وسىناۋ يگى ءىستىڭ «ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسى» قوعامدىق قورىنىڭ ۇيلەستىرۋىمەن جۇزەگە اسىپ كەلە جاتقانى بەلگىلى. بۇعان دەيىن فيلوسوفيا, الەۋمەتتانۋ, ءدىنتانۋ, لينگۆيستيكا, مادەنيەتتانۋ, دۇنيە ءجۇزى تاريحى, ت.ب. باعىتتاردا الەمدىك ءبىلىمنىڭ جاۋھارلارى قازاق تىلىنە اۋدارىلىپ, ەلۋگە جۋىق باسىلىمدار ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا جول تارتقان-دى.
بۇل جولعى اۋدارمانىڭ دا وتاندىق ءبىلىم كەڭىستىگى ءۇشىن پايداسى قوماقتى دەپ باعالايدى سالا ماماندارى. دجۋلي ريۆكين جانە مايكل رايان اۆتورى بولىپ تابىلاتىن «ادەبيەت تەورياسى» الەمدىك ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ وزەكتى تاقىرىپتارىن قوزعايدى. ورىس ءفورماليزمى, جاھاندانۋ, تانىم, ەموتسيا, ەۆوليۋتسيا, ادەبيەت سىنى مەن تەورياسىن كەڭىنەن عالىمدار جان-جاقتى تالداعان. ادەبيەتتانۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن قوزعاعان مۇنداي وقۋلىق وتاندىق ادەبيەت جانە لينگۆيستيكا, ولارعا ىرلەگەس ماماندىقتارعا قاجەت ءبىلىمنىڭ قاينار كوزى رەتىندە تانىلىپ وتىر, دەيدى جۇمىس توبىنا قاتىسقان عالىمدار.
باسىلىمداردى ازىرلەۋدەگى رەداكتسيالىق القا جۇمىسىمەن «ادەبيەت تەورياسىنا كىرىسپە» جانە ءتورت تومدىق «ادەبيەت تەورياسىنىڭ انتولوگياسى» ەڭبەگىنىڭ جالپى رەداكتسياسىن باسقارعان فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى كەنجەحان ماتىجانوۆ تانىستىردى. «ادەبيەت تەورياسى شىعارمانى قالاي جازۋدىڭ قۇپياسىنا باۋليتىن تەوريالىق تولعامدار ەمەس, ونىڭ عاسىرلار بويعى تاجىريبەسىن جيناقتاپ, سارالاپ, قورىتىندى بايلامدار جاساپ وتىراتىن تاجىريبەلىك نەگىزدەگى عىلىم سالاسى. وقۋلىق اۆتورلارى دا ماسەلەگە وسى تۇرعىدان كەلگەن. ولاردىڭ كوركەم ادەبيەتكە دەگەن كوزقاراسىنىڭ ءوزى بىزدەگى كەڭەستىك كەزەڭدە قالىپتاسقان ۇعىمنان الدەقايدا كەڭ. اۆتورلار جيىرما جىلدان استام كوللەجدەردە قازىرگى ادەبيەت تەورياسىنان ساباق بەرە ءجۇرىپ, جيناقتاعان تاجىريبەلەرىن قورىتىپ, جەتىلدىرۋمەن بولعان. ءارى ەڭبەكتىڭ قولدانىلۋ ءورىسىنىڭ كەڭەياتىنىنە كۇمان كەلتىرمەگەن اۆتورلار وسىنشاما تىڭعىلىقتى ىزدەنىستەرى مەن جيناقتالعان ماتەريالدار نەگىزىندە جالپى كولەمى بەس كىتاپتان تۇراتىن وقۋلىقتار كەشەنىن دايارلادى. بۇل جيناق وتاندىق ادەبي ورتا ءۇشىن ۇلكەن ولجا بولدى», – دەي كەلە ءسوز كەزەگىن «ادەبيەت تەورياسى» انتولوگياسى ءبىرىنشى تومىنىڭ عىلىمي رەداكتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ايگۇل ىسىماقوۆاعا ۇسىندى. «جيناق ادەبيەتتەگى ورىس ءفورماليزمى, سترۋكتۋراليزم, فەنومەنولوگيا, پوستسترۋكتۋراليزم, پسيحواناليز ۇعىمدارى, پوستوتارشىل جانە ترانسۇلتتىق تانىم تۋرالى تۇسىنىك بەرەدى» دەپ اتاپ وتكەن عالىم جاڭا عىلىمي ۇعىمدار مەن تەرميندەر تۋرالى وي ءبولىستى. عالىم «ادەبيەت تەورياسىنىڭ» توپتاماسى قازاق وقىرماندارىنا الەمدىك ادەبيەت تەورياسىنىڭ جاڭا زەرتتەۋ باعىتتارىن ۇسىناتىندىعىن, وتاندىق ادەبيەت سالاسىندا قالىپتاسقان كەيبىر تۇسىنىكتەردى بۇزىپ, مۇلدە جاڭا تۇرعىدان تانىستىراتىندىعىن اتاپ ءوتتى.
ال فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جانات اسكەربەكقىزى جۇمىس بارىسىندا بۇل ەڭبەكتەردەگى تەرەڭ مازمۇنعا ورىلگەن فيلوسوفيالىق تامسىلدەردى الداعى ۋاقىتتا وتاندىق عىلىممەن ۇشتاستىرا وتىرىپ, ساراپتاپ, وي ەلەگىنەن وتكىزۋ ارقىلى كوپتەگەن ەڭبەكتەر جازۋعا بولاتىندىعىن ءارى جاس عالىمدار ءۇشىن مۇنداي وقۋلىقتاردىڭ تاپتىرمايتىن قۇرال ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. عالىم انتولوگيانىڭ ەكىنشى تومىنداعى ءوزى ەرەكشە نازار اۋدارعان تاقىرىپتارعا, الەمدىك فيلوسوفتاردىڭ ماڭىزدى تۇجىرىم-تالداۋلارىنا توقتالدى. ءارى الەمدىك عالىمداردىڭ تۇجىرىمدارى بۇگىنگى ادەبي تۋىندى تابيعاتىن تانۋ ءۇشىن دە, تەوريالىق تالداۋلار نەگىزدەرىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن دە قاجەتتى دۇنيەلەر ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
شارانىڭ مودەراتورى كەنجەحان ماتىجانوۆ وسى ەڭبەكتەردىڭ اۋدارماشىسى, جاۋاپتى رەداكتورى, عىلىمي رەداكتورى سياقتى مىندەتتەردى قاتار اتقارا وتىرىپ, جيناقتاردىڭ شىعۋىنا ۇلكەن ەڭبەك سىڭىرگەن فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور امانتاي شارىپكە ءسوز كەزەگىن ۇسىندى. امانتاي ءشارىپ باسىلىمنىڭ ەرەكشەلىگى – بىرنەشە عىلىمنىڭ ءبىر جيناققا توپتاستىرىلا بەرىلۋىندە دەپ اتاپ ءوتتى. وندا گۋمانيتارلىق ءىلىم مەن جاراتىلىستانۋ عىلىمدارىنىڭ ءتۇيىسۋى كوپتەگەن الەمدىك تانىمداعى ەرەكشەلىكتەردى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جاڭاشىلدىعى كوپ جيناقتا 75 اۆتوردىڭ ەڭبەگى توپتاستىرىلعان. ءار اۆتوردىڭ, عالىمنىڭ ءوز باعىتى بار. مۇنداي كۇردەلى ءارى تەرەڭ مازمۇنعا ورىلگەن ەڭبەكتى بىردەن اۋدارا سالۋ مۇمكىن ەمەس. باسىلىمدا ورىس تىلىندە دە تولىق قابىلدانعان نۇسقاسى جوق جاڭا ۇعىمدار بار. سوعان قاراماستان الەم ادەبيەتى تەورياسىن قازاقشالاۋ جۇمىستارىن جالعاستىرا بەرمەكپىز دەگەن عالىم ادەبيەت تەورياسى زامان اعىمىنا ساي جاڭالانىپ وتىرۋى كەرەك, دەپ اتاپ ءوتتى.
ادەبيەت تەورياسى جيناقتارى 2019-2020 جاڭا وقۋ جىلىنا دەيىن ون مىڭ دانامەن ەلىمىزدەگى جۇزدەن استام جوعارى وقۋ ورنىنا تاراتىلاتىن بولادى. ال وسى وقۋلىقتار نەگىزىندە دايىندالعان ونلاين كۋرستار «قازاقستاننىڭ اشىق ۋنيۆەرسيتەتى» پلاتفورماسىنا جۇكتەلىپ, ەركىن قولدانىسقا ەنگىزىلۋدە.
الماتى