ەلوردا اكىمى باقىت سۇلتانوۆتىڭ تۇرعىندار الدىنداعى العاشقى ەسەبى ءتۇرلى الەۋمەتتىك تۇيتكىلدەرگە قاتىستى ءوربىدى. ونىڭ ىشىندە كوپ بالالى انالاردىڭ جاعدايى, باسپانا ماسەلەسى مەن قالا ينفراقۇرىلىمىنىڭ قوناقتار مەن تۇرعىندارعا قولايلىلىعى جانە قاۋىپسىزدىگى تۋرالى كەڭىنەن اقپارات بەرىلدى.
كوپ بالالى انالارپاتەرلى بولادى
استانا قالاسىنىڭ اكىمى العاشقى ءسوزدى جۋىردا كۇللى قازاقستاندىقتاردىڭ قابىرعاسىن قايىستىرعان قايعىلى جاعدايعا قاتىستى ماسەلەدەن باستادى. باس قالاداعى بەس ءبۇلدىرشىننىڭ قازاسى كوپ بالالى انالاردىڭ ماسەلەسىمەن قاتار, باسقا دا قوردالانعان الەۋمەتتىك پروبلەمالاردى كورسەتكەنىن ايتقان ب.سۇلتانوۆ قاۋىپسىزدىك تۇرعىسىندا جەدەل شەشىلۋى ءتيىس تۇيتكىلدەر بار ەكەنىن, باستى مىندەت – وسى كەدەرگىلەردى جويۋ جانە مۇنداي قايعىلى جاعدايلاردىڭ قايتالانۋىنا جول بەرمەۋ ەكەنىن جەتكىزدى. وسى ورايدا ول استانالىقتاردى الاڭداتقان باسپانا ماسەلەسىن شەشۋ جولدارى قاراستىرىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. شاھار باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, الداعى ۋاقىتتا كوپ بالالى انالارعا پاتەرلەر جالعا بەرىلمەك. سونىمەن بىرگە جالعا بەرىلگەن پاتەردى بىرتە-بىرتە ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك جاسالاتىن بولادى. «ياعني, ەندى اي سايىنعى ماڭداي تەرمەن تاپقان قارجىنى پاتەر يەسىنىڭ قالتاسىنا سالماي, ونى تۇبىندە مەنشىگىنە وتەتىن ءوز شاڭىراعىنا قۇياتىن بولادى», دەدى ب.سۇلتانوۆ.
سونداي-اق قالا ماڭىنداعى ەسكى ۇيلەر ءسۇرىلىپ جاتىر. ونىڭ ورنىنا زاماناۋي تالاپقا ساي, كوپ قاباتتى, اينالاسىندا مەكتەبى مەن بالاباقشاسى, ەمحاناسى مەن ءدارىحاناسى جانە تاعى دا باسقا الەۋمەتتىك نىساندارى قامتىلعان پاتەرلەر سالىنۋدا. بۇل كوپ بالالى انالاردىڭ پاتەرمەن قامتىلۋىن عانا ەمەس, بۇگىنگە قاجەتتى جاعدايلارمەن قامتاماسىز ەتۋگە جول اشادى.
اكىمنىڭ ايتۋىنشا, وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – كوپ بالالى وتباسىلارعا ارنالعان اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك. وسى ساناتتاعى 10 مىڭ وتباسىنىڭ شامامەن 4 پايىزى عانا ەسەپتەۋ ادىستەمەسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە بايلانىستى اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الادى. «بۇل وتە تومەن كورسەتكىش. قانشاما قاراجات بولىنگەنىمەن, تيەسىلى اقشانى ولارعا جەتكىزە الماي وتىر. مۇنداي جايت قالاي ورىن الدى؟ ءبىز ءمان-جايدى مۇقيات زەردەلەپ شىقتىق. 25 مىڭ وتباسىنىڭ ارقايسىسىن قاراستىردىق», دەگەن قالا باسشىسى بۇل ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى ەكەنىن, كوپ بالالى نەمەسە از قامتىلعان وتباسىلار عانا ەمەس, مۇگەدەكتەر, زەينەتكەرلەر, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس ارداگەرلەرى جانە وزگە دە ساناتتاعىلاردى الەۋمەتتىك تۇرعىدان قورعاۋ نەگىزگى مىندەت ەكەنىن, اتالعان ماسەلە شەشىلەتىنىن اتاپ ءوتتى.
«109 نومىرىنە حابارلاسىڭىز!»
ب.سۇلتانوۆ ەسەپتىك كەزدەسۋىندە بۇرىنعى قىزمەتىن دە ەسكە الىپ, تسيفرلاردى سويلەتكەننەن گورى, قالا ەكونوميكاسى ونىڭ تۇرعىندارى ەكەنىن, سوندىقتان ماڭىزدى ەكى قۇجاتتى ازىرلەۋگە كىرىسكەنىن ايتتى. ءبىرىنشىسى, 2050 جىلعا دەيىن استانانى دامىتۋ ستراتەگياسى. ەكىنشىسى, قالانى دامىتۋدىڭ ىڭعايلى جوسپارى. وسى رەتتە اكىم ەل پرەزيدەنتى حالىقپەن كەرى بايلانىس ورناتۋعا ايرىقشا باسىمدىق بەرىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. اتالعان ۇدەدەن شىعۋ ءۇشىن جىل باسىنان بەرى اۋدان اكىمدەرى مەن قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارلارى 33 ەسەپتىك كەزدەسۋ وتكىزگەنىن, جەكە كەزدەسۋلەر ءتيىمدى فورمات بولمايتىندىقتان, «iKomek» قىزمەتى ىسكە قوسىلعانىن جەتكىزدى. ياعني كەز كەلگەن قالا تۇرعىنى «109» ءنومىرىن تەرىپ, جەكە پروبلەماسىن ايتا الادى. بۇل رەتتە بىلتىر 1 ملن ءوتىنىش ءتۇسىپ, 100 پايىز ورىندالعان كورىنەدى. ب.سۇلتانوۆ قالا تۇرعىندارىنىڭ اكىمدىك قىزمەتىنە قاتىستى پىكىرلەرىن اشىق بىلدىرۋگە بولاتىنىن, بارلىق ماسەلەنىڭ شەشىمى قارالاتىنىن اتاپ ءوتتى.
استانادا اعىمداعى جىلى الەۋمەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرىنە 2 مىڭ تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتى بەرىلمەك. بىلتىر ەلوردادا 2,3 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي, ياعني 23 مىڭ پاتەر سالىندى. «نۇرلى جول» بويىنشا باس قالا بارلىق وڭىرلەردىڭ الدىندا. «110 مىڭ شارشى مەتر – بۇل 1419 پاتەر. كوپ قاباتتى 15 ءۇي سالىنىپ جاتىر. بۇل – شامامەن 4,5 مىڭ پاتەر, ونىڭ 3106-سى اعىمداعى جىلى پايدالانۋعا بەرىلەدى», دەدى قالا اكىمى. ب.سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا, 228 اپاتتى ءۇي ءسۇرىلىپ, شامامەن 3,5 مىڭ وتباسى جاڭا پاتەرگە يە بولدى. بۇل جۇمىس الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسادى. «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا 1875 وتباسى 27 ملرد تەڭگە نەسيە الادى. اتالعان باعدارلامانىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا جاڭا جىلدىڭ الدىندا ءبىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتى تۇرىندە 1 ميلليون تەڭگەدەن 100 سۋبسيديا بەرىلگەن بولاتىن. بيىل تاعى 2 مىڭ سەرتيفيكات بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ءبىلىم سالاسى باسىمدىققا يە
استانا اكىمى الدانعان ۇلەسكەرلەر ماسەلەسى دە نازاردا ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «بۇل ماسەلە مەنىڭ جەكە باقىلاۋىمدا. ءبىز ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا اياسىندا قابىلدانعان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە قالادا پروبلەمالى نىسانداردىڭ سانى 68-دەن 29-عا دەيىن قىسقاردى. ناتيجەسىندە 10344 ۇلەسكەردىڭ پروبلەماسى شەشىلدى. ال قالعانى بويىنشا جول كارتاسى ازىرلەنگەن, جوسپارعا سايكەس 2022 جىلعا دەيىن قالعان پروبلەمانى تۇبەگەيلى شەشۋ كوزدەلىپ وتىر.
ەسەپتىك كەزدەسۋدە 90 مىڭ ستۋدەنت ءبىلىم الىپ جاتقان قالا رەتىندە ستۋدەنتتەردىڭ تۇرعىنجايى دا ءسوز بولدى. بۇگىندە ەلوردادا 32 جاتاقحانادا 14 مىڭ ستۋدەنت تۇرادى. تاعى 11 مىڭ ستۋدەنت جاتاقحاناعا مۇقتاج. قازىر استانالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنا جاتاقحانا سالۋ ءۇشىن 15 جەر تەلىمى ءبولىندى. جاتاقحانا قۇرىلىسى مەملەكەت-جەكەشەلىك ارىپتەستىگى اياسىندا سالىنادى. اكىمنىڭ ايتۋىنشا, كوللەدج ستۋدەنتتەرى ءۇشىن تۇرعىنجاي ماسەلەسى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن مەملەكەتتىك تاپسىرىس بەرۋ ارقىلى حوستەلدەرگە ورنالاستىرۋ ەسەبىنەن تولىق شەشىلدى. جان باسىنا قارجىلاندىرۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن اي سايىن 19 ملن تەڭگە بولىنەدى. بۇل جاتاقحانا سالۋعا كەتەتىن قاراجاتتى ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
استانا اكىمى سونداي-اق قالادا حالىق سانى وسكەن سايىن قوسىمشا مەكتەپتەر قۇرىلىسىن سالۋعا, بالاباقشادا ورىن تاپشىلىعىن جويۋعا باسىمدىق بەرىلەتىنىن ايتتى. قازىرگى ۋاقىتتا بالاباقشالارعا مەملەكەتتىك تاپسىرىس كولەمى 40 پايىزدى قۇرايدى. سونىمەن قاتار 4 جاڭا بالاباقشا سالىنباق. ونىڭ ءبىرى كورۋ قابىلەتى بۇزىلعان بالالارعا ارنالادى. مەكتەپتەر بويىنشا 2023 جىلعا دەيىن 161 مىڭ وقۋشى ورنىنا جاڭادان تاعى 120 مىڭ وقۋشى ورنى قوسىلادى. ياعني ەكى ەسە ارتاتىن بولادى.
شاھار باسشىسى بيىل تاعى پەداگوگتەرگە ارنالعان 1 مىڭ تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتى بەرىلەتىنىن, 300 ورىنعا ارنالعان جاتاقحانا قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىن ەكەنىن جەتكىزدى. «مىنە, وسى جەردە كادرعا قاتىستى جەكەلەگەن جايتتار بار. بۇگىندە پەداگوگيكالىق جوو-لار تانىمالدىققا يە ەمەستىگى ەشكىمگە قۇپيا ەمەس. مۇعالىمدەردىڭ جۇمىسى بارىنشا كۇردەلى ءارى جالاقىسى تومەن. بالا كەزىمدە ەر-ازامات مۇعالىمدەر كوپ بولاتىن جانە بالالار ولارعا مۇلدەم باسقاشا قارايتىن. بۇگىندە مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسى مەن مارتەبەسىن جۇيەلى تۇردە ارتتىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى», دەدى ب.سۇلتانوۆ. قازىر مەملەكەت-جەكەشەلىك ارىپتەستىگى ارقىلى جان باسىنا قارجىلاندىرۋدى ەنگىزۋ ايتارلىقتاي قاراجاتتى ۇنەمدەۋگە جول اشتى. بۇل قاراجات مۇعالىم جالاقىسىن كوتەرۋگە جۇمسالادى. سونداي-اق ب.سۇلتانوۆ ەلباسىنىڭ ءبىلىم مەكەمەلەرىن ۆيدەوكامەرالارمەن جابدىقتاۋ تاپسىرماسىنا توقتالدى. جىل سوڭىنا دەيىن بۇل شارۋا تولىعىمەن اتقارىلماق.
قالا باسشىسى سونىمەن قاتار «استانا جاستارى-2019» جول كارتاسى, كوپ بالالى وتباسىدان شىققان بالالارعا ارنايى ءبىلىم گرانتىن ءبولۋ, جۇمىسپەن قامتۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, قاۋىپسىزدىك, جول قوزعالىسى مەن جولاۋشى تاسىمالداۋ جانە باسقا دا قالانىڭ كۇندەلىكتى تىرشىلىگىندەگى وزەكتى ماسەلەلەرگە توقتالىپ, تۇرعىنداردى تولعاندىرعان ساۋالدار بويىنشا جەكە قابىلداۋلار وتەتىنىن جەتكىزدى.
دۋمان اناش,
«Egemen Qazaqstan»