ەلىمىزدە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا, اسىرەسە جول قۇرىلىسى سالاسىنا جىلدان-جىلعا ەرەكشە ماڭىز بەرىلىپ كەلە جاتىر. ونىڭ ىشىندە اقىلى اۆتوماگيسترالدار قۇرىلىسىنىڭ سانى جىل ساناپ ءوسىپ, ونى كۇردەلى جانە اعىمداعى جوندەۋ قالىپتى جۇرگىزىلىپ وتىر. ەلباسىنىڭ جىل سايىنعى قازاقستان حالقىنا ارنالعان جولداۋلارىندا دا ينفراقۇرىلىم, جول, تەمىر جول, جالپى قاتىناس ماسەلەسىنە ۇلكەن ماڭىز بەرىلەدى. وسىنداي تۇراقتى قاداعالاۋ مەن ناقتى تاپسىرمالار جول قۇرىلىسى سالاسى جۇمىستارىن جەدەلدەتىپ وتىراتىنى راس.
پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سايكەس, 2021 جىلعا دەيىن قازاقستان اۋماعىندا 7 مىڭ شاقىرىمنان استام رەسپۋبليكالىق ماڭىزداعى اۆتوجولدار اقىلى بولادى. بۇل جايلى ينۆەستيتسيا جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك مالىمدەدى. جالپى, ۆەدومستۆو باسشىسى 2020 جىلعا قاراي ترانزيتتەن تۇسەتىن قاراجات 5 ميلليارد دوللارعا دەيىن ارتاتىنىن ايتادى. «ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, ءبىز 2020 جىلعا قاراي ترانزيتتەن تۇسەتىن قاراجاتتى 5 ميلليارد دوللارعا دەيىن ۇلعايتۋىمىز كەرەك. بۇگىندە بۇل سوما 1,5 ميللياردتى قۇرادى. سوڭعى 2-3 جىلدىڭ ىشىندە قىتايدان ەۋروپاعا قازاقستان ارقىلى باراتىن ترانزيت جىل سايىن ەكى ەسەگە ءوسىپ جاتىر. 2020 جىلعا دەيىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىندايمىز دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز», دەدى مينيستر ج.قاسىمبەك.
اقىلى جولدار الەمنىڭ 30-دان استام ەلىندە بار. نەگىزىنەن اقىلى جولداردىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى – ونىڭ جولاۋشىلار ءۇشىن ءبىرشاما قاۋىپسىزدىگى دەۋگە بولادى. مامانداردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ەلىمىزدە العاشقى اقىلى جولداردىڭ ءبىرى «استانا – ششۋچە» اۆتوجولىنىڭ قۇرىلىسىنان كەيىن جول-كولىك وقيعالارىنىڭ سانى 2 ەسەگە ازايعان. ال ادام ولىمىمەن اياقتالاتىن جول-كولىك وقيعالارى 3,6 ەسە كەمىگەن. ءتۇرلى دارەجەلى جولداعى كولىك اپاتتارى سانىنىڭ ازايۋ سەبەبى – كولىكتەردىڭ بەتپە-بەت سوقتىعىسۋىنان ساقتاندىراتىن قورشاۋ قۇرىلعىلاردىڭ ورناتىلۋىنان ەكەن. اتالعان اۆتوبانداردا قاراما-قارسى كەلە جاتقان ەكى كولىك قاتتى جىلدامدىقپەن قارسى بەتكە شىعىپ كەتپەۋىنىڭ ءوزى قانشاما ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالادى.
«قازاۆتوجول» ۇك» اق ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, 2020 جىلى قازاقستاندا 6,6 مىڭ شاقىرىم جولعا تولەماقى الۋ جۇيەسى ورناتىلاتىندىعى حابارلانعان. اتالعان كومپانيانىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى باۋىرجان سەرىكباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىلدان باستاپ الماتى – قاپشاعاي, الماتى – قورعاس جانە استانا – تەمىرتاۋ باعىتىنداعى تاس جولدارعا اقىلى جۇيە ەنگىزىلەتىن بولادى. «وتكەن جىلدىڭ اياعىندا اتالعان ۋچاسكەلەر سىناقتان وتكىزىلدى. تەستىلەۋ رەجىمى بارىسىندا بىرىڭعاي دەرەك قورىنا ينتەگراتسيا ەنگىزىلۋدە, بارلىق جابدىقتىڭ جۇمىس قابىلەتى تەكسەرىلۋدە. بۇل جۇمىستار, پايدالانۋعا بەرىلگەن بارلىق ۋچاسكەنى ەنگىزگەننەن كەيىن تولەماقى الۋ جۇيەسى ۇزدىكسىز جۇرگىزىلۋ ءۇشىن جاسالادى», دەدى ول.
جالپى, بيىلدان باستالاتىن اقىلى جولدارعا تولەماقى جاساۋ ماسەلەسىنە كەلەر بولساق, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار نەگىزگى پايدالانىمداعى اقىلى اۆتوموبيل جولدارىن قولدانۋ تۋرالى بۇيرىققا سايكەس, جەڭىل كولىك جۇرگىزۋشىلەرى تولەماقى الۋ بەكەتتەرىندە الدىن الا تولەۋ جانە كەزەكتى قىسقارتۋ ءۇشىن سارالانعان تاريف قاراستىرىلعان.
تولەم كەزىندە ءمان بەرەتىن ەڭ باستى ماسەلە, الدىن الا جاسالعان تولەماقى بەكەتتەگى قولما-قول تولەمگە قاراعاندا 2 ەسەگە تومەن تولەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. «قازاۆتوجول» مالىمدەگەندەي, جەڭىل كولىكتەر ءۇشىن الدىن الا تولەم ارقىلى «استانا – تەمىرتاۋ» تاس جولى بويىنشا بارىپ قايتاتىن باعىتقا 800 ەمەس, 400 تەڭگە الىناتىن بولادى. ال الماتى – قاپشاعاي باعىتى بويىنشا الدىن الا تولەۋ بويىنشا – 100 تەڭگە, قولما-قول تولەم بويىنشا – 200 تەڭگە اقى الىنباق. سونداي-اق الماتى –قورعاس اۆتوماگيسترالى بويىنشا الدىن الا تولەۋ 300 تەڭگەنى قۇراپ وتىر. بۇل رەتتە اۆتوبۋستار, جۇك اۆتوموبيلدەرىنە قاتىستى تاريف جۇك كولەمىنە بايلانىستى وزگەرەتىنىن ايتا كەتكەن ءجون.
ەلىمىزدەگى اۆتوجولداردىڭ اقىلى جۇيەسى مەملەكەتكە ءبىرشاما پايدا اكەلەتىنىن بىلەمىز. ايتالىق, «استانا – ششۋچە» باعىتىنداعى تاسجولعا اتالعان جۇيە ەنگىزىلگەن جىلى ميلليارد تەڭگە كولەمىندە پايدا كەلتىرگەن. سونىمەن بىرگە ءى دارەجەلى استانا – پەتروپاۆل جولى دا اقىلى نەگىزدە پايدالانىلادى. مىنە, ەلىمىز بويىنشا تاعى ءۇش باعىتقا اقىلى اۆتوماگيسترال ءوز جۇمىسىن ساپالى تۇردە كورسەتپەكشى.
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, «قازاۆتوجول» كومپانياسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلاعانداي, اتالعان اقىلى جولدار ءۇشىن ابونەمەنت قۇنى مىڭ تەڭگە تۇرادى جانە بۇل جىل بويىنا جارامدى بولىپ كەلەدى. الايدا اتالعان ابونەمەنتتى ەلدى مەكەندەردىڭ تراسسالارىن قامتيتىن تىركەلگەن اۆتوموبيل يەلەرى عانا الا الادى. ەگەر دە ازامات سول جەردە تۇرىپ, بىراق اۆتوكولىگى باسقا جەرگە تىركەلگەن بولسا, تولەماقىنى جالپى نەگىزدە تولەۋگە ءتيىس.
جالپى, الداعى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك باعدارلاماعا سايكەس قايتا جاڭارتۋدان وتكەن جولداردىڭ بارلىق ۋچاسكەلەرى تولەماقى الۋ جۇيەسى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. بۇل – ەڭ الدىمەن بيۋدجەتتەگى جۇكتەمەنى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ايتا كەتۋىمىز كەرەك, جولداردى اقىلى ەتۋ ماقساتىندا 2015 جىلى «رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جالپىعا ورتاق پايدالانىلاتىن اۆتوموبيل جولىن (جول ۋچاسكەسىن) اقىلى نەگىزدە پايدالانۋ تۋرالى» زاڭ قابىلدانعان بولاتىن.
ميراس اسان,
«ەگەمەن قازاقستان»