كوپتەن كۇتكەن ءاز ناۋرىز دا ەسىك قاعىپ, ايازدىڭ سوڭى اق جاڭبىرعا ۇلاستى. وسىندايدا دانا حالقىمىز “قىسىڭ قارلى بولسا – جەر سەمىز, كوكتەمىڭ جاڭبىرلى بولسا – ءدان ەگىز” دەگەن. ديقان قاۋىمى جەردىڭ بابىن تابۋ ماقساتىنداعى كۇزگى دالا جۇمىستارىنا دايىندىقتى ەرتە باستاپ, جان-جاقتى ازىرلىككە كىرىسكەن. ويتكەنى, ونىڭ قىرىق بۇراۋ قيىندىعى الدا. وسى جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنگەن وبلىس باسشىلىعى دا كوكتەمگى ەگىسكە بايلانىستى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرىمەن ءجيى جيىن وتكىزىپ, ء“بىر كۇنى جىلعا ازىق” ماۋسىمدا اتقارىلاتىن جۇمىستاردى جۇيەلەۋدە.
اعىمداعى جىلى وڭىردەگى ەگىس كولەمى 906,9 مىڭ گەكتاردى قۇراسا, ونىڭ 416,3 مىڭ گەكتارىنا ءداندى داقىل, 14,2 مىڭ گەكتارىنا ء“تاتتى ءتۇبىر”, 61,2 مىڭ گەكتارىنا داندىك جۇگەرى, 13,9 مىڭ گەكتارىنا كۇرىش, 109,4 مىڭ گەكتارىنا مايلى داقىل, 29,8 مىڭ گەكتارىنا باقشا مەن كوكونىس, 34,8 مىڭ گەكتارىنا كارتوپ ەگۋ جوسپارلانعان. ناۋقانعا بايلانىستى جاسالعان جوسپارعا سايكەس ماشينە-تراكتور جوندەۋ شەبەرحانالارىنداعى تراكتوردىڭ, تۇقىم سەپكىشتىڭ, قوپسىتقىشتاردىڭ ءجوندەلىپ, ساپقا قويىلعانى دا ءازىرلىكتىڭ جان-جاقتىلىعىنىڭ دالەلى.
كوكتەمگى ەگىسكە 26950 توننا جانارماي, 66 توننا بەنزين, 1293 توننا جاعارماي قاجەتتىگى ەسەپتەلىپ, ونىڭ قورىن جاساۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. ەگىننەن مول ءونىم الۋ كەپىلى ساپالى تۇقىم ەكەنى داۋسىز. جەتىسۋلىقتار قولداعى بار تۇقىم مولشەرىن جەتكىلىكتى ازىرلەپ, ونى اگروتەحنيكالىق تالاپتارعا ساي ساراپتامادان وتكىزۋدە. جازدىق ءداندى داقىل تۇقىمىنىڭ 50773 تونناسى زەرتحانادان وتكىزىلىپ, قامباعا قۇيىلعان. اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرى تۇقىمدى تولىق تەكسەرۋدەن وتكىزۋگە جۇمىلىپ, گەكتار بەرەكەلىلىگىن ارتتىرۋعا دەن قويعانى وسىدان اڭعارىلادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى جولداۋىندا “يندۋستريالىق دامۋ – بۇل ءبىزدىڭ جاڭا ونجىلدىقتاعى مۇمكىنشىلىگىمىز, ەل دامۋى ءۇشىن جاڭا ءمۇمكىندىكتەر. ءارتاراپتاندىرۋدىڭ باسقا ءبىر ماڭىزدى سەگمەنتى اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ بولىپ تابىلادى”, دەپ ونىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ناقتىلاپ, سالاعا تىڭ ءتاجىريبەنى پايدالانۋ, جاڭا قۇرال-جابدىقتار, شيكىزاتتى قايتا ءوڭدەۋدى شۇعىل ارتتىرۋ ماسەلەلەرى قامتىلدى. وڭىردەگى اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرىنە مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديا بەرۋ ماسەلەلەرى دە كەڭىنەن قاراستىرىلعان. داقىل شىعىمدىلىعى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى ءىشىنارا ارزانداتۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 177,233 ملن. تەڭگە قارجى قاراستىرىلعانى سالانى وركەندەتۋدىڭ كەپىلى ەكەنى داۋسىز. وسىلايشا تىڭايتقىشتاردى “قازفوسفات”, “قازازوت”, “نپو اناجەر”, “حازرات-الي- اكبار” جانە “Arcelor ءMىttal” جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەرى ءوندىرەتىن بولىپ بەلگىلەنىپتى. مۇنداي جەڭىلدىك ەلىمىزدەگى قولدانىسقا رۇقسات بەرىلگەن وتاندىق ليتسەنزياسى بار جەتكىزۋشىلەردەن عانا الىناتىن گەربيتسيدتەرگە تولەنەتىنى دە تاۋار وندىرۋشىلەرگە تۇسىندىرىلۋدە.
بيىلعى كوكتەمنىڭ ءار ساعاتىن تيىمدى پايدالانعان ەگىستىكتىڭ دەگدۋىن كۇتكەندەر تابىسى ەرەكشە بولاتىنىن اتاپ ايتقان ءجون. سالاعا بەرىلەتىن جەڭىلدىكتەردى پايدالانۋ ارقىلى سۋپەرەليتالى تۇقىمدى ساتۋشىلار مەن ونى ساتىپ الۋشىلارعا دا ەداۋىر جەڭىلدىك بار. وڭىردە ء“تاتتى ءتۇبىر” وسىرۋشىلەردىڭ بيىلعى جىلى ءوز ونىمدەرىن قانت زاۋىتتارىنا قالىپتى باعادا وتكىزۋىنە دە جاعداي جاسالاتىن ءتارىزدى. وبلىس اكىمىنىڭ تۇرىك بيزنەسمەندەر قوعامىنىڭ وكىلدەرىمەن جۇرگىزگەن كەلىسسوزى ناتيجەسىندە اقسۋ قانت زاۋىتىنىڭ جۇمىسى جانداناتىن بولسا, ينۆەستيتسيا تارتۋ ارقىلى قانت زاۋىتىنىڭ تامىرىنا قان جۇگىرەتىنىن دە ديقان قاۋىمى قۋانا قابىلداۋدا.
قازىرگى كەزدە كوكتەمگى ەگىسكە قاجەتتى تۇقىم وندىرۋمەن 6 بىرەگەي, 26 ەليتالىق, 38 ونىمدىلىگى جوعارى تۇقىم شارۋاشىلىقتارى اينالىسۋدا. ولار وتكەن جىلى 3768 توننا ەليتالىق, 2139 توننا ونىمدىلىگى جوعارى تۇقىم ءوندىرىپ, گەكتار بەرەكەلىلىگىنىڭ ارتۋىنا وزىندىك ۇلەستەرىن قوسقان ەدى. بيىلعى جۇمىس قارقىنى بويىنشا كوكتەمگى ەگىستىڭ تياناقتى جۇرگىزىلۋىنە بارىنشا نازار اۋدارىلعانى اڭعارىلادى. ەگىستىكتى تامشىلاتا سۋارۋدىڭ ءتيىمدىلىگى جوعارى ەكەندىگىنەن وتىرعىزىلاتىن باقتار مەن جۇزىمدىك القاپتارى وسى ءادىستى پايدالانۋ ارقىلى كۇتىلەدى دەپ جوسپارلانۋدا. وسىعان بايلانىستى شارۋا قوجالىقتارىنداعى ءتۇيىندى ماسەلەلەر مۇمكىندىگىنشە شەشىمىن تاباتىن بولادى.
دالا جۇمىستارى باستالىسىمەن 224,6 مىڭ گەكتار جازدىق ءداندى داقىل سەبىلىپ, 410,3 مىڭ گەكتارعا ىلعال جابىلىپ, 304,9 مىڭ گەكتار جەر جىرتىلىپ, ناۋقاندى قىسقا مەرزىمدە اياقتاۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋدا. كوكتەمگى ەگىس كەزىندە كەزدەسەتىن كەيبىر ورالىمسىزدىقتاردىڭ ورنىن تولتىرۋ ماقساتىنداعى جۇمىستار دا زەرتتەلىپ, ونىڭ الدىن الۋ شارالارى قولعا الىنعان.
جەتىسۋدىڭ قۇنارلى القاپتارىن يگەرۋ مەن ودان الىناتىن ءونىمدى مولايتۋ ديقاننىڭ بۇگىنگى ازىرلىگىنە تىكەلەي بايلانىستى دەسەك, جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن جەتە سەزىنگەندەردىڭ بۇگىنگى قيمىلدارى شيراق.
كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.