الماتىدا س.مۇقانوۆ پەن ع.مۇسىرەپوۆتىڭ ادەبي-مەموريالدىق مۋزەي كەشەنىندە وتكەن ادەبي كەزدەسۋ «اداسقاندار» رومانىنىڭ كەيىپكەرلەرى بۇركىت پەن باتەس تۋرالى سىر» تاقىرىبىن قوزعادى. قالامگەر قاۋىم اكادەميك-جازۋشى س.مۇقانوۆتىڭ شىعارماشىلىق شەبەرحاناسىنا ءبىر ساتكە ءۇڭىلىپ, «اداسقاندار» رومانىنىڭ جازىلۋ تاريحىن ەسكە الدى.
«جازۋشىعا شۋلى داڭق اكەلگەن رومان 1931 جىلى وقىرماندار قولىنا ءتيىپ, كەيىن ورىسشا «سىن بايا» دەگەن اتپەن ماسكەۋدە جارىق كوردى. 1959 جىلى جازۋشىنىڭ وزگەرتۋ-تولىقتىرۋلارىمەن «ءمولدىر ماحاببات» دەگەن اتپەن قايتا باسىلىپ شىقتى. س.مۇقانوۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا, 1999 جىلى استاناداعى «ەلوردا» باسپاسىنان «اداسقانداردىڭ» ەڭ العاشقى نۇسقاسى (1931 جىلعى) وقىرماندار قولىنا قايتا ءتيدى» دەپ روماننىڭ جازىلۋ تاريحىنان سىر شەرتكەن حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, س.مۇقانوۆ پەن ع.مۇسىرەپوۆتىڭ ادەبي-مەموريالدىق مۋزەي كەشەنىنىڭ جەتەكشىسى ادىلعازى قايىربەكوۆ مۋزەي سورەسىندە ساقتالعان شىعارمانىڭ ءبىر داناسى مەن سۇلتانبەكتىڭ س.مۇقانوۆقا بەرگەن كۇندەلىگى سياقتى رومان تاريحىنا قاتىستى مالىمەتتەردەن حاباردار ەتتى. «سۇلتانبەك پەن ءباتيما» اتتى داستان دا بار. ونىڭ اۆتورى سۇلتانبەك ابەۋ ۇلىنىڭ ءوزى. كوپ جىل وتكەن سوڭ سابەڭ باتيماعا جولىعىپ, كەيىنگى جولداسىمەن سۋرەتكە دە تۇسكەن. وقىرمانداردى كىتاپ كەيىپكەرلەرى بۇركىت (سۇلتانبەك ابەۋ ۇلى) پەن باتەستىڭ ء(باتيما ماقاشقىزى) جانە ءمۇساپىردىڭ (مۇستافا كوشەكوۆتىڭ) تاعدىرلارى قاتتى قىزىقتىردى. بۇل تۋرالى پروفەسسور قۇلبەك ەرگوبەك مونوگرافيالىق ەڭبەك تە جازعان بولاتىن. مۋزەي ەكسپوزيتسياسىندا ول جايىندا «كەيىپكەرمەن كەزدەسۋ» اتتى ماقالا ساقتالعان. «اداسقانداردىڭ» اقيقاتى تۋرالى اڭگىمە كونەكوز قاريالاردى, بۇگىنگى جاستاردى دا تولعاندىراتىنى انىق.
كەزدەسۋ بارىسىندا «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» 100 جىلدىعىنا قاتىستى پىكىرلەر دە كوپشىلىك نازارىندا بولدى. نۇر-سۇلتان قالاسىنان ارنايى شاقىرتىلعان «ەگەمەننىڭ» ارداگەرى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, قر پرەزيدەنت سىيلىعىنىڭ, حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, جۋرناليست-جازۋشى قايسار ءالىم قوزعالعان تاقىرىپقا قاتىستى تىڭ دەرەكتەردى ورتاعا سالدى. ونىڭ دا رەتى بار ەدى. ول رومان كەيىپكەرلەرى تۋىپ-وسكەن, وسى وقيعانىڭ باستاۋى بولعان قىزبەل اۋىلىنىڭ تۋماسى. سوندىقتان دا ول «اداسقاندار» رومانىنىڭ كەيىپكەرلەرى بۇركىت پەن باتەس تۋرالى, ولاردىڭ تۋىپ-وسكەن ورتاسى جايلى سىر شەرتىپ, ەل ىشىندەگى اڭىزعا بەرگىسىز اڭگىمەدەن وي ءوربىتىپ, وقىس وقيعانىڭ كوركەمدىك شىندىققا اينالۋى تۇرعىسىنداعى وزىندىك پايىمىمەن ءبولىستى.
قايسار ءالىم سونىمەن قاتار بۇل ماحاببات وقيعاسىنىڭ «ەڭبەكشى قازاققا» دا قاتىستى جاقتارىن ءمالىم ەتتى. ماسەلەن, سۇلتانبەكتىڭ سوتىنا قوعامدىق ايىپتاۋشى بولىپ قاتىسقان س.مۇقانوۆ «ەڭبەكشى قازاق» گازەتىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى, سۇلتانبەك قولىنان قازا تاپقان مۇستافا كوشەكوۆ ء(مۇساپىر) تە وسى گازەتتە قىزمەت ەتكەن. ال ءباتيما ماقاشقىزىن (باتەس) قىزبەلدەن قىزىورداعا وقۋعا الىپ كەلگەن بالقاي بايتوعاەۆ وسى باسىلىمنىڭ كوررەكتورى (بەلگىلى ءانشى اباي بايتوعاەۆتىڭ اكەسى ) بولعان ەدى. ال سۇلتانبەكتىڭ اقىلشىسى ءارى ناعاشىسى م.دۋلاتوۆ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى باس رەداكتورىنىڭ ستيليستيكا جونىندەگى ورىنباسارى لاۋازىمىن اتقارعان. سۇلتانبەكتىڭ وقۋعا بەرىلۋىن قاتتى تالاپ ەتكەن ج. ايماۋىتوۆتىڭ دا ءبىر كەزدەرى گازەت باسشىلىعىندا بولعانىن بىلەمىز. مىرجاقىپتىڭ ۇيىندە جيىلىپ وتىرىپ, سۇلتانبەكتى شاقىرتىپ الىپ, ءتۇزۋ جولعا سالۋعا اتسالىسقاندار ىشىندە م.اۋەزوۆتىڭ (گازەتتى باسقارعان) بولعانى دا كوپكە بەلگىلى جايت. تاريحتىڭ اتى – تاريح! ول جاريالىلىقتىڭ جاقتاسى! تاريحتا ىشتە بۇگىلەتىن سىر بولمايدى ەكەن. «اداسقاندار» مەن «ءمولدىر ماحاببات» روماندارىنىڭ كەيىپكەرلەرى تۋرلى سىر اقتارعان قايسار ءالىمنىڭ تاقىرىپتى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ تاريحىمەن ساباقتاستىرا اڭگىمە تارقاتۋىنىڭ نەگىزگى سەبەبى وسىنداي دەرەكتەرمەن بايلانىستى بولسا كەرەك-ءتى.
وسى كەزدەسۋدە قايسار ءالىم مۋزەي ۇجىمىنا ەلوردا تۇبىندەگى اۋىلدا تۇرعان ءو.قازيحان ۇلىنىڭ تورىنە ءسان بەرگەن سۇلتانبەك ابەۋ ۇلىنىڭ (بۇركىت) پورترەتىن (بۇرىن ەش جەردە كورسەتىلمەگەن) سىيعا تارتىپ, جامبىل اتىنداعى جاسوسپىرىمدەر كىتاپحاناسىنا, ىقىلاس, د.قوناەۆ, ن.تىلەنديەۆ جانە الماتى مۋزەيلەرىنە ءوز كىتاپتارىن تاپسىردى. كەشكە «ەگەمەننىڭ» ارداگەرى, الماتىلىق قالامگەر داۋلەت سەيسەن قاتىستى. ءانشى سايات بودەس بىرنەشە حالىق اندەرىنەن شاشۋ شاشتى.