قازاقستاننىڭ ساياسي كارتاسىنا كوز جۇگىرتسەك تەرىسكەيىندەگى پەتروپاۆل قالاسىنداعى رەسەيدىڭ «وڭتۇستىك ورال» تەمىر جولىنىڭ پەتروپاۆل ستانساسىنان تۇستىكتەگى الماتىعا تارتىلعان تەمىر جول ادام اعزاسىنداعى جۇيكە ج ۇلىنىنداي بۇكىل ورگاندارعا ءنار بەرىپ تۇرعانداي كورىنەدى. بۇل جول حح عاسىردىڭ جيىرماسىنشى جىلدارى ساكەن سەيفۋللين حالىق كوميسسارلارى كەڭەسىنىڭ توراعاسى بولىپ تۇرعان كەزدە جوسپارلانىپ, كوكشەتاۋعا دەيىنگى بولىگى سالىنعان بولاتىن. 30-جىلدارى «كوكشەتاۋ – قاراعاندى», «قاراعاندى – بەرتىس(بالقاش)» باعىتىنداعى جول تولىعىمەن ىسكە قوسىلىپ, يندۋسترياسى جاڭا وركەندەپ كەلە جاتقان قازاق كسر-ءنىڭ ەكونوميكالىق قانتامىرىنا اينالدى. ورالدىڭ مەتاللۋرگيالىق زاۋىتتارىنا قاراعاندىنىڭ كومىرى, بالقاشتىڭ مىسى, ورتالىق قازاقستانعا كەرەك قۇرال-جابدىقتار, قۇرىلىس ماتەريالدارى تاعى دا باسقا حالىق شارۋاشىلىعى تاۋارلارى تاسىمالدانىپ, ەل يگىلىگىنە قىزمەت ەتتى. يندۋستريالىق دامۋدىڭ ۇلكەن ءبىر ۇلەسى – قازاقتىڭ عۇلاما عالىمى قانىش ساتباەۆ اشقان جەزقازعان قويناۋىنىڭ ساپالى مىسىن ورتالىققا جەتكىزۋ ماقساتى الدا تۇردى.
ۇلكەن جوسپاردىڭ وسى تالابىن ورىنداۋ بارىسىندا «قاراعاندى – بەرتىس» باعىتىنىڭ 855-شاقىرىمداعى 11-رازەزدەن باتىسقا قارساقپاي زاۋىتىنا 400 شاقىرىم تەمىر جول تارتىلدى. بۇل ۋاقىت 32-ءنىڭ قاندى قىرعىنىنان امان قالعان, قازاقتىڭ ءبۇيىرى شىعىپ, توعايعان كوڭىلى تولىپ وڭالعان كەزى. ءوزى قول قويعان جوسپاردىڭ ىسكە اسقانىنا مارقايعان ساكەن «ءبىزدىڭ ەل ەندى دە ءبىر نارسەگە ءزارۋ بولار ما ەكەن؟» دەگەن ەكەن. ونىسى سىقىرلاعان وگىز ارباسىن بۇرقىراعان ات ارباعا ايىرباستاعان ەل ەش نارسەگە مۇقتاج بولماس دەگەن سەنىم ەدى.
بۇل 1936 جىل, قازاقستاندىق اقىن-جازۋشىلارىمىزدىڭ اراسىنان ءبىرىنشى بولىپ ساكەن اعا شىعارماشىلىعىنىڭ 20 جىلدىعى تويلانىپ, استىنا جەڭىل اۆتوموبيل بەرىلىپ, اقمولانىڭ پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنا, قىزىلوردانىڭ دراما تەاترىنا سونان سوڭ ءبىز تاقىرىبىمىزعا ارقاۋ ەتىپ وتىرعان 11-رازەزگە «ساكەن سەيفۋللين ستانساسى» اتاۋى بەرىلگەن.
«ءيا, قيلى,قيلى زامان بولار, قاراعاي باسىن شورتان شالار» دەمەپ پە ەدى زامانى زارعا تولى قازاعىم. قاھارلى 37-ءنىڭ زوبالاڭى كەلىپ, ارىستاردىڭ وزدەرىن دە, اتتارىن دا ءوشىردى. ساكەننىڭ ستانساسى اتاۋىن العان جارىق – ەشقانداي ءمان-ماعىناسى جوق, سول جەردى قىستاعان اعايىنداردىڭ «جەرى سور, جارىقشاق, جارىق دەگەن ۇعىمىنان اتالعان, قيمايتىن ەشتەڭەسى دە جوق اتاۋ. ۇلكەندەردىڭ ايتۋى بويىنشا ستانسا ۆوكزالىنىڭ ماڭدايشا سىلاعىنىڭ استىندا «داريا», «اقادىر» ستانسالارىنداعىداي قازاقشاسى سول كەزدە قولدانىستاعى لاتىن گرافيكاسىمەن جازىلعان ساكەن سەيفۋللين اتاۋى ساقتالعان.
ەندەشە, لاتىنعا كوشىپ, كوش تۇزەپ جاتقان شاعىمىزدا ستانسانىڭ العاشقى زاڭدى اتاۋىن قايتارىپ, ماڭدايشا سىلاعىن اشساق, ەلى ءۇشىن, قازاعى ءۇشىن شىبىن جانى شىرقىراپ قۇربان بولعان ساكەندەي ارىسىمىزدىڭ ارۋاعى رازى بولار ەدى دەگەن وي تاستايمىز.
بۇل تۇرعىدا سول كەزدەگى ۋسپەن ورتا مەكتەبى (بۇگىنگى ساكەن ورتا مەكتەبى) اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي ءىس اتقاردىق دەۋىمىزگە بولادى. ناتيجەسىندە مەكتەبىمىزگە ساكەن اتىن 1994 جىلعى 100 جىلدىعىندا سول كەزدەگى ۇكىمەتىمىز بەرگەن بولاتىن. بۇل العا قويعان ماقساتىمىزدىڭ ءبىر ورىندالعانى دەدىك.
سودان بەرى 25 جىل ءوتتى. الايدا سول ستانسا ساكەن اتىن سارعايا كۇتۋدە. ءبىزدىڭ ولكەتانۋشىلاردىڭ ورىندالماي قالعان ارمان-ماقساتى دا وسى بولىپ تۇر.
بۇرىنعى, قازىرگى وقۋشىلارىمىز تاعى «ەكسپرەسس-2» ەكسپەديتسيالىق توپ قۇرىپ, جاڭادان جورىققا شىعىپ ءدۇمپۋ جاساماق جوسپاردا بار. بيىلعى 125 جىلدىق مەرەيتويى كەلىپ تۇرعان بابامىزدىڭ ارۋاعىن قۇرمەتتەپ, ستانسا اتاۋىن ساكەن سەيفۋللين ەتىپ قايتارساق, ەلدىگىمىزدىڭ, ەگەمەندىگىمىزدىڭ ءبىر جەتىستىگى بولارى حاق.
ستانسانىڭ اتاۋىن قايىرىپ الىپ, قاسقايتىپ ەسكەرتكىشىن قويساق, ساكەننىڭ كىندىك وتانى ءنىلدى (ۋسپەن) اۋىلى جولىن اسفالتتاتساق, ونداعى ولكەتانۋشىلار ەڭبەگىنىڭ جەمىسى – ەكى مۋزەيگە ءمان بەرسەك, سەيفوللانىڭ قاراشىلىگىنە دە قاتىناس وڭالار ەدى. بۇل جەردەن ولكەلىك-ساكەندىك تۋريزم كلاستەرىنىڭ پۇشپاعى شىعىپ تۇرعان جوق پا؟
وسى تالاپتار ورىندالىپ جاتسا, ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ», « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالالارىنداعى العا قويعان مىندەتتەردىڭ ورىندالعانىنىڭ كورىنىسى بولار ەدى.
فايزۋللا نۇرجانوۆ,
ولكەتانۋشى