ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە ەل تاۋەلسىزدىگىن باياندى ەتۋگە, قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن نىعايتۋعا يگى ىقپال ەتەتىن مىناداي باسىم باعىتتاردا جۇمىس جۇرگىزىلدى:
بىرىنشىدەن, قازاق تىلىندە ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارىنىڭ جەلىسىن كەڭەيتۋ;
ەكىنشىدەن, قازاق تىلىنەن باسقا تىلدەگى مەكتەپتەر مەن سىنىپتارداعى ءجانە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ورىس تىلىندە ءبىلىم بەرەتىن توپتارىنداعى قازاق ءتىلىنىڭ وقۋ ساعاتتارىن ارتتىرۋ;
ۇشىنشىدەن, كاسىپتىك ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارىندا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندە وقىتاتىن ماماندار دايارلىعىنىڭ كولەمىن ارتتىرۋ;
تورتىنشىدەن, “بولاشاق” باعدارلاماسى بويىنشا شەتەل ۋنيۆەرسيتەتتەرىنە وقۋعا باراتىن ۇمىتكەرلەر ءۇشىن قازاق تىلىنەن ەمتيحان تاپسىرۋ تالابىن ەنگىزۋ;
بەسىنشىدەن, ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ (ۇبت) بارىسىندا قازاق ءتىلىنەن باسقا تىلدە وقىتاتىن مەكتەپ ءتۇلەكتەرىنىڭ قازاق تىلىنەن تەست تاپسىرۋى.
تۋعان ءتىلىمىزدىڭ ءورىسىن كەڭەيتىپ, ورەسىن بيىكتەتەتىن اسا پارمەندى تەتىكتەردىڭ ءبىرى – قازاق تىلىندە ءبىلىم بەرەتىن ۇيىمداردىڭ كوبەيۋى بولماق.
“تاربيە باسى – ءتىل” – دەپ ماحمۇد قاشقاري ايتقانداي, بالانىڭ ءوز انا ءتىلىن قاجەتتى دەڭگەيدە مەڭگەرۋى اسا ماڭىزدى. سوڭعى 10 جىلدا قازاق تىلىندە تاربيە بەرەتىن ۇيىمدار قاتارى 2960 ۇيىمعا ارتتى.
قازاقستان مەملەكەتتىگىنىڭ ءتۇپ قازىعى – قازاق ءتىلىندە ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەر جەلىسى ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان بەرگى جىلداردا ۇزدىكسىز وسۋدە. مىسالى, قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى 1991 جىلمەن سالىستىرعاندا 906 ۇيىمعا, سوڭعى 10 جىلدا 266 مەكتەپكە كوبەيدى.
جالپى قازىرگى كەزدە بارلىق مەكتەپتىڭ 77,7 پايىزىن قۇرايتىن قازاق جانە ارالاس ءتىلدى 5888 مەكتەپ قازاق تىلىندە ءبىلىم بەرەدى.
مەملەكەتتىك تىلدە ءبىلىم بەرۋ جەلىسىن كەڭەيتۋ جۇمىستارى بارلىق دەڭگەيدە جۇرگىزىلۋدە. قازىرگى كەزدە كاسىپتىك ليتسەيلەر مەن كوللەدجدەردە بارلىق كاسىپتەر مەن ماماندىقتار قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە دايارلانادى. وندا وقيتىن 600 مىڭنان استام بالانىڭ 50,4 پايىزى قازاق تىلىندە ءبىلىم الۋدا. ولاردىڭ سانى 2007 جىلدان بەرى 50200 ادامعا كوبەيدى.
قازىرگى كەزدە تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى بويىنشا ازىرلەنىپ جاتقان 800 اتالمىش وقۋ ادەبيەتتەرىنىڭ 520-سى (65%) – قازاق تىلىندە.
سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك تىلدە جوعارى بىلىكتى مامان دايارلاۋ ءىسى ۇدايى دامىپ كەلەدى. ەگەر 2001 جىلى ەلىمىزدىڭ 145 جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقيتىن ستۋدەنتتەردىڭ تەك 31,5 پايىزى قازاقشا وقىعان بولسا, بۇگىنگى كۇنى 610 300-گە جۋىق ستۋدەنتتىڭ 304 مىڭدايى, ياعني 50 پايىزعا جۋىعى مەملەكەتتىك تىلدە ءبىلىم الادى.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىندە حالىقارالىق ستاندارتتار نەگىزىندە قازتەست قازاق ءتىلىن ءبىلۋ دەڭگەيىن باعالاۋ جۇيەسى ازىرلەنگەنى بەلگىلى. قازىرگى كەزدە قازتەست جۇيەسى بويىنشا ءتىل مەڭگەرۋدىڭ 5 دەڭگەيلىك (قاراپايىم, بازالىق, ورتا, ورتادان جوعارى, جوعارى) مەملەكەتتىك ستاندارتتارى دايىندالىپ, يندۋستريا جانە ساۋدا مينيسترلىگىنىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق كەڭەسىنىڭ 2009 جىلعى 24 جەلتوقسانداعى №39 حاتتامالىق شەشىمىنە سايكەس بەكىتىلدى.
قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋدىڭ دەڭگەيلەرىنە سايكەس جالپى سانى 40 000-عا جۋىق تەست تاپسىرمالارىنىڭ قورى جيناقتالدى.
2008 جىلى قازتەست جۇيەسى بويىنشا ەمتيحان تاپسىرعان 1097 ءۇمىتكەردىڭ 995-ءى, 2009 جىلعى 2288 ءۇمىتكەردىڭ 2053-ءى ءوتىپ, كەلەسى تۋرعا جىبەرىلدى.
ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە جۇرگىزىلىپ وتىرعان رەفورمالاردىڭ ءبىر وزەكتى سالاسى – ءتىل ماسەلەسى بولۋى ورىندى. ءتىل مۇددەسى – ەل مۇددەسى.
ءبىلىم بەرۋ مەن تاربيەلەۋ ءىسى – پەداگوگيكالىق قاۋىمنان تىنىمسىز ىزدەنۋدى, جان اياماي ەڭبەكتەنۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل – ءبىزدىڭ مەملەكەت, قوعام, حالىق الدىنداعى بيىك پارىزىمىز.
جانسەيىت تۇيمەباەۆ, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى.