«بۇگىنگى جاڭا تەحنولوگيالار زامانىندا ۇيالى بايلانىس قۇرالدارى ءومىرىمىزدىڭ ايىرىلماس ءبىر ءبولشەگىنە اينالدى. الايدا, سمارتفونداردىڭ ارتىقشىلىعى مەيلىنشە ارتقان سايىن ادام دەنساۋلىعىنا زيانى دا سوعۇرلىم كوبەيۋدە. سمارتفوننىڭ ەلەكتر تاراتۋ قۋاتى 3 ۆت. ال رادياتسيا تاراتۋى 9 گەرتس. جانە دە ەلەكتروماگنيتتىك ءورىس ارقىلى ماگنيتتىك ەنەرگيا ءبولىپ وزىنە تاۋەلدى ەتەدى. ۇلىبريتانيا عالىمدارىنىڭ زەرتتەۋى بويىنشا سمارتفون بالالاردىڭ 80 پايىز, جاسوسپىرىمدەردىڭ 50 پايىز, ال ۇلكەندەردىڭ 30 پايىز مي بولىگىنە كۇش تۇسىرەدى. قازىرگى بالالار سمارتفونعا تاۋەلدى. ولار قۇرساقتا جاتىپ رادياتسيامەن ءنار الىپ, ۆيرتۋالدى الەمدە شەكتەلىپ وسۋدە. سمارتفوننىڭ زيانىن بىلسەك تە, پايدالانۋدى جالعاستىرا بەرەمىز. سەبەبى بۇل – قاجەتتىلىك. دەگەنمەن, ونىڭ زياندى بولىكتەرىن باسەڭدەتىپ, زاردابىن ازايتا الامىز», دەيدى جاس ونەرتاپقىش ە.انارحان ۇلى.
جاس عالىم زياندى ءبولىنىستەر ارقىلى ادامنىڭ جۇيكە جاسۋشىلارى السىرەپ, دەپرەسسياعا ءتۇسىپ, اۋىز قۋىسى مەن مي وبىرىن تۋعىزاتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. سونداي-اق عالىمداردىڭ زەرتتەۋىنشە, ءتوس قالتاسىندا ۇستاۋشىلارعا جۇرەك اۋرۋىن تۋىنداتۋى, ال قالتادا ۇستاسا جىنىستىق ورگانداردىڭ ەمبريونىنىڭ قىزمەتى مەن فيزيولوگيالىق دامۋىنا تەرىس ىقپال ەتەتىنىن ايتىپ ءوتتى. وسى زياندى اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ءوزى ويلاپ تاپقان جاڭا انتيرادياتسيالىق قاپتامانىڭ ەرەكشەلىگىمەن ءبولىستى.
«مەن جاڭا نارسە ويلاپ تاپقان جوقپىن. زەرتتەۋ ءناتيجەسىندە اتا-بابامىز ويلاپ تاپقان ءجانە پايدالانعان كيىزدى قازىرگى كەرەك دۇنيەلەرگە ەنگىزدىم. انتيرادياتسيالىق چەحولدىڭ ەڭ ماڭىزدى ينگرەديەنتى – كيىز. بەلگىلى ەتنوگراف بولات بوپاي ۇلىنىڭ ايتۋى بويىنشا, كيىز جىلۋ مەن سۋىقتى ۇستايدى. ۋاقىت وتكەن سايىن ساپاسى ارتا ءتۇسەدى», دەيدى 1 كۋرس ستۋدەنتى ە.انارحان ۇلى.
دارىندى ونەرتاپقىشتىڭ ايتۋىنشا, رادياتسياعا قارسى قاپتاما سمارتفوندى سۋىق پەن ىستىقتا قالىپتى تەمپەراتۋرادا ساقتاپ, ءوشىپ قالۋدان, قىزىپ كەتۋدەن قورعايدى. كيىز جانە قۇم ارقىلى تارالاتىن ەلەكتر ەنەرگياسىن 3 ۆاتتان 1,85 ۆاتقا دەيىن تۇسىرەدى. ال رادياتسيانى 9-دان 6 گەرتستىك كۇشكە دەيىن تومەندەتەدى. جانە كيىز تەلەفوننىڭ ۆيبراتسيا ارقىلى كەلەتىن ەلەكتروماگنيتتىك ءورىستى جوعارعى ءجۇيەلى اۋاعا تاراتىپ ادام بويىنا وتكىزبەيدى. سمارتفون تۋعىزاتىن اۋرۋلاردىڭ الدىن الىپ, دەنساۋلىققا, قان اينالىمىنا, جۇيكە جۇيەسىنە جانە تىنىش ۇيىقتاپ سەرگەك ويانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
شىمكەنت