بۇدان دا بۇرىن حابارلاعانىمىزداي, پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا 2019 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ناقتىلاندى. ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ر.دالەنوۆ نەگىزگى ماكروكورسەتكىشتەر جانە بيۋدجەت پارامەترلەرىنىڭ بولجامى تۋرالى باياندادى, ال قارجى ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ب. شولپانقۇلوۆ 2019 جىلعا ارنالعان ناقتىلانعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ جوباسىمەن تانىستىردى.
ر.دالەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2019 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاعاندا ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىن ساقتاۋ ۇسىنىلادى. بۇل - 3,8 % دەڭگەيىندەگى ءجىو ءوسىمى, 89 ملن توننا كولەمىندەگى مۇناي ءوندىرۋ. بۇل تۋرالى primeminister.kz حابارلادى.
«الەمدىك مۇنايدىڭ باعالارى جوعارى قۇبىلمالىلىعىن كورسەتەدى. وسىنى ەسكەرە وتىرىپ مۇنايدىڭ بولجامدى باعاسى باررەلىنە $55 دوللار دەڭگەيىندە ساقتالدى. جىلدىق ينفلياتسيانىڭ نىسانالى ءدالىزى 4,0-6,0% شەگىندە ساقتالعان», — دەدى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى.
الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامى پارامەترلەرىنىڭ ساقتالۋ فاكتورلارى كەلەسىدەي: سىرتقى نارىقتار بويىنشا بولجامنىڭ ساقتالۋى, اعىمداعى جىلدىڭ 9 ايىنداعى كورسەتكىشتەر ديناميكاسى, سونداي-اق, اعىمداعى جىلعى ناۋرىز ايىندا ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر.
ر.دالەنوۆ ايتقانداي, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كىرىستەرىن 12,0 ملرد تەڭگە سالىقتىق تۇسىمدەردى جانە 83,0 ملرد تەڭگە سالىقتىق ەمەس تۇسىمدەر ەسەبىنەن 95 ملرد تەڭگەگە ارتتىرۋ ۇسىنىلادى.
سالىقتىق ەمەس تۇسىمدەر دەۆيدەنتتەردىڭ ءتۇسۋىنىڭ 50 ملرد تەڭگەگە, 66 ملرد تەڭگەگە دەيىن ءوسۋى, 33 ملرد تەڭگەگە ناقتى تۇسىمدەر ەسەبىنەن 83 ملرد تەڭگەگە ارتادى.
«جالپى, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ كىرىستەرى (ترانسفەرتتەردى ەسەپتەمەگەندە) 2019 جىلى 7 ترلن 81 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى», — دەدى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى.
تۇسىمدەر تۇرلەرى بويىنشا كىرىستەردىڭ قۇرىلىمى وزگەرمەيدى. ەڭ ۇلكەن ۇلەستى قوسىلعان قۇن سالىعى (2,8 ترلن تەڭگە), كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى (2 ترلن تەڭگە), حالىقارالىق ساۋداعا سالىناتىن سالىقتار (1,5 ترلن تەڭگە) قۇرايدى.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ تاپشىلىعى بۇرىن بەكىتىلگەن 1 ترلن 365 ملرد تەڭگە دەڭگەيىندە ساقتالعان. جالپى ىشكى ونىمگە قاتىستى بۇل 2,1% قۇرايدى.
مۇناي ەمەس تاپشىلىق, ياعني مۇناي كىرىستەرىن قوسپاعاندا, جالپى ىشكى ونىمگە قاتىستى 8,5% نەمەسە 5,5 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى. مۇناي ەمەس تاپشىلىقتىڭ پارامەترلەرى بەكىتىلگەن فيسكالدىق ەرەجەلەرگە سايكەس كەلەدى.
ر.دالەنوۆ ناقتىلاعانداي, تۇسىمدەردىڭ جالپى كولەمى 95 ملرد تەڭگەگە وسەدى جانە 10,7 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى. ترانسفەرتتەردىڭ تۇسىمدەرى, ونىڭ ىشىندە ۇلتتىق قوردان ترانسفەرتتەر وسپەيدى.
«شىعىستار 95 ملرد تەڭگەگە ارتادى, بۇل كىرىستەردىڭ وسۋىمەن سايكەس كەلەدى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ شىعىستار كولەمى 12 ترلن تەڭگەدەن اسادى. وسىلايشا, تۇسىمدەر 10,7 ترلن تەڭگەنى, شىعىستار 12 ترلن تەڭگەنى, تاپشىلىق 1,4 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى», — دەپ قوستى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى.
ءوز كەزەگىندە, ءبىرىنشى قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى ب. شولپانقۇلوۆ بيۋدجەتتى ناقتىلاۋدى اعىمداعى جىلدىڭ ساۋىرىندە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلگەن ەلدىڭ 2019 جىلعا ارنالعان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامىنىڭ كورسەتكىشتەرىن ساقتاي وتىرىپ جۇرگىزۋ ۇسىنىلاتىنى ايتتى.
ناقتىلاۋ جوباسىندا اعىمداعى جىلدىڭ بيۋدجەتىن اتقارۋ شەڭبەرىندە ۇكىمەت الدىنا قويىلعان بىرقاتار مىندەتتەردى شەشۋ كوزدەلگەن.
ءبىرىنشى مىندەت. الەۋمەتتىك سالادا شۇعىل قارجىلاندىرۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ.
ب. شولپاقۇلوۆ جەتكىزگەندەي, بۇل ماقساتتارعا 84,8 ملرد تەڭگە كوزدەلگەن, ونىڭ ىشىندە: 36,9 ملرد تەڭگە الۋشىلار كونتينگەنتىنىڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تولەملەرىنە, 23,3 ملرد تەڭگە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋگە جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ وبەكتىلەرىنىڭ قۇرىلىسىن جالعاستىرۋعا, 2,7 ملرد تەڭگە مادەنيەت پەن سپورتتى دامىتۋعا ءبولىندى.
ەكىنشى مىندەت. كەيىنگى جىلدارى ەكونوميكانىڭ ءوسۋ قارقىنىن ارتتىرۋ ءۇشىن قوسىمشا كوزدەردىڭ نەگىزىن قالاۋ.
ءبىرىنشى قارجى ۆيتسە-ءمينيسترىنىڭ ايتۋىنشا, وسى مىندەت شەڭبەرىندە ناقتىلانعان بيۋدجەت جوباسىندا 136,8 ملرد تەڭگە كوزدەلگەن, ونىڭ 36,7 ملرد تەڭگەسى - جولاۋشىلار ۆاگوندارى پاركىن, سانيتارلىق تەحنيكانى جانە ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ جوبالارىن جاڭارتۋدى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن وڭدەۋ ونەركاسىبىن قولداۋعا, 21,1 ملرد تەڭگەسى اۋە پاركىن دامىتۋعا جانە مامانداندىرىلعان اۋە كەمەلەرىمەن تولىقتىرۋعا, 17,1 ملرد تەڭگەسى سالىمشىلارعا تۇرعىن ءۇي قارىزدارىن بەرۋ جانە سالىمدار بويىنشا سىياقىلار تولەۋ ءۇشىن, 8 ملرد تەڭگەسى پاۆلودار جانە اقتوبە وبلىستارىنىڭ سۇرانىسقا يە سۋارمالى جەرلەرىنىڭ گيدرومەليوراتيۆتىك جۇيەلەرىن رەكونسترۋكتسيالاۋعا, 7,2 ملرد تەڭگەسى جامبىل وبلىسى حالقىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋ جونىندەگى پيلوتتىق جوبانى ىسكە اسىرۋعا ءبولىندى.
ءۇشىنشى مىندەت. 4 توقسانعا شۇعىل مىندەتتەرگە ارنالعان ۇكىمەت رەزەرۆىنىڭ قولايلى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋ.
كورسەتىلگەن مىندەتتەردى قارجىلىق قامتاماسىز ەتۋدى شىعىستاردى قايتا ءبولۋ جانە 94,9 ملرد تەڭگە مولشەرىندە اعىمداعى جىلدىڭ 9 ايىنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا بيۋدجەت تۇسىمدەرىن تۇزەتۋ جولىمەن جۇزەگە اسىرۋ ۇسىنىلادى.
«وسى وزگەرىستەردى ەسكەرە وتىرىپ, 2019 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ نەگىزگى پارامەترلەرى بىلايشا قالىپتاستى: تۇسىمدەر – 10 663,5 ملرد تەڭگە; شىعىستار – 12 028,1 ملرد تەڭگە; بيۋدجەت تاپشىلىعى – 1 364,6 ملرد تەڭگە نەمەسە جالپى ىشكى ونىمگە 2,1 %», — دەپ تۇيىندەدى ب.شولپانقۇلوۆ.