دەگەن تۇجىرىم مەملەكەتتىك كوميسسيا وتىرىسىندا ناقتىلاندى
گازەتىمىزدە بۇعان دەيىن اقسۋ اۋدانى قىزىلاعاش اۋىلىنداعى تاسقىنعا بايلانىستى ورىن العان جاي ايتىلعان ەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتالعان ەلدى مەكەندەگى قايعىلى وقيعانىڭ سەبەپ-سالدارىن تەكسەرۋ مەن زارداپتارىن جويۋ, تۇرعىندارعا قاجەتتى كومەك كورسەتۋدى ەرەكشە تاپسىرعانى جانە باقىلاۋعا العانى بەلگىلى. وسىعان وراي پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى – يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترى اسەت يسەكەشەۆ دۇيسەنبى كۇنى جەتىسۋ جەرىنە ارنايى جۇمىس ساپارىمەن كەلىپ, تاسقىن بولعان ايماقتى تىكۇشاقپەن ارالادى. بۇدان سوڭ قىزىلاعاش اۋىلىنداعى توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى مەن وبلىس اكىمى جانە استانادان كەلگەن مينيسترلىكتەر مەن اگەنتتىك, باسقا دا قىزمەت سالاسىنىڭ باسشىلارى سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن اۋىلدى ارالادى.
اتالعان اۋىلداعى جەدەل شتابتا ولار سۋ شايعان جانە تۇرۋعا جارامايتىن ۇيلەردىڭ ورنىنا سالىناتىن ءۇش بولمەلى جەكە ۇيلەردىڭ جوبالارىمەن تانىستى. تۇرعىن ءۇيدىڭ پايدالى الاڭى 80 شارشى مەتردى قۇراسا, ولاردى اباتتاندىرۋ مەن ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيا, ءۇي جانىنداعى باسقا دا تۇرمىسقا قاجەتتى قۇرىلىستاردى قوسقانداعى باعاسى 7-9 ملن. تەڭگە ارالىعىندا بولادى دەپ توپشىلانىپ, تۇرعىن ۇيلەردەگى تۇرمىستىق جاعدايلار ەسكەرىلگەن. قىزىلاعاشتاعى تاسقىن سالدارىنان كەلگەن شىعىن شامامەن 7 ملرد. تەڭگەدەن اسادى دەپ بولجانۋدا. بۇل جونىندە كوميسسيا وتىرىسىندا وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اماندىق باتالوۆ مالىمدەدى.
سۋ تاسقىنى اكەلگەن زارداپ كولەمىن كورگەن اسەت يسەكەشەۆ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ەكى بىردەي قاۋلىعا قول قويعانىن, ۇكىمەتتەن 600 ملن. تەڭگە بولىنەتىندىگىن, ەكىنشىدەن اقسۋ اۋدانىنداعى توتەنشە جاعدايلاردى جويۋ ماقساتىندا ماتەريالدىق رەزەرۆتەن قۇندىلىقتاردى بوساتۋ تۋرالى ماسەلەنىڭ شەشىلگەنىن ورتاعا سالدى. مەملەكەتتەن بولىنگەن قارجى قىزىلاعاش پەن ەگىنسۋ ەلدى مەكەندەرىندەگى توتەنشە جاعداي سالدارىن جويۋعا باعىتتالادى. سونىمەن قاتار, اتالعان قاراجاتتىڭ ماقساتتى پايدالانىلۋىن باقىلاۋ قارجى مينيسترلىگىنە مىندەتتەلىپتى. سونداي-اق, وبلىس اكىمى مەن ءتيىستى سالا باسشىلارىنا اۋا رايىنىڭ كۇرت جىلىنۋى مەن ىلعالدىڭ مول ءتۇسۋىنە بايلانىستى اقەشكى سۋ قويماسىندا دا قاۋىپتى جاعدايدىڭ الدىن الۋ شارالارىن مۇقيات ءجۇرگىزۋدى مىندەتتەپ, ناۋرىز ايىنىڭ 17-سىنە دەيىن قيراعان جانە جوندەۋدى قاجەت ەتەتىن تۇرعىن ۇيلەر جايلى تولىق مالىمەت جيناۋ, مەملەكەت تاراپىنان بولىنگەن الەۋمەتتىك جاردەماقىلاردى تاسقىننان زارداپ شەككەندەر تۇگەل الۋىن قامتاماسىز ەتۋ كۇن تارتىبىنە وتكىر قويىلدى.
تاسقىننان زارداپ شەككەندەرگە بايلانىستى جۇمىستاردى جەدەلدەتۋگە العاشقىدا قيراعان تۇرعىن ءۇيلەر مەن كوشەلەردىڭ كەدەرگى بولعانىن, ەندى وسى جۇمىستاردى جەدەلدەتۋ جانە اۋىلداعى ەلەكتر جارىعى, جول جوندەۋ ماسەلەلەرىنىڭ اتقارىلاتىنىن توتەنشە جاعدايلار مينيسترى ۆ.بوجكو باياندادى. قالىپتاسقان جاعدايعا بايلانىستى ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىنىڭ تياناعى كەلتىرىلىپ, حالىقتى ازىق-ت ۇلىكپەن, ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ, وزگە دە قايىرىمدىلىق شارالارىن كورسەتۋدە ازىرگە ماسەلە جوق. ا.باتالوۆتىڭ بايانداۋىنشا, قىزىلاعاش, ەگىنسۋ, كولتابان, الاجيدە, اقتوعان اۋىلدارىندا 686 تۇرعىن ءۇي سالىنۋى كەرەك. ءار ۇيگە قاجەتتى قارجى بەلگىلى بولسا, ءبۇگىندە 40-تان استام قۇرىلىس كومپانيالارى جۇمىستى باستاۋعا ءازىر.
قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا بايلانىستى قۇرىلىس جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى اپات بولعان ايماقتاعى باسقا دا جۇكتەلگەن مىندەتتەردى ورىنداۋ جايىندا تۇسىنىك بەردى. “قازاقستان تەمىر جولى” ۇلتتىق كومپانياسى” اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى وبلىس ايماعىنداعى سارىوزەك پەن ۇشتوبەنىڭ اراسىندا سەلدەن بولعان جاعدايدىڭ از ۋاقىتتا قالپىنا كەلتىرىلەتىنىنە توقتالدى. ۋاقىتشا جۇك جانە جولاۋشىلار پويىزدارى قاڭتارىلعان. سوعان قاراماستان جولاۋشىلاردىڭ ءتيىستى جەرىنە جەتۋىنە جاعداي جاسالىپ, اكتسيونەرلىك قوعام الاجيدەدەگى سەل اكەلگەن زارداپتاردى تاياۋ كۇندەرى جوندەيتىنىن العا تارتتى. قىزىلاعاشتى جايپاعان تاسقىننىڭ اۋماعىنىڭ ەنى 20-30, ۇزىندىعى 50 شاقىرىمدى قۇرايدى ەكەن. وسى كولەمنىڭ 20 شاقىرىمىنداعى ىزدەستىرۋ جۇمىستارىنىڭ ءناتيجەسىندە تاعى دا 3 ادامنىڭ ءمايىتى تابىلىپ, تاسقىننان مەزگىلسىز كوز جۇمعاندار 37-گە جەتتى.
جيىندى قورىتىندىلاعان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەلباسىنىڭ تاسقىن زاردابىنىڭ سەبەپ-سالدارىن انىقتاۋعا, كىنالىلەردى جاۋاپقا تارتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىنا قاتىستى جۇمىسپەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى جان-جاقتى اينالىساتىنىن دا ەسكەرتتى. ماسەلەنىڭ بەتى اشىلىپ, قىزىلاعاش اۋىلىنداعى ادامداردىڭ ولىمىنە اكەلگەن جاعداي بويىنشا تەرگەۋ امالدارى جۇرگىزىلىپ, اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى, وبلىستاعى توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, اقسۋ اۋدانى توتەنشە جاعدايلار بولىمشەسىنىڭ باستىعى, “شىنار” جشس ديرەكتورى جانە قۇرىلتايشىسى, ارنايى سۋ پايدالانۋشىلارى وندىرىستىك كووپەراتيۆتىڭ اتقارۋشى ديرەكتورىنىڭ ءۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, ۋاقىتشا قاماۋعا الىندى. تەرگەۋ جالعاسىپ, ساراپتاما تاعايىندالعان. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس تەرگەۋدىڭ باس پروكۋرور مەن ىشكى ىستەر مينيسترىنىڭ تىكەلەي باقىلاۋىنا الىنعانىن دا ايتقان ءجون.
اپاتتان بەرگى كەزەڭدە ونىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن وبلىس اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ حالىقتىڭ قايعىسىن كوپ بولىپ بولىسكەندە عانا سەيىلەتىنىن, قولدان كەلگەندى جاساۋ قاجەتتىگىن جەتكىزدى. وبلىس اكىمدىگى تاراپىنان اقسۋ اۋدانىنداعى توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى قايتىس بولعان ءار ادام ءۇشىن 500 مىڭ تەڭگە اقشالاي كومەك كورسەتىلۋدە. سونىمەن قاتار بىردە-ءبىر وتباسى كومەكسىز قالماسا, تاسقىننان زارداپ شەككەن ءار تۇرعىن ۇكىمەت تاراپىنان 121 مىڭ تەڭگە كولەمىندە كومەك الاتىن بولدى.
سونىمەن قاتار وڭىردەگى تاسقىننان زارداپ شەككەندەرگە قولۇشىن بەرۋ جونىندەگى قايىرىمدىلىق ەسەپشوتى اشىلىپ, العاشقى قارجى كەلىپ تۇسۋدە. جەرلەستەرىنىڭ قايعىسىنا ورتاقتاسقان جامبىل اۋدانىنىڭ جۇرتشىلىعى ءدۇيسەنبى كۇنى 2,5 ملن. تەڭگە اقشالاي قارجىعا ازىق-ت ۇلىك, كيىم-كەشەك, بالالار كيىمى, كورپە-توسەكتى تىكەلەي قىزىلاعاشقا جەتكىزسە, بۇدان كەيىن الاكول, قاراساي, پانفيلوۆ, تالعار, ەڭبەكشىقازاق اۋداندارى دا قولدان كەلگەن كومەكتەرىن, اقشالاي قارجىلارىن اۋداردى. ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنىڭ كاسىپكەرلەرى قۇرىلىس ماتەريالدارىن تەگىن جىبەرۋگە شەشىم قابىلداپتى. باسقا دا جۇرتشىلىق وزدەرىنىڭ قول ۇشىن بەرۋگە دايىن ەكەندىكتەرىن بىلدىرۋدە.
كەشە قىزىلاعاش اۋىلىندا تاعى دا جەدەل وتىرىس وتكىزىلىپ, قىسقا مەرزىمدە اپاتتان كەيىنگى كوشەلەردى تازالاۋ, رەتكە كەلتىرۋ شارالارىن مۇقيات جۇرگىزۋ بارىسى ورتاعا سالىنىپ, مىندەتتەر ناقتىلاندى.
كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.