شىر اينالعان شىنىلار

كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز سويلەگەن چەحيانىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى رۋدولف گيكل: «الدىمەن بىرەر اي بۇ­رىن ءبىزدىڭ ۇسىنىسىمىزدى قابىل العان ۇلتتىق مۋزەيدىڭ باس­شىلىعىنا شىن جۇرەكتەن ريزاشىلىعىمدى جەتكىزگىم كەلەدى, – دەپ العىسىن ءبىلدىردى, – شىنى بۇيىمدارىن ءوندىرۋ – ءبىزدىڭ تاريحىمىزدا ەجەلدەن بار ءداستۇر. زامان اعىمىنا ساي قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان شىنى ونەرى ۇلتتىق ماقتانىشىمىز سانالادى. چەحتار مەن قازاقتاردىڭ مادە­نيەتى ءبىر-بىرىنە ەتەنە جاقىن, بۇعان مەن قازاق ەلىنىڭ مادەنيەتىمەن جاقىن تانىسۋ ارقىلى كوز جەتكىزدىم. بۇل ۇقساستىق ەكى ەل اراسىنداعى ديپ­لوماتيالىق قارىم-قاتى­ناستى نىعايتا تۇسەدى. سونىمەن قاتار كورمە اۆتورى يرجي پاچينەكتىڭ از ۋا­قىت ىشىندە شىنىدان جاسال­عان كوركەم دۇنيەلەرىن ۇشاق­پەن الىپ كەلگەنىنە ريزا­شى­لىعىمدى بىلدىرەمىن. مۇنى يرجي پاچينەكتىڭ ونەرگە دەگەن جانە ءوزىنىڭ وتانىنا دەگەن ادالدىعى دەپ ەسەپتەيمىن».

ەسىمى الەمگە ايگىلى شەبەر يرجي پاچينەك تە قازاق­ستان­عا العاش رەت تابان تىرەپ تۇر­­عانىن تىلگە تيەك ەتتى. ول كورمەگە فلورا مەن فاۋنا الە­مىن بەينەلەيتىن 30 ەكسپوناتىن ۇسىنىپ وتىر.

حالىقارالىق دەڭگەيدەگى اسەم شىنى شىعارۋشى تسۆيكوۆ ماڭىنداعى ءوزىنىڭ لين­داۆا جانە كۋنراتيتسە شىنى زاۋىتىندا وندىرىلگەن تاڭعاجايىپ بۇيىمدارىمەن الەمگە كەڭىنەن تانىمال. يرجي پاچينەكتىڭ 12 شەبەرىمەن بىرگە چەحتىڭ ءداس­تۇرلى ءادىسى بو­يىنشا جاساعان بۇيىمدارى كوزدىڭ جاۋىن الادى. ونىڭ ايتۋىنشا, اۋەلى مەتالل ىسقىرعىشپەن شىنى ۇرلەنىپ, قولمەن جاسالعان پىشىندەر وتقا قىزدىرىلادى. مۇنىڭ ءبارى ارنايى تەحنيكامەن اتقارىلىپ, بالقىتۋ پەشى پايدالانىلادى. ال شىنى پەش 1900 گرادۋسقا دەيىن توتەپ بەرەتىن كورىنەدى. ونىڭ بۇل تاجىريبەسىن ۇيرەنۋگە الەمنىڭ ءار تۇكپىرىنەن كەلۋشىلەر كوپ, ولاردىڭ ىشىندە قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر دە كەزدەسەتىنىن ەستىدىك.

كورمەدە ءسوز سويلەگەن ۇلت­تىق مۋزەي ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى الماز نۇرازحان دا كەلەشەكتە بۇل سالا بويىنشا ەكى ەل ماماندارى اراسىندا تاجىريبە الماسۋ بايلانىستارى ورناتىلاتىنىن, كوركەم تۋىندىلار كورمەسى 20 قازانعا دەيىن جالعاساتىنىن ايتتى.

قارشىعا كۇلەن