الماتىداعى كوكتوبەگە قىزعالداقتار مەن الما كوشەتتەرى وتىرعىزىلىپ, بۇل شاراعا قالا اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ تا قاتىسقان ەدى.
كوگالداندىرۋ اكتسياسىنا 500-گە جۋىق ادام قاتىسسا, ونىڭ 200-گە جۋىعى ستۋدەنتتەر بولدى. بارلىعى 40 مىڭ ءتۇپ «سيۆەرس» الما اعاشى مەن «قازاقستان», «نۇرسۇلتان نازارباەۆ» سۇرىپتارىنداعى قىزعالداقتاردىڭ 500 مىڭ داناسى وتىرعىزىلعان ەدى.
وسى اقپاراتتى كوزى شالعان عالىمدار جوعارىداعى الما مەن قىزعالداقتىڭ سۇرىپى كوكتوبە بوكتەرىندە تامىر جايمايتىنىن, مۇنىڭ باسى ارتىق شىعىن ەكەنىن ايتقان. ولاردىڭ ءتۇسىندىرۋى بويىنشا «سيۆەرس» سۇرىپتى الما كوشەتى تەك تاۋ بوكتەرىندە, تەڭىز دەڭگەيىنەن 900 مەتر بيىكتىكتەگى بەلدەۋدە عانا وسەدى.
«سيۆەرس» كوشەتىنىڭ ارقايسىسى كەمىندە 3-5 مىڭ, «نازارباەۆ» قىزعالداعىنىڭ كوشەتى 200-500 تەڭگەنىڭ اينالاسىندا. تامىرى تاس جارىپ شىقپاعان «سيۆەرس» جابايى المالاردىڭ قاتارىن تولىقتىرادى دەگەن-ءدى عالىمدار.
جۋىردا الەۋمەتتىك جەلىلەردە كوكتوبەدە قۋراي باستاعان كوشەتتەردىڭ سۋرەتتەرى جاريالاندى. كوگالداندىرۋ اكتسياسىنا قاتىسقاندار كوشەتتەردى تۇگەل ەكپەي, ماڭايعا شاشىپ كەتكەنى بەلگىلى بولدى. ءتىپتى قايبىرى تسەللوفان قاپتاردان شىعارىلماعان دا. ءبىر قاپتا 100 ءتۇپ كوشەت بار. ەكولوگتار بۇل جەردە جۇزدەگەن كوشەت ەگىلمەي قالعانىن ايتىپ وتىر. ءتىپتى قاتىسۋشىلار جۇمىس قۇرالدارى – كۇرەكتەردى وزدەرىمەن الىپ كەتۋدى ەستەن شىعارعان.
كەيىن بەلگىلى بولعانداي, سەنبىلىككە قاتىسقاندار وتىرعىزىلۋى ءتيىس الما كوشەتتەرى مەن گۇل تۇقىمدارىن جارىم-جارتىلاي كومىپ كەتكەن. بۇل دەرەكتى «تابيعاتتى قولداۋ» ەكولوگيالىق قوعامىنىڭ بەلسەندىلەرى انىقتادى. وسى وقيعاعا قاتىستى الماتى قالاسى اكىمدىگىندە ىشكى تەكسەرۋلەر باستالدى. بۇل تۋرالى قالا اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ەرلان قوجاعاپانوۆ ايتتى. «تابيعاتتى قۇتقارۋ» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى سۆەتلانا سپاتارعا العىسىمىزدى بىلدىرەمىز. اكىمدىك دەڭگەيىندە جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋلەر بارىسىندا سەنبىلىك بولعان كەزدە قۋراعان كوشەتتەر تابىلعان اۋماققا جاۋاپتى قىزمەتكەر جازالاندى», دەيدى ەرلان قوجاعاپانوۆ.
الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز ءبولىمى بۇل ماسەلەگە قالا اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ ءوزى ارالاسۋعا تۋرا كەلگەنىن ايتتى. الماتى اكىمدىگى «جاسىل» ەكونوميكا باسقارماسىنىڭ جەتەكشىسى ەرلان سەيتەنوۆكە, وسى باسقارمانىڭ ءبولىم باسشىسى ولجاس جانىسباەۆتارعا قاتاڭ سوگىس بەرىلدى. الماتى اكىمدىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, كوكتوبە ەتەگىنەن تابىلعان, قۋراپ قالعان اعاشتاردى المانىڭ ءتۇرلى سۇرىپتارىن دايىندايتىن مەكەمە كۇتىمگە الىپتى. قۋراماي امان قالعاندارى كەلەر جىلى قايتا وتىرعىزىلادى. ال ەكولوگتار بولسا توپىراققا كومىلمەي, شاشىلىپ جاتقان قىزعالداق تۇقىمدارىنىڭ ءونۋى ەكىتالاي ەكەنىن, كوكتوبە بوكتەرىن قازعاندا توپىراق بوساڭسىپ, كوشۋى مۇمكىن بولعاندىقتان, وندا اعاش وتىرعىزۋعا بولمايتىنىن ايتادى.
ارينە قالا باسشىلىعىنىڭ نيەتى ءتۇزۋ, الماتىنىڭ جاسىل قالاعا اينالعانىن قالايدى. كىنارات وزىمىزدە بولىپ تۇر. ادامداردى قوعامنىڭ يگىلىگى جولىنداعى ورتاق ماقساتتارعا جۇمىلدىراتىن سەنبىلىكتەر ءسوز جوق كەرەك. بىراق كەيبىر كەزدە ونىڭ باسىم كوپشىلىگى كوز الداۋ ءۇشىن ۇيىمداستىرىلاتىنىن كورىپ ءجۇرمىز.