كەشە پارلامەنت سەناتىندا “قازاقستاننىڭ ەۋروپا ەلدەرىمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىنىڭ پەرسپەكتيۆالارى” تاقىرىبىندا حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا بولىپ ءوتتى. اتالعان ماڭىزدى شارا ەلىمىزدىڭ بيىلعى ەقىۇ-عا توراعالىعى مەن “ەۋروپاعا جول” مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋى اياسىندا جۇزەگە استى.
قازاقستاننىڭ قۇرامىندا 27 ەل بار ەۋروپالىق وداقپەن قارىم-قاتىناسى بىرنەشە كەزەڭنەن تۇرادى. العاشقىسى 1992 –1995 جىلداردى قامتيدى. 1993 جىلعى ساۋىردە قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىمەن بەلگيا كورولدىگىندە قازاقستان ەلشىلىگى اشىلسا, سول جىلى جەلتوقساندا بريۋسسەلدە ەو جانىندا قازاقستان وكىلدىگى قۇرىلدى. ال اراعا ءبىر جىل سالىپ, قاراشا ايىندا الماتىدا ەۋروپالىق كوميسسيا وكىلدىگى اشىلدى. ودان كەيىنگى كەزەڭ 1996-2000 جىلدار ارالىعىن قامتيدى. بۇل ارالىقتا “قازاقستان – ەۋروپا وداعى” ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ ءبىرقاتار ماسەلەلەر بويىنشا وتىرىستارى بولىپ ءوتتى. ال 2000 جىلى ەۋروپا وداعى ەلىمىزدى نارىقتىق ەكونوميكاسى بار مەملەكەتتەر قاتارىنا قوسقانى بەلگىلى. 2001 جىلى قازاقستان مەن ەو اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى. 2004 جىلى ەۋروپالىق كوميسسيا ەۋروپا وداعىنا مۇشە ەلدەرگە قازاقستاندىق 8 كاسىپورىننىڭ بارلىق ونىمدەرىن يمپورتقا شىعارۋعا رۇقسات بەردى. قىسقاشا ايتقاندا, قازاقستان مەن ەۋروپا ەلدەرىنىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق وسىلايشا وڭ تۇرعىدا جانە ۇدەمەلى قارقىندا قالىپتاستى.
بۇل جونىندە سەنات توراعاسىنىڭ ورىنباسارى الەكساندر سۋدين ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ول ءوز سوزىندە ەو قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق ارىپتەسى ەكەنىن ايتا كەلىپ, ونىڭ نەگىزى قازاقستان – ەۋروپا وداعى, ورتالىق ازيا – ەۋروپا وداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىك ىنتىماقتاستىعىندا جاتقانىنا ەرەكشە توقتالدى. سونىمەن قاتار, اراداعى ساۋدا-ساتتىقتا دا ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىلگەن, تەك وتكەن جىلدىڭ وزىندە ساۋدا اينالىمى 30 ميلليارد اقش دوللارىن قۇراعان. ينۆەستيتسيا سالۋ ءجونىنەن دە ەۋروپالىق ەلدەر الدا. ايتسە دە, بۇل ينۆەستيتسيالىق قارجىلار, وكىنىشكە قاراي ازىرگە تەك وتىن-ەنەرگەتيكالىق كەشەنگە باعىتتالۋدا. وسى سەبەپتى عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيانىڭ ماقساتى ەۋروپانىڭ وركەنيەتتى ەلدەرىنىڭ نازارىن ەلدىڭ عىلىمي-وندىرىستىك سالاسىنا اۋدارۋ بولدى.
وتىرىستا ۇيلەستىرۋشى بولىپ وتىرعان سەناتتىڭ ەكونوميكالىق جانە وڭىرلىك ساياسات جونىندەگى كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى نۇرلىعايىم جولداسباەۆا وسى ويدى قۋاتتاي كەلىپ, پرەزيدەنت تاراپىنان “ەۋروپاعا جول” مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ دا ۇلتتىق باسىمدىقتاردى ەۋروپا ينتەگراتسياسى مەن ينستيتۋتتىق قۇقىقتىق رەفورماسىنىڭ وڭ تاجىريبەلەرىنە جاقىنداتا ءتۇسۋگە باعىتتالىپ قابىلدانعانىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى بويىنشا قۇنى 10 ميلليارد دوللارعا جەتەتىن 300 جوبا قولعا الىنۋدا. ونىڭ ۇستىنە ەلىمىزدىڭ كەدەن وداعىنا مۇشە بولۋىمەن 170 ميلليون تۇرعىنى بار رىنوكقا شىعۋعا مۇمكىندىك تۋىپ وتىر. جالپى العاندا, وسى اۋماقتاعى ىشكى جالپى ءونىم كولەمى 2 تريلليون دوللاردان اسىپ جىعىلادى ەكەن. وسىنىڭ بارلىعىن ەسكەرە كەلگەندە, ەۋروپالىق ينۆەستورلارعا ۇلكەن مۇمكىندىكتەر اشىلادى.
وتىرىس بارىسىندا ءسوز العان ءبىرقاتار ەۋروپالىق ەلدەر ەلشىلىكتەرىنىڭ وكىلدەرى ءوز ەلدەرىنىڭ كاسىپكەرلەرىنە قازاقستان رەسەي رىنوگىنا شىعۋدىڭ بازاسى بولۋى قاجەتتىگى تۇرعىسىنان ويلارىن ورتاعا سالدى. مىسالى, كوپتەگەن قازاقستاندىق كادرلار فرانتسۋزدىق كومپانيالاردا ءوز بىلىكتىلىگىن جەتىلدىرۋدە ەكەن. ەلىمىزدىڭ اۋە كومپانيالارى ۇشاقتارىن قارا تىزىمنەن شىعارۋ ماسەلەسى دە نازاردان تىس قالمادى. كومىرسۋتەگىن ءوندىرۋ مەن وڭدەۋ, اتوم ەنەرگەتيكاسىن ءتيىمدى پايدالانۋ, قالپىنا كەلتىرىلەتىن ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋ ماسەلەلەرى ەرەكشە اڭگىمە وزەگىنە اينالدى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.