قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ قوعامدىق ساياسي, الەۋمەتتىك ەكونوميكالىق, مادەني-رۋحاني ءومىرىندە ايەلدەر ارالاسپايتىن سالالار كەمدە-كەم. ولاردىڭ وتباسى, وشاق قاسىنداعى باعا جەتپەس رولىمەن قوسا, قوعامدىق بەلسەندىلىگىن كوتەرۋدە گەندەرلىك تەڭدىك ستراتەگياسىنىڭ دامۋ باعدارىنىڭ يگى ىستەرى بارشىلىق. ايتسە دە قوعامدا الاتىن ورنى ەرەكشە سول ايەل ازاماتتارىمىز باسىنان وتكەرىپ وتىرعان وزەكتى ماسەلەلەردىڭ كوبى تۇرمىستىق جاعدايمەن ءتىكەلەي بايلانىستى بولىپ وتىر. كەيبىر جاعدايدا ايتارلىقتاي قابىلەتتى, قوعامدىق قىزمەتتەرگە پايداسى تيەتىن جاقسى يدەيالارى بار قىز-كەلىنشەكتەر قوعامدىق قىزمەتتە بەلسەندىلىك تانىتا الماي كەلەدى. دەمەك, ولاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا ءالى دە كوبىرەك ءمان بەرۋىمىز قاجەت. بۇل قاتارعا, اسىرەسە, جالعىزباستى ايەلدەر مەن كوپ بالالى انالار جاتادى. ويتكەنى, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبالاردا ولارعا ارنايى باسىمدىق بەرىلمەگەن. وسىعان بايلانىستى مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبالاردى قاراستىرعان كەزدە شالعايداعى ەلدى مەكەندەر مەن اۋىلدىق جەرلەردە تۇراتىن ايەلدەر ءۇشىن گەندەرلىك تەڭدىك ستراتەگياسىنىڭ ءمانىن ءتۇسىندىرۋ قاجەتتىلىگى تۋىندايدى.
شەتەلدەن وتانىنا ورالعان ايەلدەردىڭ اراسىندا عىلىمنىڭ جەتىستىكتەرىن ەركىن مەڭگەرگەن, قۇقىقتىق, الەۋمەتتىك, ساياسي-ەكونوميكالىق ساۋاتى بار ايەلدەر از ەمەس. بىراق ولاردىڭ كوبى ءتىل ماسەلەسىنە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى زاڭدىلىقتاردى جەتكىلىكتى بىلمەۋىنە بايلانىستى قوعامعا تولىق ارالاسا الماي وتىر. وسىعان بايلانىستى “جاڭا ءومىر” قوعامدىق بىرلەستىگى اۋىلدىق جەرلەردە تۇراتىن ايەلدەردىڭ قۇقىقتىق مادەنيەتىن ارتتىرۋعا كومەك كورسەتەتىن جانە ورتاعا بەيىمدەلۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىن رەسۋرستىق ورتالىقتار قۇرۋدى كوزدەيدى.
ونىڭ باستى ماقساتى – ءاربىر ادامنىڭ وزىنە اتا زاڭمەن كەپىلدىك بەرىلگەن ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك, ازاماتتىق جانە ساياسي قۇقىقتاردى پايدالانۋىنا, جەكە تۇلعا رەتىندە مۇراتىنا قول جەتكىزۋىنە ءجاردەمدەسۋ. جوبالانعان ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرعان جاعدايدا, الەۋمەتتىك سالاداعى كەلەڭسىزدىكتەر جويىلادى, ناقتى ماسەلەلەر شەشىمىن تاۋىپ, ءوز سەپتىگىن تيگىزسە جۇمىستىڭ وزەكتىلىگى وسىندا دەپ بىلەمىز. ول ءۇشىن: جىراقتاعى ەلدى مەكەندەردە تۇراتىن ايەلدەر ءۇشىن گەندەرلىك تەڭدىكتى دامىتۋ جانە نىعايتۋ, قوعامدىق ساناداعى ايەلدەر مەن ەرلەر قۇقىقتارىنا قاتىستى كەلەڭسىز تاپتاۋرىنداردى ەڭسەرۋگە جاردەمدەسۋ; انا مەن بالانىڭ اتا زاڭدا كورسەتىلگەن قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قازاقستاندىق زاڭنامانى ءتۇسىندىرۋ بويىنشا زەرتتەۋ جاساپ, جۇمىس جۇرگىزۋ قاجەت.
ەندى ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن العالى بەرى شەتتەن ورالعان اعايىننىڭ قوسىپ وتىرعان ۇلەستەرىن قاراپ كورەيىك.
2010 جىلعى ستاتيستيكالىق دەرەكتەر بويىنشا قازاقستانعا 201309 وتباسى, ياعني 789339 ەتنيكالىق قازاقتار ورالعان.
– ەرلەر 368313, (46,7%) ايەلدەر 421026 (53,3%);
– ەڭبەككە جارامدى ەرلەر 202341, ايەلدەر 226627 بارلىعى (54,3%);
– جاستار 325659, ۇل بالالار 150979, قىزدار 174680 بارلىعى (41,3%);
– زەينەتكەرلەر 34712, ەرلەر 14993, ايەلدەر 19719 بارلىعى (4,4%);
– جوعارى ءبىلىمدى ماماندار 38826 (9,1%);
– ورتا ءبىلىمدى ماماندار 88711 (20,7%);
– جالپى ورتا بىلىمدىلەرى 272673 (63,6%);
– باستاۋىش بىلىمدىلەرى 28758 (6,7%).
بۇل كورسەتكىشتەر الدىمەن ەلىمىزدەگى تۇرعىندار سانىنىڭ ءوسۋى; ەكىنشىدەن, جۇمىسشى قولىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى; ۇشىنشىدەن, قازاقستانداعى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ماسەلەسىن جاقسارتۋ, تورتىنشىدەن, ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ; بەسىنشىدەن, ەلىمىزدەن تىس جەردەگى قازاقتاردىڭ اسسيميلياتسيالانۋ ءۇردىسىن توقتاتۋ سياقتى ماسەلەلەردى شەشۋگە دە قىزمەت ەتىپ وتىر.
مەملەكەتتىك ءتىلدى ءومىردىڭ بارلىق سالاسىنا كىرگىزۋ ۇلكەن ماسەلەگە اينالىپ وتىرعان ءبىزدىڭ ەلدە جىراقتا جۇرگەن باۋىرلارىمىزدىڭ اتامەكەنىنە ورالۋى تىلدىك ورتامىزدىڭ دا كەڭەيۋىنىڭ ءبىر شارتى. ۇلتتىق ساياساتتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى جانە بىرەگەيى دە وسى.
لاشىن بوحانقىزى, “جاڭا ءومىر” قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى.
بەيبىتكە ەل سەنەدى
ويتكەنى, ونىڭ دارىگەر رەتىندە دە, ءماسليحات دەپۋتاتى رەتىندە دە تىندىرعان ءىسى ءبىر توبە
بەيبىت جۇمىس كابينەتىنە كەلىپ, ورنىنا جايعاسقانى سول ەدى, تەلەفون شىرىلداپ قويا بەردى. تەلەفوننىڭ ارعى جاعىنان ەر ادامنىڭ داۋىسى ەستىلدى. بەيتانىس جان ءوزىن “سپۋتنيك” پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆىنىڭ توراعاسىمىن” دەپ تانىستىردى. جازباشا شاعىم قالدىرىپ كەتكەنىن جەتكىزدى. ء“بىز ءسىزدى بيلىكتەگىلەرگە ءسوزى ءوتىمدى, قاراپايىم جانداردىڭ ءوتىنىش-تىلەكتەرىنە سەرگەك قارايتىن دەپۋتات رەتىندە بىلەمىز. سوندىقتان ۇلكەن ءۇمىت ارتىپ وتىرمىز” دەگەن ءسوزدى قوسىپ قويدى.
– الدىمەن حاتىڭىزدى وقىپ, جاعدايدى زەردەلەپ الايىن. كەيىن ءوزىم مىندەتتى تۇردە حابارلاسامىن, – دەدى بەيبىت. حاتشى قىز حاتتى جەدەل ماسەلەلەرگە ارنالعان پاپكىگە سالىپ قويعان ەكەن.تانىسىپ شىقتى. قالانىڭ ورتاسىندا تۇراتىن كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي يەلەرىنىڭ دابىل قاعارلىقتاي ءجونى بار سياقتى. الدەبىر شەنەۋنىكتەردىڭ سولاقاي شەشىمى سالدارىنان كۇل-قوقىس توگەتىن الاڭعا ارنايى كولىكتىڭ باراتىن جولى كەسىلىپ قالعانعا ۇقسايدى. بىلاي قاراساڭ, زاماتتا شەشىپ تاستايتىنداي جەپ-جەڭىل ءىس كورىنگەنىمەن, قانشاما التىن ۋاقىتتى ءراسۋا ەتەتىن, تالاي ەسىكتەردى توزدىراتىن قاعازباستىلىق, بيۋروكراتتىق مەحناتىن ايتساڭشى. توسىننان كيىپ كەتەتىن مۇنداي باسى ارتىق شارۋالارعا باس دارىگەردىڭ ەتى ابدەن ۇيرەنىپ كەتكەن. قاربالاسقا تولى قوعامدىق جۇمىستاردى دا نەگىزگى كاسىبىنىڭ اجىراعىسىز ءبىر بولشەگىندەي كورەدى. بارىنە ۋاقىت تاۋىپ, ۇلگەرىپ جۇرگەنى. ول كەشەگى “نۇر وتان” حدپ قالالىق ۇيىمىنىڭ جيىنىن تاعى ءبىر وي سۇزگىسىنەن ءوتكىزدى. وندا ەلباسىنىڭ جولداۋىنان تۋىندايتىن مىندەتتەرگە بايلانىستى ناسيحات-اقپارات توبىنىڭ اتقارعان ءىس-شارالارى تالقىعا تۇسكەن بولاتىن. بەيبىت مۇقىشقىزى توپتىڭ بەلسەندى مۇشەسى رەتىندە ءوز ۇسىنىستارىن ايتىپ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك بەلسەندىلىگىن جانداندىرۋعا اركەز كوڭىل ءبولىپ, جاسىنداي جارقىلدايتىن قاسيەتىنە پارتيالاس ارىپتەستەرى وسى جولى تاعى ءبىر ريزا بولىسقان ەدى. وسىدان توعىز جىل بۇرىن پەتروپاۆل قالاسىنداعى №2 اۋرۋحاناعا باسشىلىققا قالاي كەلگەنىن ەسكە ءتۇسىردى. جوندەۋ كورمەگەن پالاتالار ەڭسە تۇسىرەتىن. جاس دارىگەرلەردى جالاقىنىڭ ازدىعىنان بۇرىن باسپانا جايى قاتتى قينايتىن. بۇگىندە اۋرۋحانانىڭ عيماراتتارى كىرسە شىققىسىز. اقىلى مەديتسينالىق قىزمەتتەن تۇسكەن تابىستى جاس مامانداردىڭ پاتەراقىسىنا تولەۋ جۇيەسىن ءبىر رەتكە كەلتىردى. قىزمەتتىك پاتەر الىپ بەرۋگە تىكەلەي جاردەمدەستى.
بەيبىت مۇقىشقىزىن كارديولوگ دارىگەر رەتىندە جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋىنىڭ وبلىستا دا ءورشىپ بارا جاتقانى قاتتى ويلاندىراتىن. ءيا, اۋرۋحانادا 80 ءتوسەكتىك ەكى كارديولوگيالىق ءبولىمشەنىڭ جۇمىس ىستەپ تۇرعانى ازدىق ەتپەيتىن سەكىلدى. سونى مالدانىپ جۇرە بەرسە دە بولار ەدى. الايدا, الەم بويىنشا اسا قاتەرلى دەرتتەن كوز جۇمىپ جاتقاندار, ەسەپتە تۇرعاندار وبلىستا از ەمەس! شىبىن جانىن شۇبەرەككە ءتۇيىپ, رەسەيدىڭ قالالارىنا, استاناعا, الماتىعا بارىپ ەمدەلۋگە ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قالتاسى كوتەرە بەرمەسى انىق. ناۋقاستاردى اجال قۇرساۋىنان اراشالاۋدىڭ جالعىز جولى – جەرگىلىكتى جەرلەردە جۇرەككە وتا جاسايتىن كارديوحيرۋرگيالىق بولىمشەلەر قۇرۋعا قول جەتكىزۋ. ب.مۇستافينا دەپۋتاتتىق وكىلەتتىگىن, تاعى باسقا مۇمكىندىكتەردى پايدالانا وتىرىپ, ءوزى جەتەكشىلىك ەتەتىن ەمدەۋ ورنى جانىنان كارديولوگيالىق ورتالىق اشۋعا رەسپۋبليكالىق قازىنادان قاراجات ءبولدىرۋدىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇردى. ۇسىنىس-وتىنىشتەرگە ۇكىمەت تۇسىنىستىكپەن قاراپ, جارتى ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلدى. ارنايى عيمارات كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلىپ, شەتەلدىڭ زاماناۋي مەديتسينالىق اپپاراتتارى مەن قۇرال-جابدىقتارى الىندى. دارىگەرلەر مەن مەيىربيكەلەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن شىڭداۋ ماقساتىمەن سىرت ەلدەرگە وقۋعا ءجىبەرىلدى. ءسويتىپ, 2008 جىلى ەل تاۋەلسىزدىگى مەرەكەسى كۇنى كارديولوگيالىق بولىمشە ءوز ەسىگىن ايقارا اشتى. سوعان وراي, ەمحانانىڭ ءمارتەبەسى دە وزگەرىپ, كارديولوگيالىق ورتالىق دەگەن جاڭا اتاۋعا يە بولدى.
– سودان بەرى ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ جاڭا ۇلگىسىمەن اينالىسىپ كەلەمىز. بۇگىندە ورتالىقتا 240 توسەك بار. بىلتىر اشىق جۇرەككە 50, جابىق جۇرەككە 19 وپەراتسيا جاسالدى. بۇل وسىنشا جاننىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالدىق دەگەن ءسوز. 600 ناۋقاس كارديولوگيالىق تەكسەرۋدەن وتكىزىلدى. اشىق جۇرەككە وتا جاساۋ 900 مىڭ تەڭگەگە تۇسەدى ەكەن. بۇرىندارى ءارى كەتسە, 5-6 ناۋقاسقا عانا كۆوتا بەرىلەتىن. قازىر تەگىن اتقارىلادى. شالعاي ەلدى مەكەندەردەن كەلۋشىلەر از ەمەس. ليتۆانىڭ, ەلىمىزدىڭ تاجىريبەلى كارديوحيرۋرگتارى وپەراتسيا جاساپ, ءبىزدىڭ دارىگەرلەردى وتا جاساۋدىڭ قىر-سىرىنا ۇيرەتىپ ءجۇر. ولاردىڭ قاتارىندا ي.شۋماكوۆ, س.كراسنوۆ, م.قۇدراتتولاەۆ سەكىلدى تاجىريبەلى ماماندارىمىز بار. مەديتسينانىڭ عاجاپ جەتىستىگىن قولدانۋدىڭ ارقاسىندا تالاي ناۋقاستار قۇلان-تازا ايىعىپ, وتباسىلارىمەن قاۋىشتى. ەندى جۇرەك اۋرۋىنىڭ كەز كەلگەن تۇرىنە وتا جاساۋ مۇمكىندىگىمىز بار. سىرقاتتىڭ دياگنوزى دا تەز انىقتالادى ءارى ناقتى قويىلادى. وپەراتسيادان كەيىن ۇزاق ۋاقىت بويى توسەككە تاڭىلىپ جاتپايدى, – دەيدى بەيبىت مۇستافينا.
اق حالاتتى ابزال جاننىڭ تۋعان جەر ءتوسىن وركەندەتۋگە تامشىداي ۇلەس قوسسام, ادامدارعا قۋانىش, كۇلكى سىيلاسام دەگەن ءتاتتى ءۇمىت-تىلەگى اق ارماندارعا باستاپ, بيىك شىڭدارعا جەتەلەپ كەلەدى. وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى بولعان جىلدارى دا ونىڭ ومىرىنە ۇمىتىلماستاي ءىز قالدىردى. سايلاۋشىلاردىڭ تاپسىرعان اماناتىن ورىنداۋ جولىندا نەبىر قيىندىقتارعا كەزدەسسە دە, تاۋى شاعىلىپ, مۇقالعان ەمەس. بۇگىندە پەتروپاۆل قالالىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى رەتىندە دە وزىنە ۇلكەن سەنىم ارتقان ادامدارمەن ءجيى كەزدەسىپ, سۇحباتتاسىپ تۇرادى. قالا اكىمىنىڭ ەسەپتى كەزدەسۋلەرىنە قاتىسا ءجۇرىپ, ءوزى حالىق قالاۋلىسى اتانعان سايلاۋ ۋچاسكەسىنە قاتىستى پروبلەمالاردى جىپكە ءتىزگەندەي جازىپ الۋدى ۇمىتپايدى. “جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل” دەمەكشى, بيلىك ورىندارىمەن ءبىلەك بىرىكتىرە وتىرىپ تالاي شارۋانىڭ باسىن قايىرىپ تاستايدى. “نۇر وتان” حدپ پارتياسى قالالىق ۇيىمىنىڭ بيۋرو مۇشەسى رەتىندە دە اتقارعان ىستەرى – ءبىر توبە. اسىرەسە, الەۋمەتتىك سالالارعا قاتىستى قاداۋ-قاداۋ ماسەلەلەرگە كەلگەندە ونىڭ ءۇنى اركەز باتىل شىعادى. ءىس مۇددەسىنە كەلگەندە ادىلدىكتىڭ اق جولىنان تايعان ەمەس.
ونىڭ سەنىم مەن جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن ارقالاپ كەلە جاتقانىنا 39 جىل بولىپتى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا بەينەتتىڭ زەينەتىن دە ءبىر ادامداي كورىپ, تالاي ماراپاتقا يە بولدى. “شاپاعات” مەدالىن كەۋدەگە جارقىراتا تاقتى. ەلباسىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىن الدى. ول باسقاراتىن ەمدەۋ ورنى رەسپۋبليكا دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى اراسىندا ەڭ ۇزدىك اتاندى. “جىل ادامى” رەتىندە تاڭداۋدىڭ وعان ءتۇسۋى دە كەزدەيسوق بولماسا كەرەك.
مىنە, ەمى شيپالى دارىگەر باعىندىرعان بيىك شىڭدار وسىنداي.
ءومىر ەسقالي, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
ۇكىلى ءۇمىت
وسكەمەندىك ناستيا سوپرۋنوۆا تومەنگى سىنىپتا وقىپ جۇرگەن كەزدىڭ وزىندە سپورت دەسە, ونىڭ ىشىندە, جەڭىل اتلەتيكا دەسە ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن. جەڭىل اتلەتيكانىڭ ءتۇرى كوپ, ال 60 جانە 100 مەترگە كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋ كىم كورىنگەننىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىن قيىن دا كۇرمەۋى كوپ سپورت تۇرىنە جاتادى. مەكتەپتە وقىپ جۇرگەن كەزدە ءتۇرلى جارىستارعا قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىندارعا يە بولىپ ءجۇردى. ال وسىدان 15 جىل بۇرىن, ياعني توعىز جاسىندا بەلگىلى باپكەر تاتيانا نازاروۆانىڭ كوزىنە ىلىككەن سوڭ بالعىن قىزدىڭ باعى جانا باستادى.
وڭداسىن ەلۋباي.
ت.نازاروۆا كەندى التايدا سپورتتىڭ دامۋىنا ەرەكشە ۇلەس قوسقان بەلگىلى باپكەر. ونداعان سپورت شەبەرلەرى مەن حالىقارالىق دارەجەدەگى مىقتى ساڭلاقتاردى تاربيەلەدى. وسكەمەندىك و. رىپاكوۆا, ي.ناۋمەنكو جانە باسقا جەلاياق قىزداردىڭ باعىن اشىپ, ۇلكەن سپورتقا جولداما بەرگەن تاتيانا اناتولەۆنا بولاتىن. كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋگە بەيىمى بار قىزداردى تاربيەلەۋ وڭاي شارۋا ەمەس. كۇنىنە بەس-التى ساعات جاتتىعۋ, دەمالىس كۇندەرى بيىك تاۋ شاتقالدارىنا شىعۋ, تازا اۋادا دەمالۋمەن بىرگە ءوزىن-ءوزى شىڭداۋ از ۋاقىتتان كەيىن ناتيجەسىن بەرە باستادى. العاشقى جەڭىس 2002 جىلى ەلىمىزدەگى مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىنداعى ءبىرىنشى سپارتاكيادادا قول بۇلعادى. ۇزىن بويلى, اشاڭ ءجۇزدى سۇيكىمدى قىز قارسىلاستارىنىڭ ءبارىن قاپى قالدىرىپ, التىننان القا تاقتى. ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەننەن كەيىن الماتىدا جاسوسپىرىمدەر اراسىندا ورتالىق ازيا ەلدەرى ءجۇيرىكتەرىنىڭ قاتىسۋىمەن حالىقارالىق جارىس ءوتتى. وزبەكستان, قىرعىزستان, تۇركىمەنستان, قازاقستان سپورتشىلارى اراسىندا تالاي ساڭلاقتار بار بولىپ شىقتى. ءبىزدىڭ جەرلەسىمىز نامىستى قولدان بەرمەي, قولا مەدالدى يەلەندى. بۇل تابىسقا اناستاسيا سوپرۋنوۆا جاتتىعاتىن شىعىس قازاقستان وبلىستىق مامانداندىرىلعان بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ وليمپيادالىق رەزەرۆ سپورت مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى ۆلاديمير تەن قاتتى قۋانىپ, شاكىرتىن تەلەفون ارقىلى قۇتتىقتادى.
ۋاقىت زىمىراپ وتكەن سايىن اناستاسيا ۆالەرەۆنانىڭ شەبەرلىگى شىڭدالا ءتۇستى. 2004 جىلى ول كانادادا وتكەن جاستار اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىنا قاتىسىپ, جۇلدەگە ىلىنە الماسا دا حالىقارالىق جارىستان ءتاجىريبەسىن شىڭداپ قايتتى. كەلەر جىلى شىمكەنتتە وتكەن جاستار اراسىنداعى بىرىنشىلىكتە ەكىنشى ورىنعا يە بولدى. ال 2006 جىلدان بەرى ناستيا 60 جانە 100 مەترگە كەدەرگىلەرمەن ءجۇگىرۋدە الدىنا جان سالماي كەلەدى. بۇدان ەكى جىل بۇرىن كاتاردا وتكەن ازيا چەمپيوناتىندا دا ايى وڭىنان تۋىپ, كۇمىس جۇلدەگە ءىلىندى. ال بىلتىر ۆەتنامنىڭ حانوي قالاسىندا وتكەن ازيا ويىندارىندا قولا جۇلدەگە يە بولىپ, حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى دەگەن اتاقتى يەلەندى.
اۆستراليانىڭ سيدنەي قالاسىندا وتكەن جازعى وليمپيادا ويىندارىندا جەلاياق قىزىمىز ولگا شيشيگينانىڭ 100 مەترگە كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋدە التىننان القا تاققانىن جاقسى بىلەمىز. ناستيا ولگاعا ەلىكتەيدى, سونداي بولسام دەپ ارماندايدى. ولگانىڭ ءىزباسارى ناستيانىڭ بولاشاعى زور. ول قازىر لوندوندا وتەتىن وليمپيادا ويىندارىنا ازىرلەنۋدە. جاقىندا ءوزى جاتتىعاتىن وليمپيادالىق رەزەرۆ سپورت مەكتەبىندە بولعان كەزدە وعان كوز جەتكىزدىك.
ءبىزدى مەكتەپ ديرەكتورى ۆلاديمير تەن قارسى الدى. بۇل مەكتەپتىڭ اتاق-داڭقى كوپكە بەلگىلى. اتالمىش سپورت مەكتەبى قازاقستان تاۋەلسىزدىك العالى ەلىمىزدىڭ اتاق-داڭقىن شىعارعان تالاي ساڭلاقتاردى باپتاپ ۇشىرعان. ماسەلەن, 1996 جىلى اتلانتادا مەكتەپتىڭ ءۇش بىردەي تۇلەگى ونەر كورسەتتى. ولار: اۋىر اتلەت ا.وحريمەنكو, بايداركا ەسۋشى د.تورلوپوۆ, دزيۋدوشى رۋسلان سەيىلحانوۆ. 2000 جىلى سيدنەيدە ي. ناۋمەنكو مەن دزيۋدوشى ر.سەيىلحانوۆ ناشار ونەر كورسەتكەن جوق. افيناداعى وليمپيادا ويىندارىندا دا ي.ناۋمەنكو مەن م.كولگانوۆ جەرلەستەرىمىزدى جەرگە قاراتپاي, ولجالى ورالماسا دا بەل ورتادان ورىن الدى. ال بەيجىڭدەگى جەلاياق قىزىمىز ولگا رىپاكوۆانىڭ ءتورتىنشى ورنى ونىڭ لوندوننان مەدالمەن قايتاتىنىن دالەلدەي تۇسكەندەي. سەبەبى, ونىڭ اكەسى, باپكەرى س.الەكسەەۆپەن جولىعىپ, اڭگىمەلەسكەنىمىزدە ءۇمىت وتىن جاققانداي بولدى.
– 2005 جىلدان بەرى ءبىزدىڭ مەكتەپتىڭ 14 تۇلەگى حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى, 64 قىز-جىگىتىمىز سپورت شەبەرى نورماسىن ورىندادى. بۇل ۇلكەن ناتيجە. وتكەن جىلى “جول كارتاسى” بويىنشا ءبىراز شارۋالار تىندىرىلدى. ماقساتىمىز – لوندونداعى جازعى وليمپيادا ويىندارىندا شاكىرتتەرىمىزدىڭ كەم دەگەندە ءبىر مەدالدى يەلەنۋى بولىپ وتىر. وسى ماقساتتا جۇمىس جاساپ جاتىرمىز. سول تورتەۋدىڭ ءبىرى – اناستاسيا سوپرۋنوۆا. ول ءالى جاس, بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتتىرەدى, – دەدى ديرەكتور ۆ.تەن مىرزا.
جاستىق جالىنى جالىنداعان اناستاسيا قازىر شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماگيستراتۋراسىندا ءبىلىم الۋدا. ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى بەيبىت مامراەۆ ناستيانىڭ كەلەشەگىنەن ءۇمىت كۇتەتىنىن ايتادى. نەسى بار, ءبىز دە سوعان سەنەمىز...
ۇلمەكەننىڭ ىزباسارلارى كوپ
قىزىلوردا وبلىسىندا 1964 جىلى “جاقاەۆشىلار” قوزعالىسى كەڭىنەن ورىستەپ, بۇكىل وبلىس جاستارىنا سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى ىبىراي جاقاەۆتىڭ كۇرىش ەگۋگە شاقىرعان ارناۋ حاتى تالايلارعا قوزعاۋ سالدى. سول ۇندەۋگە “جالاعاشتىقتار” اراسىندا ءومىر كورگەن ۇلمەكەن تولەگەنوۆا دا ءۇن قوسىپ, ءوز الدىنا كۇرىش ەگەدى. جەر نەسىبەسى مە؟ ايتەۋىر ۇلمەكەننىڭ 25 گەكتار كۇرىشى بىتىك بولىپ, ابىرويعا يە بولا باستاسا, كەلەسى جىلى قاراماعىنداعى 30 گەكتار كۇرىشتىڭ ءار گەكتارىنان 62,5 تسەنتنەر ءونىم جينادى. 1971 جىلى ءار گەكتاردان 100 تسەنتنەردەن ءونىم العان اۋدانداعى 4 كۇرىششىنىڭ ءبىرى بولدى.
حالقىمىزدا “ەڭبەك ءتۇبى – زەينەت”, “ەڭبەك ەر اتاندىرادى” دەگەن قاناتتى سوزدەر قالىپتاسقان عوي. شىنىندا دا ۇ.تولەگەنوۆانى ەڭبەگى ەر اتاندىردى, ءسويتىپ “قۇرمەت بەلگىسى” وردەنى جانە بۇكىلوداقتىق حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ كۇمىس مەدالىن جەڭىپ الدى.
قازاق ەلىن ۇزاق جىل باسقارعان, قازاقستان ورتالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى د.قوناەۆ 1975 جىلى قىزىلوردا وبلىسىندا بولعان ساپارىندا جالاعاش اۋدانى “مادەنيەت” سوۆحوزىنداعى ۇلمەكەن تولەگەنوۆانىڭ كۇرىشتىگىندە بولىپ, قولىنان ءدام تاتقان. سونداعى ول كىسى جۇرگەن جول بۇگىنگە دەيىن قوناەۆ جولى دەپ اتالادى. ءسويتىپ, ۇزدىك ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىندە ۇلمەكەن تولەگەنوۆانىڭ ەسىمى رەسپۋبليكاعا كەڭىنەن تانىلا باستادى.
ۇ.تولەگەنوۆا جىل سايىن ۇكىمەت ناگرادالارىنا يە بولىپ وتىردى. ونىڭ ومىراۋىندا ەكى “لەنين”, “وكتيابر رەۆوليۋتسياسى”, ەڭبەك قىزىل تۋ, “قۇرمەت بەلگىسى” وردەندەرى جارقىرايدى.
“مادەنيەت” ۇجىمشارىنىڭ كۇرىشتىگىندە بولعان ءبىر اقىن:
...قىرمانداردا قىزعان ەڭبەك قارقىنى,
جىل جەمىسىن اكەلەدى ءار كۇنى.
بىلگەندەرگە بار بايلىعى ەمەس پە؟
سىر ەلىنىڭ اق كۇرىشى – التىنى”, – دەپ جازىپتى. شاماسى ۇلمەكەننىڭ جىل سايىنعى جەمىسىن, ءومىر جولىن جەتىك بىلەتىندەر بۇل ولەڭ جولدارىنىڭ كەيىپكەرى ۇلمەكەن ەكەنىن ايتپاي-اق تانيدى.
بار ءومىرىن ديحانشىلىققا ارناعان باقىتتى انانىڭ ماڭدايتەرىمەن ورىلگەن ەڭبەگىن بۇگىنگى ۇرپاقتارى باعالاپ, اۋدان, وبلىس باسشىلىعى قاراپايىم ەڭبەككەردى قۇرمەتتەپ جاتسا, قارت اناعا دەگەن قۇرمەت كەلەشەك ۇرپاقتاردىڭ ەڭبەككە دەگەن قۇلشىنىسى مەن ىنتاسىن ارتتىرماق.
تىنىشبەك دايراباي, قىزىلوردا وبلىسى, جالاعاش اۋدانى, مادەنيەت اۋىلى.
باسشى بولسىڭ ايمانداي بول
تارباعاتاي اۋدانىندا ەڭبەگىمەن ەلگە تانىلعان ايەلدەر قاتارى از ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايمان سايلاۋبايقىزى تۇرەكەنوۆا. ءوزىنىڭ ەڭبەك جولىن جۇمىسشىلار اراسىندا ماستەر, پروراب, ەكونوميست بولىپ باستاپ, ودان كەيىن دە بىرقاتار جاۋاپتى جۇمىستار اتقارعان ول اۋدان اكىمى ورىنباسارى قىزمەتىنە كىرىسكەن بەتتەن-اق اۋدان بيۋدجەتىن جاڭا بيىككە كوتەردى. بيۋدجەتكە قاتىستى نەبىر كۇردەلى, قيىن شارالاردى كۇن تارتىبىنە قويىپ, بىرىنەن سوڭ ءبىرىن كەزەگىمەن جۇزەگە اسىردى. 2003 جىلى 700 ملن. تەڭگەدەن باستالعان اۋدان بيۋدجەتى قازىر 3,5 ملرد. تەڭگەگە جەتتى. وسىنشاما قارجىنىڭ ماقساتتى تۇردە يگەرىلىپ, جۇمسالۋىنا باقىلاۋ جاساۋدا قارجىگەر مامان رەتىندە قارىمدىلىق كورسەتتى. ازاماتتاردىڭ بەلى مايىساتىن جۇكتى كوتەرىپ وتىرعان جانى نازىك قىزدىڭ قايراتىنا حالىق ءدان ريزا. ءيا, كۇندەلىكتى ءوزىمىز كورىپ جۇرگەن ايماننىڭ باسشىلىق-ۇيىمداستىرۋ قىزمەتىندەگى بارلىق ءىس ارەكەتى ءوز تۋعان جەرىنىڭ ەكونوميكالىق بەدەلىن كوتەرىپ, ءورىسىن كەڭەيتۋگە جۇمسالىپ وتىر. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋ باعىتىنداعى ەل پرەزيدەنتىنىڭ “جول كارتاسى” باعدارلاماسى اۋدانىمىزدا ساتىمەن ىسكە اسىپ وتىر. ەلباسىمىزدىڭ جولداۋىنان تۋىندايتىن مىندەتتەردىڭ ءبىرى “100 مەكتەپ جانە 100 اۋرۋحانا” باعدارلاماسى بويىنشا اۋداندا ۇشتوبە, شورعا ەلدى-مەكەندەرىنە مەكتەپ سالىنىپ, قىسقا مەرزىمدە پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇگىنگى كۇننىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى بولعان بالالار-باقشاسى ماسەلەسى دە ءوز شەشىمىن تابۋدا دەسەك, اقسۋات اۋىلىنا 150 ورىندىق بالا-باقشا سالىنىپ, ەل يگىلىگىنە بەرىلدى. 2008-2009 جىلدار ارالىعىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن كوممۋنالدىق تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسى بويىنشا 14 ءۇي سالىندى. “تازا سۋ” باعدارلاماسى كوكجىرا, احمەتبۇلاق, اقجار, جامبىل, قۇيعان اۋىلدارىندا اۋىز سۋ ماسەلەسى دە قونىمدى شەشىلدى. بۇل جەردە ەلباسىنىڭ نازارىنداعى مەملەكەت ەسەبىنەن بەرىلىپ وتىرعان قارجىنىڭ ەلدىڭ جاعدايىن جاقسارتىپ, ماقساتتى جۇمسالۋىنا جاۋاپتىلىق كورسەتۋدە ايمان سايلاۋبايقىزىنىڭ ەڭبەگى زور .
اۋدانداعى ەكونوميكالىق باسقارۋ جۇيەسى, ونى بارلىق سالالاردا تۇراقتاندىرۋ مىندەتىن ءساتتى شەشە ءبىلۋ, دۇرىس شەشىم قابىلداي ءبىلۋ, ءوڭىردىڭ باسەكەلەستىك جاعدايىن ارتتىرۋدا ايماننىڭ ءبىلىمى مەن بىلىگى, پايىمى مەن پاراساتى جەتىپ ارتىلادى.
ايتا بەرسە, بۇعان ناقتى مىسالدار كوپ. كوپشىلىك كۋا بولعان, كوز الدىمىزدا اتقارىلعان, ءبارىمىز يگىلىگىن كورگەن شارالار. ايمان سايلاۋبايقىزىنىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا حالىققا بەرىپ وتىرعان قىرۋار قارجىسىن اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى مىندەتىنە كىرەتىن ءوز جۇمىسىندا مەملەكەتشىلدىك سانا تۇرعىسىندا قاراپ, تالاپشىلدىقپەن ۇيىمداستىرا العاندىعى ءبارىمىزدى قۋانتادى.
ونىڭ ءىسى مەن سوزىنە بەرىك, تاباندى ەكەنىنە تالايدىڭ كوزى جەتىپ, بايقاپ سويلەپ, بار-جوقتى باعامدايتىن بولدى. ىسكەر, جاڭا قالىپتاعى باسشى ەكەندىگىنە كوزدەرى جەتتى. سىرت كوزگە قاتالداۋ, تالاپشىل بولعانىمەن, دوسقا ادال, بارىنشا باۋىرمال, اقجارقىن جان. ەڭبەگى دە ەلەنبەي جاتىر دەۋدەن اۋلاقپىز. قازاقستان كونستيتۋتسياسىنىڭ 10 جىلدىعىنا ارنالعان مەرەيتويلىق مەدالى, قارجى ءمينيسترىنىڭ, شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ بىرنەشە مارتە ماراپاتى بار.
جاسىراتىن نە بار, بۇگىندە ءىسى ءتۇسىپ الدىنا بارعان ادامداردى ەسىگىنەن قاراتپايتىن باسشىلار از ەمەس. ال ايمان ادامدى ۇنەمى ىقىلاسپەن قارسى الىپ, ماسەلەڭدى بايىپپەن شەشەتىن باسشى. سونداي-اق, ول ولجاستاي ۇل تاربيەلەگەن اياۋلى انا, ەرجاننىڭ اسىل جارى.
ب.امانقۇلوۆ, شىعىس قازاقستان وبلىسى, تارباعاتاي اۋدانى.
قوعامدىق ۇيىمداردىڭ قامقورشىسى, كاسىپكەرلەردىڭ اقىلشىسى
ايقىن نەسىپباي.
قاراعاندىنىڭ قالىڭ قاۋىمىنا تانىمال, اسىرەسە, قوعامدىق ۇيىمدار مەن كاسىپكەرلەردىڭ بارشاسىنا سۇيكىمدى ءبىر جان بار. ءوزىمىز كۋا بولىپ جۇرگەندەي, گۇلنار قۇربانباەۆانىڭ جانعان وتتاي ىسكەرلىك, ۇيىمداستىرۋشىلىق قاسيەتتەرى وسىناۋ ورتادا جارقىراي كورىنەدى. ارينە, وڭشەڭ سايدىڭ تاسىنداي توپقا ۇيىتقى بولۋ, ورتاق ماقساتقا ۇمتىلدىرۋ وڭاي شارۋا ەمەس. سولاي ويلاعانىمەن ونىڭ ءاردايىمعى جارقىن ءجۇزى, تىنىمسىز قىزمەتى مۇنى بايقاتپايدى. ەسەسىنە جاقسى شارا, جاڭا ىزدەنىستەرگە قۇلشىنىسى ولاردىڭ قاي-قايسىسىن بولسا دا ءۇيىرىپ, باۋراپ اكەتىپ, تالپىنىستارىن جاني تۇسەتىندىگى جۇرتتىڭ ءبارى سۇيسىنەر قاسيەتى.
جايشىلىقتا ۋاقىتتىڭ جىلدامدىعى اڭدالمايدى. شاعىن جانە ورتا بيزنەس بۋىنىنداعىلارمەن ونشاقتى جىلدان بەرى ارالاس ەكەنىن بىلەمىز. ال بۇعان قوسا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار جۇمىسىن ۇيلەستىرۋگە قۇشتارلىقپەن كىرىسكەن بەرگىدەگى بەس جىلداعى بەلسەندىلىگىن اينالىپ وتە المايسىڭ. ناقتى ايتقاندا, كاسىپكەرلەردىڭ وبلىستىق قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورلىعىمەن بىرگە, وڭىردەگى ازاماتتىق اليانس پرەزيدەنتى مىندەتىن قاتار اتقارىپ كەلەدى. ماقسات-باعىتى تۇيىندەس ىستەر ەمەس پە, ەكى تىزگىندى دە تەڭ ۇستاپ, يگى ىستەردى وركەندەتىپ وتىر.
ءسوز ورايىندا ايتا كەتسەك, كەيىنگى كەزدە ايماقتا ۇەۇ-دىڭ قوعامدىق ومىردەگى بەدەلى كوتەرىلىپ كەلە جاتقاندىعى كوپشىلىك كوڭىلىنە جاعىپ وتىرعان قۇبىلىس. نەسىن جاسىرامىز, ولارعا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىستار بەرىلە باستاعان كەزدە قايدان شىعا كەلگەندەرى بەلگىسىز جىرتىلىپ ايرىلارداي سانعا جەتكەنى ەستە. قولىمىزدان كەلە مە, شامامىز جەتە مە دەمەي, اۋقىمى تاۋداي جوبالاردى العا تارتىپ, بيۋدجەتتىك قارجىلاندىرۋعا تالاسا-تارماسا ۇمتىلعان. وبلىستىق ازاماتتىق اليانستىڭ قۇرىلۋىمەن بايلانىستى تالاپ كۇشەيىپ, تاڭداۋلىلاردىڭ تاڭداۋلىسىنا عانا سەنىم كورسەتىلۋى ورتادان قوسىلۋشىلار مەسەلىن قايىردى. قازىر تەك ناتيجەلى, ساپالى ءىس-قىزمەتكە سۇيەنگەندەرگە جول اشىق. سونىڭ ىشىندە كاسىپكەرلىكتى قولداۋ مەن دامىتۋ قورى, “كرەدو”, “ساۋ-ۇرپاق”, “بۇركىت”, “بالالىق شاق”, “لۋچيك نادەجدى” سياقتى ۇيىمدار تۇرعىندار ريزالىعىنا بولەنىپ ءجۇر. ولاردىڭ 19-ى ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ ءمۇشەلەرى رەتىندە العا قويىلعان مىندەتتەردى, وزەكتى ماسەلەلەردى بىرلەسە تالقىلاپ شەشەدى, ەڭ ماڭىزدى جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا قاتىسادى. تاربيەسى قيىن جەتكىنشەكتەرگە, مۇگەدەك بالالارعا كومەك-قولداۋ كورسەتۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, ناشاقورلىققا قارسى كۇرەس, جەكە ءىسىن باستاۋشىلاردى وقىتۋ, قۇقىقتىق كەڭەس بەرۋ سياقتى سان-سالالى جۇمىستاردى دا اتقارادى. ايتا كەتۋ كەرەك, ۇەۇ ءىس-قىزمەتىنە باقىلاۋدىڭ كۇشەيتىلۋى جاۋاپكەرشىلىكتى جوعارىلاتىپ وتىر. بۇل رەتتە گۇلنار تورەتايقىزى ورتاعا سالعانداي تۇراقتى تۇردە مونيتورينگ ءجۇرگىزۋدىڭ كوپ كومەگى ءتيىپ ءجۇر . مىنە, ەكى جىلدان بەرى مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىستار اياسىندا قارجى ءبولىنگەن جوبالاردىڭ ورىندالۋى سول ارقىلى زەرتتەلەدى ەكەن. “الايدا, مونيتورينگ ناتيجەسى تەندەر وتكىزىلۋ كەزىندە ازىرگە ەسكەرۋگە الىنا قويماۋى وكىنتەدى. سوندىقتان زاڭنامالىق ەرەجەلەرمەن بەكىتىلگەنى ءجون سانالادى. مۇنىڭ ءوزى جۇمىستارى تومەن باعالانعان ۇەۇ ءوزىنىڭ ءىس-قىزمەتىن ساپالىق دەڭگەيىن بيىكتەتۋىنە ەرىكسىز يتەرمەلەر ەدى”, دەيدى ول.
جالپى, بۇل توڭىرەكتەگى قاي اڭگىمە دە ونىڭ جاندى جەرىنە تيمەي وتپەيدى. اتقارىلعان, تىندىرىلعان ىستەرىنەن گورى كوكەيىن تەسكەن ويلارعا ويىسقاندا شەشىلە جونەلەدى. ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار بەلسەندىلىگىن, بەدەلىن ودان ءارى وسىرۋدە جاڭا مەنەدجەرلىك يكەمدىلىك, بيلىك ورگاندارىمەن ارادا اشىقتىق, ءوزارا بايلانىس ۇيلەستىگىن جەتىلدىرۋ قاجەتتىگى ايتىلادى سوندايدا. مۇنداي تولعامدار بىلتىر گەرمانياداعى, جاپونياداعى ءبىر ايلىق وقۋ-ۇيرەنۋ, تاجىريبە جيناقتاۋ ساپارىنان سوڭ ءتىپتى تولىسا تۇسكەن. ماسەلەن, كۇنشىعىس ەلىندە ۇەۇ-دى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار قوعامدى دامىتۋشى كۇش سانايدى, كومەگىنە ارقا سۇيەيدى, زاڭ شەڭبەرىندەگى ەركىندىگىنە قول سۇعىلمايدى. تۇرعىنداردىڭ ولار تۋرالى اقپاراتتىق ماعلۇماتتارى مول. مۇنداي ءۇردىستى ۇستانۋ ەكى جاققا دا پايدالى. الداعى ۋاقىتتا كورىپ-بىلگەندى قولدانۋعا باعىتتالعان شارالاردى شيرىقتىرۋ سودان تۋعان سونى تالپىنىس.
جەرگىلىكتى ۇەۇ جايلى ايتىلعاندا, مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىستاردىڭ قارجىلاندىرىلۋى جاعىنان ەلىمىز بويىنشا الدىڭعى ورىننان تابىلىپ وتىرعاندىعىن اتاماسقا بولمايدى. ءماسەلەن, وتكەن جىلى وسى ماقساتقا 200 ميلليون تەڭگە بولىنسە, بيىل دا ودان ولقى ەمەس. ءىس-قىزمەت اۋقىمى سوعان ساي بولماق.
گۇلنار قۇربانباەۆانىڭ كاسىپكەرلەردىڭ وبلىستىق قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى رەتىندەگى جۇمىسى دا شاشەتەكتەن. ايماق بويىنشا 43,3 مىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى بەلسەندى قىزمەتتە, ولاردىڭ قۇرامىنا 134 مىڭنان استام ادام قامتىلعان. قاتاردى تولىقتىرۋشىلار جىلدان-جىلعا جەتكىلىكتى. بۇل قوزعالىسقا قوسىلۋشىلاردى كاسىپكەرلىكتىڭ قىر-سىرىنا قانىقتىرۋ, بىلىمدەرىن ۇشتاۋ باسقارۋىنداعى ۇيىم جۇكتەگەن ءبىر مىندەت. سولاردىڭ كەيبىرىن تىلگە تيەك ەتكەندە “بيزنەس-كەڭەسشى” باعدارلاماسى بويىنشا تىلەك بىلدىرۋشىلەرگە تەگىن قىزمەت كورسەتىلەتىندىگىن الدىمەن اتاۋعا بولادى. قالاداعى جوعارى وقۋ ورىندارى ەكونوميست عالىمدارىنىڭ ءوڭىردىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن تىڭداۋشىلارعا دارىستەر وقۋى جولعا قويىلعان. جاتتىعۋ ساباقتارى بارلىق اۋدانداردا كەزەكپە-كەزەك وتكىزىلىپ تۇرادى.بيزنەس-جوسپارلاردى جاساۋلارىنا كومەك كورسەتىلەدى.
ءوزى قۇتتى شاڭىراق ۇيىتقىسى بولسا, قوس نەمەرەسى بار ايەلگە وسىنشا قاۋىرت تا قىزۋ, ءىس ساپارى ءجيى جۇمىستار جۇگىن كوتەرۋ ارينە, وڭاي ەمەستەي كورىنەدى. الايدا, ول ولاي ويلامايدى. “ۇنەمى جۇمىس بابىندا ءجۇرۋ ماعان قىزىعى, ءلاززاتى بولەك قارەكەت. ءوز كوڭىلىمنەن شىققان ىستەر كوپ بولعان سايىن جانىم سونشا جادىرايدى, كوكىرەككە سونشا نۇر قۇيىلادى. قازىر شارشاپ-شالدىعاتىن ۋاقىت پا!؟ قايرات قايرالار كەز. الدا قانشاما ماقساتتار تۇر. سونى ءبىز اتقارماساق, كىم اتقارادى, دەپ اعىنان جارىلادى. ايتسا ايتقانداي, ونى بىلەتىندەر سوعان كۋا.
قاراعاندى.