا الىندى. جاستار وزدەرى ۇيىمداستىرعان بولاتىن. وسىنىڭ بارلىعى مەملەكەتتىڭ قولداۋى مەن جاستار جىلىنىڭ مۇمكىندىكتەرىنىڭ ارقاسى.

 

وكسانا ياركوۆا,

«جاس كاسىپكەر» باعدارلاماسىنىڭ تۇلەگى:

– قولداۋ مەن سەنىمدى سەزىنگەندە قانات ءبىتىپ, ارمانىڭا قورىقپاي قارايسىڭ. ال مەن قولداۋدى «جاس كاسىپكەر» باعدارلاماسىنان تاپتىم. بۇعان دەيىن تاربيەشى بولىپ قىزمەت ەتتىم. بۇل باعدارلاما جاڭا مۇمكىندىكتەر اشتى. ءوز كاسىبىمدى اشۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى قارجى بەردى. بۇگىندە وبلىسىمىزداعى ەڭ ۇزدىك كاسىپكەرلەردىڭ, شەبەرلەردىڭ ءبىرىمىن. بۇيىمدارىمنىڭ ساپالى بولعاندىقتان شەتەلدەردەن دە تاپسىرىس تۇسەتىن بولدى. «جاس كاسىپكەر», «بيزنەس باستاۋ» سياقتى باعدارلامالار ءوزىم سەكىلدى 6000 قاراپايىم جاسقا جارقىن بولاشاققا جولداما بولدى.

 

باعدات احمەتجانوۆ, جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا ارنالعان جالدامالى باسپانا باعدارلاماسىنىڭ قاتىسۋشىسى:

– جۇمىس ىستەيتىن جاستاردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ باعدارلاماسى اياسىندا 25 جاسىمدا العاشقى باسپاناما قول جەتكىزدىم. 14 جاسىمدا باۋىرىم ەكەۋمىز اتا-انامىزدان ايىرىلىپ, تۋعان-تۋىستارىمىزدىڭ قولىندا وستىك. 2010 جىلى الماتىعا وقۋعا كەلدىم. بۇ­گىندە «الماتى ەنەرگو» كومپانياسىندا بۋ قازاندىعىنىڭ وپەراتورى بولىپ ىس­تەيمىن. ماقساتقا جەتۋدىڭ جولى – ەڭبەك ەتۋ. ەڭبەك ءتۇبى – بەرەكە. مەملەكەتتىڭ كور­سەتەتىن كومەگى بارىنە بىردەي. وعان ەڭبەك­تەنۋ مەن ءبىلىمىڭ ارقىلى جەتە الاسىڭ. ءوزىمنىڭ قاتارلاستارىما جۇمىس­تان قورىقپاڭدار دەگىم كەلەدى. ەل پرە­زي­دەن­تىنە قازاق جاستارىنىڭ, جاس وتباسى­لاردىڭ اتىنان راحمەت ايتامىن.

 

ازامات جامانچينوۆ,

«Ónege» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى:

– «وتباسى اكادەمياسى» قورىنىڭ جۇمىسىنا 10 جىلدان استى. جەمىستى باعدارلامالار كوپ. جاستار جىلى اياسىن­دا مەملەكەت قولداۋىمەن رەسپۋبلي­كامىزدىڭ 9 ايماعىندا وتباسى رەسۋرستىق قىزمەتىن اشتىق. وتباسى قۇندىلىعىن دارىپ­تەيتىن ورتالىقتا ازاماتتارىمىز ءتۇرلى ماسەلەلەر بويىنشا كەڭەسىپ, كومەك­كە جۇگىنە الادى. 5 ايدىڭ ىشىندە وتبا­سىنداعى زورلىق بويىنشا 120 وتباسىنا كومەكتەستىك, ءوز-وزىنە قول سالعىسى كەلگەن 26 اداممەن جۇمىس ىستەدىك. مۇنداي ماسەلەلەرمەن كاسىبي تۇرعىدا اينالىساتىن جەلىلەردىڭ رەسپۋبليكا بويىنشا جۇمىس ىستەگەنىن قالايمىن. بىرىكسەك, ءبىز المايتىن اسۋ جوق.

 

رۋحيا قالدىباي,

رەسپۋبليكالىق «ZEREN-2019» جاستارعا ءبىلىم بەرۋ لاگەرىنىڭ 1-ماۋسىمىنىڭ جەڭىمپازى:

– 2019 جىل – جاستار جىلى دەپ جاريالانعاندا وتە قۋانىشتى بولدىم. رەسپۋبليكالىق «ZEREN» جاستارعا ءبىلىم بەرۋ لاگەرىندە قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن جالىندى جاستاردى كورىپ, كوزىم وتتاي جاندى. توعىز كۇن ىشىندە بىزدەر بىلىكتى, ءبىلىمدى ترەنەرلەردەن وقي وتىرىپ, ساياسي ساۋاتتى بيلىك وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ, كوكەيىمىزدەگى سۇراقتاردى قويدىق. 600 ادام قاتىسقان لاگەردە جۇلدەلى ورىنعا يە بولىپ, 750 مىڭ تەڭگەنى قانجىعاما بايلادىم. ءوز كاسىبىمدى اشتىم. مەن قاراپايىم پەداگوگتەن بيزنەس-لەديگە اينالدىم. قازىر جاڭاوزەن قالاسىندا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارعا ارنالعان مەكەمەنى باسقارىپ وتىرمىن.

يمان پەرنەبەكوۆ,

«ديپلوممەن – اۋىلعا!» جوباسىنا قاتىسۋشى, اكۋشەر-دارىگەر:

– كىشكەنتاي كەزىمنەن-اق اق حالاتتى ابزال جان بولامىن دەگەن ارمانمەن حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەديتسينا فاكۋلتەتىندە, كەيىن شىمكەنت قالاسىندا اكۋشەرلىك-گينەكولوگيا كافەدراسىندا ءبىلىم الدىم. وقۋ بارىسىندا اتىراۋ وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى ۋنيۆەرسيتەتىمىزگە كەلىپ, جاس مامانداردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ماقساتىندا جارمەڭكە ۇيىمداستىردى. ارمانىمنىڭ ءىس جۇزىندە ورىندالۋىنا سول وقيعا سەبەپ بولدى. يساتاي اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسىنىڭ بۇرىنعى ديرەكتورى باۋىرجان تولەگەن جۇبايىم ەكەۋمىزگە قىزمەتتىك ءۇي مەن ءبىر رەتتىك كوتەرمە اقىسى بەرىلەتىنىن جەتكىزىپ, ءبىزدى قاتتى قۋانتتى. العىسىم شەكسىز.

 

اياجان قۇرمانوۆا,

2018 جىلعى «جىل ۆولونتەرى»:

– ۆولونتەرلىك قىزمەتكە ارالاسىپ جۇرگەنىمە 8 جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. وسى جىلدار ارالىعىندا قولعا العان ءىسىم ءومىر سالتىما اينالدى. ۆولونتەرلىك ءىس – قاي كەزدە بولسىن ماڭىزدى. الايدا كوپ ادامدار ونىڭ نە ماقساتتى كوزدەيتىنىن تولىعىمەن تۇيسىنگەن جوق. ۆولونتەرلىك قىزمەت دەگەنىمىز – قوعام يگىلىگىنە باعىتتالعان قايتارىمسىز, ەرىكتى باستامالار. مۇنداي وسيەت قاشاندا قانىمىزدا بار ەدى. جاڭا زامان اسارى دەسە دە بولادى. بىرنەشە جىل بۇرىن ءبىز سوعىس ارداگەرىنىڭ ءۇيىن جيناستىرۋعا باردىق. دەگەنمەن, قارياعا كومەگىمىزدەن بۇرىن, كوڭىل بولگەنىمىز ماڭىزدى ەكەنىن ءتۇسىندىم. سول كۇننەن باس­تاپ ۆولونتەر بولۋعا بەكىندىم.

 

راۋان قابيدولدا,

سۆەتلانا عالىمجانقىزى,

«Egemen Qazaqstan»