وكىنىشكە قاراي, سونىڭ ءبارى ۇمىتىلدى, ناتيجەسى – نولگە جۋىق. مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى كوزبوياۋشىلىقتىڭ, جاۋاپسىزدىقتىڭ, نەگىزسىز اسىرەساقتىقتىڭ كەسەلى, وتان الدىنداعى, ەل الدىنداعى پارىزدىڭ ادىرا قالۋىنىڭ كەسىرى ءبىزدى سونداي سوراقىلىققا دۋشار ەتتى. مەملەكەتتىك ءتىل قاجەتتىلىگى ەشكىمنەن تالاپ ەتىلمەيتىن بولدى, وعان ەشكىم جاۋاپتى بولمايتىنعا اينالدى. ميللياردتاعان قارجى جەلگە ۇشتى, قازىر دە سول سوراقىلىق جالعاسىن تابۋدا. سونىڭ باستى ءبىر سەبەبى – يستە́بليشمەنتىمىزدىڭ «قازاقستان – كوپۇلتتى مەملەكەت» دەگەن جالعاندىقتى رەسمي فاكتور تۇرىندە كورسەتۋدى ادەت قىلىپ الۋىندا. ونداي ادەتتىڭ ابدەن ۇستەم بولىپ العان بەتسىزدىك ساياساتى ەكەنىن دە, قازاقستاندىق كەز كەلگەن دياسپورانىڭ سىرتتا ءوز وتانى بار ەكەنىن دە ءبارىمىز بىلەمىز, بىراق, قازاقستاننان باسقا وتانى جوق قازاقتىڭ وبالىن ەشكىم ويلامايدى. بۇل تۇرعىدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى دا جۇمعان اۋزىن ءبىر اشقان ەمەس. ونداي سالعىرتتىقپەن, وتىرىكپەن, ونداي ايارلىقپەن وركەنيەتكە قالاي جەتپەكپىز؟!
ۇشتۇعىرلى ءتىل ساياساتىن دا ويلانۋ كەرەك بىزگە. تىلدەردى جاستاي ءۇيرەنۋ دۇرىس-اق. بىراق, ونىڭ عىلىمي نەگىزى قايدا؟ ونى ءتۇرلى اكادەميالىق زەرتتەۋلەردەن وتكىزىپ, ارنايى عىلىمي كەڭەستەردە بارىنشا تالقىلاپ, شەتەلدىك ءتاجىريبەلەردى ابدەن ساراپتاپ-سارالاپ بارىپ قانا جولعا قويۋىمىز كەرەك ەدى عوي. ويتپەدىك. ەلباسىمىزدىڭ تىلدەر تۋراسىندا جاساعان سول ۇسىنىسىن ءبىز بۇيرىق تۇرىندە قابىلداپ, بىردەن ورىنداۋعا كىرىسىپ كەتتىك. مەملەكەتتىڭ, ۇلتتىڭ تاعدىرى مەن بولاشاعى تۇرعىسىنان قاراعاندا, سۇيىنىشىنەن وكىنىشى كوپ شارۋامىزدىڭ ءبىرى – سول. ۇلتتىق ەگوسى مۇلدە قالىپتاسپاعان ءۇش جاسار بالاعا بالاباقشادان باستاپ شەت ءتىلى وقىتىلاتىندىقتان, بۇگىنگى ۇرپاعىمىزدىڭ ءتىلى بارعان سايىن الاشۇبارلانا تۇسۋدە. جىل وتكەن سايىن ۇلتسىز ءدۇبارا ۇرپاق سانى ۇلعايىپ بارادى. قالاداعى قازاق مەكتەپتەرىنىڭ وقۋشىلارى دا ورىستانىپ بارا جاتقانىن نەگە ەسكەرمەيمىز؟ كەرىسىنشە, ورىس مەكتەپتەرى وقۋشىلارىنىڭ قازاق تىلىنەن ءمۇلدە ماقۇرىم ەكەندىگى نەگە ايتىلمايدى؟ ول شىندىقتى نەگە جاسىرۋىمىز كەرەك؟! تەگىندە, مەملەكەتتىك تىلدەن وزگە ءتىلدەردى مەڭگەرۋ اركىمنىڭ ءوز ەركىندە ەمەس پە ەدى؟ ونى اركىمگە, ءار وقۋشىعا زورلاپ تاڭۋدىڭ زاڭسىز ەكەنىن دە ويلاۋدى قويدىق. بارىنەن بۇرىن, ول ويسىزدىق – قازاقتىڭ ادەبيەتى مەن مادەنيەتىنە, ونەرىنە جاسالىپ جاتقان قاستاندىق. ءويتكەنى ءبارىنىڭ التىن وزەگى – تىلدە. ءبۇگىنگى تاڭدا قازاقتىلدى بۇقارانىڭ, ونىڭ ىشىندە, اسىرەسە قازاق جاستارىنىڭ كوشەگە شىعىپ, بيلىككە ءوز نارازىلىعىن ءبىلدىرىپ جاتۋىنىڭ باستى ءبىر سەبەبىن مەملەكەتتىك ءتىلىمىزدىڭ سولايشا ەسكەرۋسىز, سۇرانىسسىز قالۋىنان دا ىزدەۋ قاجەت ەكەنىن قاشان تۇسىنەمىز؟! سول جاستار باسپانا مەن جۇمىسسىزدىققا عانا ەمەس, ۋنيتارلىق مەملەكەتىمىزدىڭ بىردەن-ءبىر قامقور جۇيەسى رەتىندەگى قازاقتىڭ تىلدىك قادىرىنىڭ قاشقانىنا دا بەك قورلانادى. ءوز مەملەكەتتىك ءتىلىنىڭ الەۋمەتتىك ءار سالادا بوساعادان سىعالاعان جەتىم بالاداي ءوز وتانىندا وكسىكتى كۇي كەشۋى – ۇلتتى ەرەسەن اشىندىرادى ارينە. ويتكەنى ۇلتتىق ءتىل – ۇلتتىڭ ءوزى, ونىڭ ار-نامىسى. بولاشاعى. ەندىگى بيلىك ەڭ اۋەلى سونى ويلاسىن. قازاق ءتىلىنىڭ وتانى – جالعىز, قازاقستان عانا. سونى ءبىر ءسات تە جادىمىزدان شىعارماۋىمىز كەرەك. مەملەكەتتىك ءتىل ونسىز دا وتىز جىلداي سەرگەلدەڭدى باستان كەشتى. سوندىقتان, الداعى بەس جىل بولا ما, ون جىل بولا ما, مەملەكەتتىك ءتىلدى بارشا تۇرعىنداردىڭ مەڭگەرۋىنىڭ سوڭعى مەرزىمىن ناقتى بەلگىلەۋىمىز شارت. ادام بالاسىنىكى سەكىلدى مەملەكەتتىڭ دە بارشا تىرلىگى – وي ارقىلى پايدا بولادى, وي ارقىلى سويلەنەدى, وي ارقىلى ىستەلىنەدى, وي ارقىلى جۇزەگە اسادى. ال وي دەگەنىمىز, ابايشا ايتساق, – «قارىپسىز-داۋىسسىز» ءسوز. ءسوز دەگەنىمىز – ءتىل, ءتىل دەگەنىمىز – رۋح. ەگەر ءبىز ەل رۋحىنىڭ مىقتىلىعىن – باقىت, ەل ءبىرلىگىن – ماقسات, «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن مۇرات تۇتساق, وندا مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ تاعدىرى قاشاندا ءبىرىنشى ورىندا تۇرۋعا ءتيىس. مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ – ەلىمىزدىڭ ءار ازاماتىنىڭ دا, ەلگە جۇمىس ىزدەپ تۇراقتى مەكەندەۋگە كەلگەن ءار شەتەلدىكتىڭ دە مىندەتى مەن پارىزى بولماعى ابزال. اتا زاڭدا سولاي بەكىتىلۋى كەرەك. «ىرىس الدى – ىنتىماق» دەيدى حالقىمىز, ىنتىماققا ۇيىتقى رەتىندەگى مەملەكەتتىك ءتىل قۇندىلىعى نەگىزىندە توپتاسا ويلاعان-سويلەگەن حالىق قانا بىرلىكتە بولادى. بىرلىك تۋرالى باسقا ۇرانداردىڭ ءبارى – بايانسىز. اكسيوما.
تىنىشتىقبەك ابدىكاكىم ۇلى,
اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى
سەمەي