العىس ايتادى

ەلباسىنىڭ اتىنا اقتوبە وبلىسى, ىرعىز اۋدانىنىڭ تۇرعىنى, كوپ بالالى انا اقجارقىن جاكۋداقىزىنان حات كەلىپ ءتۇستى.زەينەتكەر ا.جاكۋداقىزى حاتىندا مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆقا جۇرگىزىپ وتىرعان سارابدال ساياساتى مەن الەۋمەتتىك سالاداعى قامقورلىقتارى ءۇشىن العىسىن بىلدىرەدى. حات اۆتورىنىڭ جازۋىنشا, كوپتەن بەرى جۇرەگى اۋىراتىن نەمەرەسىنە كۆوتا بەرىلىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە بيىلعى جىلدىڭ اقپان ايىندا استانا قالاسىنداعى “ۇلتتىق عىلىمي-مەديتسينالىق ورتالىعى” رمك كارديولوگيالىق كلينيكاسىندا وپەراتسيا جاسالعان. حاتتا: “نەمەرەمە وپەراتسيا ءساتتى جاسالدى. رەسپۋبليكانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن بالالار مەن اتا-انالار, ءار ۇلتتىڭ وكىلدەرى سىزگە ءدان رازى. دەنىڭىزگە ساۋلىق, اللادان راقىم, پايعامباردان شاپاعات, ۇزاق عۇمىر تىلەيمىن! ەلىمىزدىڭ ەڭسەسىن بۇدان دا جوعارى كوتەرە بەرىڭىز”, دەپ جازىلعان. مۇددە – ورتاق, ماقسات – ءبىر ۇلتتىق كىتاپحانادا قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسى پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى باس­شى­سىنىڭ ورىنباسارى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن 2009-2011 جىلدارعا ارنالعان “مادەني مۇرا” ستراتەگيالىق ۇلت­تىق جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى قوعامدىق كەڭەستىڭ وتىرىسى ءوتتى. وتىرىستا نەگىزىنەن “مادەني مۇرا” باعدارلاماسى ءىس-شارالار جوسپارىنىڭ وتكەن جىلى اتقا­رىل­عان جۇمىس قورىتىندىلارى تۇيىندەلىپ, ۇلتتىق تاريحي-مادەني مۇرانى ناسيحاتتاۋ بارىسى ءسوز بول­دى. “مادەني مۇرا” باعدار­لا­ما­سى مەملەكەتتىڭ مادەنيەتكە دەگەن كوزقاراسىن ايقىندايتىن ماڭىزدى جوبا” دەپ ءسوز باستاعان پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسى­نىڭ ورىنباسارى ماۋلەن ءاشىم­باەۆ جاقىندا ەلباسىنىڭ ادەبيەت پەن مادەنيەتتىڭ ءبىر توپ قايرات­كەر­لەرىمەن كەزدەسكەن كەزدە وسى باع­دارلاماعا تاعى دا جاقسى باعا بەرگەنىن, بيىك مادەنيەت – ۇلتتىڭ كورسەتكىشى ەكەنىن ايرىقشا اتاپ, باعدارلاما قاي كەزدە دە  مادەني ومىرىمىزدەگى تاريحي وقيعا بولىپ قا­لاتىنىن ايتىپ وتكەنىن ەسكە سال­عان. بىلتىرعى جىلدىڭ باسىن­دا ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن 2009-2011 جىلدارعا ارنالعان ءىس-شا­رالار جوسپارى بەكىتىلىپ, جوس­پار اياسىندا مادەنيەت جانە اق­پارات, ءبىلىم جانە عىلىم, تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىكتەرىنە, ولارعا قاراستى مەكەمەلەرگە كوپ­تەگەن مىندەتتەر جۇكتەلگەنىن, سوعان بايلانىستى ءبىرتالاي جۇمىستار اتقارىلعانىن بايانداعان توراعا تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشتەردى قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جال­عا­سىپ كەلە جاتقانىن, قازاق حالقى­نىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىنە قا­تىستى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەنىن, ۇلتتىق جانە الەمدىك وي-سانا, ادەبيەت پەن مادەنيەت بويىنشا كىتاپ سەريالارى جارىق كورگەنىن اڭگىمەلەدى. سوعان قا­را­ماستان بۇل سالادا قىرۋار ىستەر دە كۇتىپ تۇرعانىن مالىمدەي كەلىپ, بە­رەل قورىق-مۇراجايىندا باستال­عان جۇمىستاردىڭ توقتاپ قالعا­نىن, وسىعان بايلانىستى جۋىق ارادا ءتيىستى قارجى كوزىن تاۋىپ, بۇل جۇمىستاردى ارمەن قاراي جال­عاستىرماسا بۇرىن سالىنعان ءبىراز نىسانداردىڭ توزىپ كەتۋى ابدەن مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتتى. وتكەن جىلى تۋريزم جانە سپورت مي­نيستر­لىگىنە وتىرار اۋدانىنداعى تۋريزم ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ءۇشىن ازىرلەگەن قۇرىلىس جۇمىسىن قا­راۋدى تاپسىرعانىن, بىراق تا ودان ءالى كۇنگە دەيىن ناتيجە شىعا قويماعانىن, سونداي-اق “مادەني مۇرا” باعدارلاماسى اياسىندا شى­عا­تىن كەيبىر كىتاپتار عىلىمي كە­ڭەستىڭ تالقىسىنا سالىنباي, باس­پاعا اسىعىس تاپسىرىلاتىنىن سىن­عا الدى. ال جارىق كورىپ جات­قان كىتاپتاردىڭ كەيبىرىنىڭ اۋدار­ما ساپاسى ناشار, تومەن دەڭگەيدە دەگەن پىكىرلەر ايتىلىپ جاتاتى­نىن جوققا شىعارمادى. جوسپار­لانعان, بىرنەشە جىل بۇرىن قار­جى­سى بولىنگەن, بىراق شىقپاي جات­قان كىتاپتارىمىز دا جوق ەمەس دەگەن وي ايتتى. “ايتا بەرسەك مۇن­داي پروبلەمالار بارشىلىق. سون­دىقتان بۇگىنگى ماقسات – الدا قانداي وزەكتى ماسەلەلەر تۇرعانىن تالقىلاۋ, ەكىنشى جاعىنان سولاردى شەشۋ جولدارىن قاراستىرۋ, ءسويتىپ الداعى جىلى اتاپ وتىلەتىن تاۋەل­سىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا دايىندىق­تى كۇشەيتۋ”, دەپ باستى ماسەلەگە ويىستى. كەڭەس وتىرىسىندا “مادەني مۇرا” باعدارلاماسى ءىس-شارالار جوس­پارىنىڭ 2009 جىلعى اتقا­رىل­عان جۇمىس قورىتىندىلارى جانە ۇلتتىق تاريحي-مادەني مۇرانى نا­سيحاتتاۋ بارىسى تۋرالى مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد بايانداما جاسادى.  “مادەني مۇرا” ستراتەگيالىق ۇلتتىق جوباسى 5 جىلدىڭ ىشىندە 2008 جىلعا دەيىن وتە ۇلكەن دەڭگەيدە جۇرگىزىلگەنىن, جوباعا رەسپۋبليكانىڭ  بارلىق عىلىمي-مادەني زيالى قاۋىمى تۇگەلدەي دەرلىك قاتىسقانىن, جوبا شىن مانىندە قازاق حالقىنىڭ بەس مىڭ جىلدىق تاريحىنا, ارعى زاماننان كۇنى بۇگىنگە دەيىنگى تاريحىنا قا­تىس­تى جادىگەرلەردى جۇيەلەپ, زەر­دەلەپ قالىڭ جۇرتقا ۇسىنۋمەن كەلە جاتقانىن تىلگە تيەك ەتكەن مينيستر وتكەن جىلعى جۇمىس­تار­دىڭ قورىتىندىلارىنا توقتالدى. بىلتىر 26 تاريحي نىساندا قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. قاپشاعايدىڭ تۇبىندەگى تاڭبالى تاس پەتروگليفتەرى, اقتوبەدەگى قاراعۇل, قىزىلورداداعى اساناس, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى قاراشاش انا كەسەنەلەرى مەن بابا اتا ساراي-قامال كەشەنىن, سونداي-اق باسقا دا تاريحي ەسكەرتكىشتەردى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى اياقتالعان. وسى نىسانداردىڭ بارلىعى دەرلىك قازىرگى ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان “باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا” ماگيسترالدى-ترانسۇلت­تىق تاس جولىنىڭ بويىندا ور­نا­لاسقان. ەرتەڭ سول جولداردىڭ بوي­ىندا نەشە ءتۇرلى اۆتوبەكەتتەر سالى­نىپ, سىرتتان كەلگەن ادام وسى ءوڭىردىڭ تاريحي قۇندىلىقتارىمەن تانىسۋىنا مۇمكىندىكتەر تۋادى. ەكىن­شىدەن, تەك قانا 2009 جىلى    49 قورعان, مازارات, قالاشىقتاردا ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. سولاردىڭ ىشىندە اقمولا وبلىسىنداعى بوزوق – استانامىزدىڭ تاريحىن ارىدەن باستاۋ ءۇشىن ەلباسىنىڭ تىكەلەي ءوزىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا جۇزە­گە اسىرىلىپ جاتقان تاريحي ەس­كەرت­كىش سانالادى. الماتى وبلى­سىنداعى ەسىك, قويلىق, تالعار, اتىراۋداعى سارايشىق, وڭتۇستىك قازاقستانداعى جۋانتوبە, قاراس­پان توبە, شىمكەنتتەگى ساۋران, سيداق, سوزاق, وتىرار, شىعىس قازاقستانداعى بەرەل, شىلىكتى, جام­بىل وبلىسىنداعى اقىرتاس, باتىس قازاقستانداعى قىرىق وبا, قاراعاندى وبلىسىنداعى توقتاۋ­ىل, ايباس, كەنت, تالدىساي, تاعى باسقا قونىستار مەن قالاشىق­تاردا  ءبىراز جۇمىستار جۇزەگە اسىرىل­عا­نى جانە بۇلار ءبىر جىلدىڭ ىشىندە بىتەتىن جۇمىستار ەمەس, بىرتىندەپ رەتىمەن اتقارى­لاتىنى ايتىلدى. “مادەني مۇرا” ستراتەگيالىق ۇلتتىق جوباسى تاريح جانە ءما­دە­نيەت, ارحەولوگيا, ساۋلەت ەسكەرت­كىشتەرىنىڭ ماڭىزدىلارىن قايتا جاڭعىرتۋدى, قازاق حالقىنىڭ مۇ­رالارىن زەرتتەۋدىڭ ءبىرتۇتاس جۇيە­سىن قۇرۋدى, ۇلتتىق جانە الەمدىك عىلىمي وي-سانا, مادەنيەت جانە ادەبيەت سالالارى بويىنشا باسپا سەريالارىن دايىنداۋدى كوزدەي­تىنىن ايتا كەتۋ كەرەك. وسىنداي ءىس-شارالار جوسپارىنا سايكەس وتكەن جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2079,415 ملن. تەڭگە بولىنسە, وسى قارجى تولىق يگەرىلگەن. ونىڭ ىشىندە اتاپ ايتار بولساق, ۇلتتىق رامىزدەردى قالىپتاستىرۋعا 66,0 ملن. تەڭگە, مادەني ءتۋريزمدى دامى­تۋعا 89,615 ملن. تەڭگە, ۇلتتىق تا­ريحي مۇرانى حالىقارالىق دەڭ­گەي­دە ناسيحاتتاۋعا 957,5 ملن. تەڭگە, تاريحي-مادەني مۇرانى كەشەندى زەردەلەۋ مەن جاڭا عىلىمي جوبا­لاردى ازىرلەۋگە 77,5 ملن. تەڭگە, قولدانبالى عىلىمي زەرتتەۋلەرگە 88,9 ملن. تەڭگە, ارحەولوگيالىق زەرت­تەۋلەر جۇرگىزۋگە 119,7 ملن. تەڭگە, تاريح پەن مادەنيەت ەسكەرت­كىشتەرىن قالپىنا كەلتىرۋگە 443,4 ملن. تەڭگە, قازاقستاننىڭ تاريح, ارحەولوگيا, ەتنوگرافيا جانە ءما­دە­نيەت ماسەلەلەرى بويىنشا با­سىلىمدار سەرياسىن شىعارۋدى جالعاستىرۋعا 236,8 ملن. تەڭگە ءبولىنىپ, 2009 جىلى بىرقاتار ماڭىزدى جۇمىستار تياناقتالعان. سونىڭ ءبىرازى ۇلتتىق تاريحي مۇ­رانى حالىقارالىق دەڭگەيدە ناسي­حاتتاۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسقان. سيريا جانە ەگيپەت ەلدەرىندە بايىرعى بابالارىمىز ءال-فارابي مەن سۇلتان بەيبارىس ەسكەرتكىش­تەرى جاڭعىرتىلۋدا. داماسك قالا­سىندا سۇلتان بەيبارىستىڭ كە­سەنەسى قايتا جاڭعىرتىلىپ, ءال-فارابي كەسەنەسى مەن تاريحي-ءما­دەني ورتالىعى سالىنۋدا. ال كايردە سۇلتان بەيبارىستىڭ مە­شىتى قايتا جاڭعىرتىلىپ جاتىر. سونداي-اق 2009 جىلى موڭعوليا اۋماعىنان تابىلعان كونە تۇركى رۋنيكالىق جازبالارى بار تاستاردىڭ كوشىرمەلەرى قالپىنا كەلتىرىلىپ, ەلىمىزگە جەتكىزىلگەن. “وركەنيەت ديالوگىنداعى تا­ريحي-مادەني مۇرانىڭ ءرولى” اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتىپ, “مادەني مۇرا” ۇلتتىق جوباسىن حالىقارالىق ءدا­رەجەدە ناسيحاتتاۋعا كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. قازاقستاندى الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق وزەكتى ماسەلەلەردى شەشەتىن, حالىقارالىق وركەنيەت­تەر ديالوگىنىڭ الاڭىنا اينال­دىرۋ, سونداي-اق قازاقتىڭ ۇلتتىق تاريحي-مادەني مۇراسىن دۇنيە­جۇزىلىك عىلىمي اينالىسقا ەنگىزۋ باستى مۇرات سانالادى. قازاق حال­قى­نىڭ مادەني مۇراسى سالاسىندا عىلىمي جۇمىستاردى جالعاستىرۋ بويىنشا بىلتىر 12 تاقىرىپتا قازاق حالقىنىڭ تاريحىمەن, ماتە­ريالدىق جانە رۋحاني مادەنيەتى­مەن بايلانىستى قولدانبالى عى­لى­مي-زەرتتەۋلەر ىسكە اسىرىلسا, تاريحي-مادەني مۇرانى كەشەندى زەردەلەۋ, جاڭا عىلىمي جوبالاردى ازىرلەۋ تاراۋى بويىنشا باعدار­لا­ما اياسىندا بىرقاتار وبلىستاردىڭ تاريح جانە مادەنيەت ەسكەرتكىش­تەرىنىڭ جيناقتارىن ازىرلەۋ جۇ­مىس­تارى جالعاسۋدا. بۇگىندە وڭ­تۇستىك قازاقستان, جامبىل, قى­زىل­وردا, سولتۇستىك قازاقستان, اقمولا وبلىستارى مەن الماتى قالاسىنىڭ جيناقتارى جارىق كورىپ, پاۆلودار مەن اقتوبە وب­لىستارىنىڭ تاريحي-مادەني ەس­كەرتكىشتەرىنىڭ جيناقتارى ازىرلە­نىپ جاتىر. مينيستر “مادەني مۇرا” باعدارلاماسى اياسىندا جا­رىق كورىپ جاتقان كىتاپتارعا ەرەك­شە توقتالدى. سولاردىڭ ىشىنەن “بابالار ءسوزى” سەرياسىن ەرەكشە اتادى. ونىڭ قازىرگە دەيىن 53-56 تومدارى, “الەمدىك تاريحي وي-سانا” سەرياسىنىڭ 12-14-تومدارى, ء“حVىىى-حح ع.ع. قازاق ۇلت-ازاتتىق قوزعالىسىنا قاتىستى قۇجاتتار مەن ماتەريالدار جيناعى” سەريا­سىنىڭ 13,14,15-تومدارى قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جارىق كورىپ, جالپى ءبىر جىلدا بارلىعى 56 اتالىم بويىنشا كىتاپتار شى­عا­رىلعان. 1 مىڭ 605 باسپا تاباق 168 مىڭ دانامەن تارالعان, 9 اتالىم بويىنشا 450 باسپا تاباق وڭدەلىپ اۋدارىلعان. ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى جانسەيىت تۇيمەباەۆ باعدارلاما ناتيجەسىندە قول جەتكەن رۋحاني قۇن­دىلىقتاردى جاس ۇرپاقتىڭ سا­ناسىنا جەتكىزۋ ماقساتىندا اتقا­رىلىپ جاتقان بىرقاتار جۇمىس­تار­دى اتادى. وزگە ءتىلدى مەكتەپتەرگە ارنالعان “قازاق ءتىلى” ءپانى بويىن­شا ءبىلىم بەرۋدىڭ مەملەكەتتىك جال­پىعا مىندەتتى ءبىلىم ستاندارتىنىڭ 5-9 سىنىپتارىنىڭ بازالىق ءبىلىم مازمۇنىنا “ەل تانۋ” تاراۋى قو­سىلعانىن, سونداي-اق قازاقستان تاريحى بويىنشا “مادەني مۇرا” باعدارلاماسى اياسىندا جۇرگىزىلگەن ەكسپەديتسيالىق زەرتتەۋلەردىڭ ءنا­تيجەلەرى, قويلىق, تالعار, قاراس­پان, تۇركىستان, ساۋران, ساراي­شىق, جانكەنت قالالارى جايىن­داعى مالىمەتتەردىڭ, ەجەلگى وتىرار مەن بوزوق قالالارىنان تابىلعان قازبا جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلەرى مەن تاستاعى تاڭبالارعا قاتىستى عىلىمي دەرەكتەر 6-سىنىپقا ار­نالعان “قازاقستان تاريحى” پانىنە ەنگىزىلگەنىن ايتتى. 2009-2010 جىل­دان باستاپ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستي­تۋتتارىنىڭ قاتىسۋىمەن “مەنىڭ ەلىمنىڭ تاريحى” تاقىرىبىندا رەسپۋبليكاداعى ون-لاين رەجىمىندە ينتەراكتيۆتى ساباقتار جۇيەلى وتكىزىلە باستاعانىن جەتكىزدى. تۋريزم جانە سپورت ۆيتسە-مي­نيسترى قايىربەك وسكەنباەۆ ەلى­مىزدەگى بەلگىلى تاريحي ەسكەرتكىش­تەر­گە اكەلەتىن ماگيسترالدى جول­داردىڭ قۇرىلىسىن جوندەۋ تۋرالى اڭگىمەلەسە, ارحەولوگيا ينستيتۋ­تىنىڭ ديرەكتورى, اكادەميك كارل بايپاقوۆ بىلتىر ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى كەزىندە تابىلعان تاريحي جادىگەرلەردى, قورعاندار مەن باسقا دا تاريحي ورىندارداعى قازبا جۇمىستارىنىڭ بارىسى تۋ­رالى ءسوز ەتتى. “قازقايتاجاڭعىرتۋ” مەكەمەسىنىڭ ديرەكتورى قانات تۇياقباەۆ ءال-فارابي مەن سۇلتان بەي­بارىستىڭ تاريحي ەسكەرتكىش­تەرىندە جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىس­تاردى باياندادى. ورتالىق مەم­لەكەتتىك مۋزەيدىڭ ديرەكتورى نۇرسان ءالىمباي قازبا جۇمىستارى بارىسىندا تابىلعان جادىگەرلەر ەڭ الدىمەن, ورتالىق مۋزەيگە وتكى­زىلۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدى. مۋزەي نەگىزىنەن زەرتتەۋ الاڭى بولۋى ءتيىس دەگەن پىكىر ايتتى. اكادەميك ابدىمالىك نىسانباەۆ باسپا ونىمدەرى اۋىلدا تۇراتىن زيالى ازاماتتاردىڭ دا قولىنا تيسە, نۇر ۇستىنە نۇر بولادى دەگەن تىلەك ءبىل­دىردى. وتكەن جىلعى جۇمىستاردى سارالاي كەلىپ, پرەزيدەنت اكىم­شىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ماۋلەن اشىمباەۆ كەلەشەكتە دە بىرلەسە اتقاراتىن ىستەر از ەمەس دەپ قورىتىندى جاسادى. كىتاپ سەرياسىنا بايلانىستى  ينتەرنەت­تەگى جۇمىستى كۇشەيتۋگە كوڭىل اۋدار­دى. ۇكىمەت ينتەرنەتتى ءار اۋىل­عا اپارۋمەن اينالىسىپ جا­تىر. سوندىقتان “مادەني مۇرا” پورتالىن مولايتۋعا كۇش جۇمساۋ كەرەكتىگىن باسا ايتتى.  مادەني تۋ­ريزمدى كۇشەيتۋ ماسەلەسى دە الداعى ۋاقىتتا ماڭىزدى بولىپ قالا بەرەتىنىن جەتكىزدى. ەڭ باستىسى, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەي­تويى كەلە جاتىر. سوعان بايلا­نىستى الدا كوپتەگەن جۇمىستار كۇتىپ تۇرعانىن ايتتى. ۇلتتىق كى­تاپ­حانادا شەت ەلدەردەگى مۇراعات­تاردان “ۇلتتىق مۇراعات قورىنا” كەلىپ تۇسكەن قۇجاتتار مەن “مادە­ني مۇرا” باعدارلاماسىمەن جارىق كورگەن كىتاپ سەريالارى قويىلعان كورمە دە كوپ جۇمىستار اتقارىل­عانىن اڭعارتادى. ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ ۇيلەسىمدى ءىسى كەشە باس پروكۋرور قايرات ءماميدىڭ توراعالىق ەتۋىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ كەزەكتى ءماجىلىسى بولىپ ءوتتى. ماجىلىستە ۇلتتىق قوردىڭ قارجى داعدارىسى زارداپتارىن ەڭسەرۋگە بولىنگەن قارجىسىن زاڭدى جانە ءتيىمدى پايدالانۋدى قامتا­ما­سىز ەتۋ بويىنشا جۇرگىزىلگەن جۇ­مىس­تاردىڭ جاي-كۇيى قاراستى­رىل­دى. ونىڭ جۇمىسىنا قارجى رىنو­گىن جانە قارجى ۇيىمدارىن رەتتەۋ مەن قاداعالاۋ اگەنتتىگىنىڭ ءتورايى­مى ە.باحمۋتوۆا, “سامۇرىق-قازى­نا” ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىنىڭ جانە “قازاگرو” ۇلتتىق حولدينگىنىڭ باسشىلارى ق.كەلىمبەتوۆ پەن ا.ما­مىتبەكوۆ قاتىستى. ءماجىلىستى اشقان باس پروكۋرور قايرات ءمامي مەملەكەت باسشىسى داعدارىسقا قارسى بولىنگەن قارا­جات­تىڭ زاڭدى ءارى ءتيىمدى جۇم­سا­لى­نۋىنا قاتاڭ باقىلاۋ ورناتۋ تۋ­را­لى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى الدىنا ۇلكەن مىندەت قويعان ەدى, دەدى. ويتكەنى, ۇلتتىق قور قارجىسىنىڭ جۇمسالۋى حالىق ءۇشىن قاشاندا اشىق ءارى تۇسىنىكتى بولۋى كەرەك. بۇل تاپسىرمانى ورىنداۋ ماقساتىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى “سامۇ­رىق-قازىنا” قورىمەن جانە باسقا دا حولدينگتەرمەن بىرلەسىپ بىرقاتار جۇمىستار اتقاردى. ناتيجەسىندە وسى ۋاقىتقا دەيىن بولىنگەن قارجى تالان-تاراجعا سالىنباي بەلگىلەن­گەن ماقساتتارعا ساي جۇمسالدى. ءاري­نە, بۇل باعىتتا ءىس-شارالاردى ءالى دە جالعاستىرا بەرۋ قاجەت. سون­دىقتان دا ۇيلەستىرۋ كەڭەسىندە وسى ماسەلەلەردى ودان ءارى پىسىقتاۋ كوز­دەلگەنىن اتاپ ءوتتى باس پروكۋرور. جالپى, وتكەن جىلى مەملەكەت ۇلتتىق ەكونوميكانى قولداۋعا تەڭ­دەسسىز شارالار  قابىلداپ, وسى ماق­ساتتا ۇلتتىق قور قارجىسىنان 1 تريلليون 200 ميللياردتان استام تەڭگە ءبولىندى. مەملەكەت باسشىسى ءوت­كەن جىلعى  جولداۋىندا داعدا­رىس­قا قارسى شارالاردى جۇزەگە اسى­رۋعا جانە وسى ماقساتقا ءبولىن­گەن بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ جۇمسا­لۋىنا قاتاڭ باقىلاۋدى قامتاما­سىز ەتۋ جونىندە ناقتى تاپسىرما­لار بەرگەن بولاتىن. وسىعان باي­لانىستى, ۋاكىلەتتى ورگاندار ءتيىستى جۇمىستاردى تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىپ كەلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا قۇقىق قورعاۋ ور­گاندارى حالىقتىڭ يپوتەكالىق زاەمدارىن قايتا قارجىلاندىرۋعا, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى, اگروونەركاسىپتىك كەشەندى قولداۋ­عا, ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن نەسيەلەندىرۋگە بولىنگەن قور قار­جىسىنىڭ جۇمسالۋىنىڭ زاڭدىلى­عىن تەكسەرۋدى اياقتادى. تۇتاستاي العاندا, مەملەكەتتىك ورگاندار بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ تيىسىنشە ۇكىمەت بەلگىلەگەن شارت­تارعا سايكەس پايدالانىلۋىن قامتاماسىز ەتتى. ايتارلىقتاي زاڭ بۇزۋشىلىقتار جانە كو­لەڭكەلى مامىلەلەردىڭ جاسالۋ دەرەكتەرى انىقتالعان جوق. دەمەك, ونداي كەمشىلىكتەر ورىن العان جوق. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ۋاكى­لەتتى قۇرىلىمدارمەن بىرگە ەلبا­سىنىڭ داعدارىسقا قارسى بولىنگەن قاراجاتتى ماقساتتى جانە ءتيىمدى جۇمساۋ جونىندەگى تاپسىرماسىنىڭ تيىسىنشە ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتتى. ءسويتىپ, ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ ءمۇ­شەلەرى مەملەكەتتىك ورگاندار­دىڭ وسى ماسەلە­دەگى ءوزارا ءىس-قي­مىل دەڭگەيىنە وڭ باعا بەردى. قىز­مەتتىك مىندەتتەر مەن جاۋاپكەر­شى­لىكتىڭ ايقىن مە­جە­لەنۋى مەن اقپا­رات الماسۋ جانە مونيتورينگ ءجۇر­گىزۋ تەتىكتەرىنىڭ ءبىر­كەلكى ءتارتىبىنىڭ بەكىتىلۋى اتاپ اي­تىلدى. بايانداماشىلار ءسوزىن تالقى­لاي كەلە ۇيلەستىرۋ كەڭەسى وسى با­عىت­تاعى جۇمىستى ودان ءارى جال­عاستىرۋ قاجەت دەپ تاپتى. ەلىمىزدىڭ باس پروكۋرورى بيزنەس-قوعامداس­تىق­تار وكىلدەرىمەن ءوزارا بىرلەس­كەن ءىس-قيمىلدىڭ جانە ءتيىستى تالاپتارعا ساي كەلەتىن ادامداردىڭ مەملەكەتتىك قارجىلىق كومەك الۋىنا بوگەت جاسايتىن جايتتەردى جويۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتتى. وسىعان وراي قايرات ءمامي قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنان تەكسەرۋ شارالارىن ۇيىمداستىرۋ كەزىندە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قاتاڭ ساقتاۋدى تالاپ ەتتى. شارۋا­شىلىق جۇرگىزۋشى قىزمەتكە نەگىز­سىز ارالاسىپ, بيزنەس وكىلدەرىن ءوز ىسىنەن الاڭداۋعا جول بەرىلمەۋىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلاتىندىعى ايتىلدى. سونداي-اق, وتىرىس بارىسىندا ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ 2009 جىلى جۇرگىزگەن جۇمىستارىنىڭ ەسەبى دە تىڭدالدى. ءماجىلىس قورىتىندى­سىن­دا كورسەتىلگەن ماسەلەلەر بويىنشا جۇمىس تيىمدىلىگىن ودان ءارى ارتتىرۋعا باعىتتالعان شەشىم­دەر قابىلداندى. الەكساندر تاسبولاتوۆ. عالىمدارعا قويىلار تالاپ جوعارى كەشە پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ توراعالىعىمەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى مەن مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى جانىنداعى قوعامدىق گۋمانيتارلىق ينستيتۋتتار ديرەكتورلارىنىڭ قاتىسۋىمەن  كەڭەس بولىپ ءوتتى. كەڭەستە وتكەن جىلدىڭ قىر­كۇيەگىندە م.اشىمباەۆپەن بولعان كەزدەسۋ قورىتىندىلارى بويىنشا ينستيتۋتتارداعى جۇمىستاردىڭ ءنا­تيجەلەرى, 2009 جىلدىڭ قازانىن­داعى ينستيتۋت قىزمەتىن تەكسەرۋ قورىتىندىلارى تالقىلانىپ, پرەزيدەنتتىڭ ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 29 قاڭتارىنداعى قازاقستان حال­قى­نا جولداۋىنداعى عىلىمي قىز­مەتتى مودەرنيزاتسيالاۋ جونىندەگى تاپسىرمالاردى ورىنداۋ تۇرعى­سىن­داعى پەرسپەكتيۆالار ناقتىلاندى. 2009 جىلعى تەكسەرۋلەر بۇتىندەي العاندا قوعامدىق جانە گۋماني­تارلىق عىلىمدار ينستيتۋتى بۇگىنگى كۇنى عىلىمنىڭ ءتيىستى سالالارىندا ىرگەلى زەرتتەۋلەر جۇرگىزەتىن رەسپۋب­لي­كاداعى بىردەن ءبىر عىلىمي مە­كەمە بولىپ تابىلاتىنىن, ال ولاردىڭ زەرتتەۋلەرى ەرەكشە مانگە يە ەكەنىن كورسەتىپ بەردى. كەڭەس بارىسىندا قازىرگى زامان­عى قوعامدىق-ساياسي ۇدەرىستەردى پاي­ىمداۋ مەن ولارعا تالداۋ جاساۋدىڭ ناقتى دا جان-جاقتى مىندەتتەرى بەلگىلەندى. ولار – قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا توراعالىعى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قا­زاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى جولداۋىن جۇزەگە اسىرۋ, ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭىستىڭ 65 جىلدىعى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 15 جىلدىق مەرەيتويى, قازاقستاننىڭ مەم­لە­كەت­تىك تاۋەلسىزدىگى تۋرالى دەكلارا­تسيا قابىلدانۋىنىڭ 20 جىلدىعى, سونداي-اق الدا كەلە جاتقان رەس­پۋب­ليكا تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى. عالىمدار وسى وقيعالاردىڭ ءرولى مەن ماڭىزىنا, ولاردىڭ قو­عام­دىق سانا مەن ادامداردىڭ كو­ڭىل-كۇيىنە ىقپال ەتۋىنە نازار اۋدا­رۋلارى كەرەك. سول سياقتى ولارعا ءتيىستى قوعامدىق مادە­نيەتتانۋ­شى­لىق, ساياساتتانۋشىلىق جانە الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق باعا بەرۋگە ءتيىس. كەڭەس قورىتىندىسىندا ءماۋ­لەن اشىمباەۆ وكىلەتتى ورتالىق مەم­لەكەتتىك ورگاندار مەن قوعام­دىق-گۋمانيتارلىق باعدارداعى ينستيتۋتتار باسشىلارىنا بىرقاتار ناقتى تاپسىرمالار جۇكتەدى. “ەگەمەن-اقپارات”. ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋدىڭ نەگىزگى كىلتى اقپان ايى ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىنا قاتىستى كەلەلى جيىندارمەن, كوكەيكەستى ماسەلەلەردىڭ كوتەرىلۋىمەن ايشىقتالىپ تۇر. الماتىدا  وتكەن اپتادا قازىرگى زامان وقۋلىعىن دايىنداۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن كوتەرگەن حالىقارالىق جيىننان كەيىن ىلە-شالا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى جانسەيىت تۇيمەباەۆ ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە قازاق ءتىلىن دامىتۋدىڭ كەلەشەگىنە قاتىستى دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىردى. ايناش ەسالي. ءبىلىم سالاسىنىڭ باسشىسى جان­سەيىت تۇيمەباەۆ الدىمەن ءاڭ­گىمەنى جولداۋدان باستاپ, قازاق ءتى­لى­نىڭ ءوز قۇزىرىنداعى مەكەمە­لەر­دەگى جاعدايىنا عانا ەمەس, جالپى قوعامداعى احۋالىنا توقتالا كەلىپ, قازاق ءتىلىنىڭ شۇرايلىلىعىنا قارا­ماس­تان, كەيبىر مەكەمەلەر مەن ۇلت­تىق كومپانيالاردا ونىڭ قولدانۋ اياسى تارلىعىن دا العا تارتتى. وسى جيىنعا ۇيىتقى بولعان مينيسترلىكتىڭ مالىمەتى بويىنشا, ەلىمىزدىڭ بارلىق وقۋ ورىندارىندا مەملەكەتتىك ءتىل وقىتىلادى. رەس­پۋب­ليكامىزدا 7576 مەكتەپ بولسا, ونىڭ 5888-ىندە وقۋشىلار قازاق تىلىندە ءبىلىم الىپ جاتىر. بۇل – قا­زاقستانداعى مەكتەپتەردىڭ 78 پايىزى. وعان قوسا “مۇراگەر” كوپ­تىلدى مەكتەپتەر جالپىۇلتتىق جەلىسى كەڭەيۋدە. سول سياقتى 33 مەكتەپتە ءدارىس قازاق, ورىس جانە اعىلشىن ءتىل­دەرىندە قاتار جۇرەدى. ورىس ءتى­لىندەگى مەكتەپتەردە قازاق ءتىلىن ءۇي­رەتۋ ۇدەرىسى ەۋروپالىق كوپ دەڭگەيلى جۇيەگە كوشىرىلگەن. وسى ارادا, جالپى ورىس ءتىلدى مەك­تەپتەردە مەملەكەتتىك ءتىلدى  مەڭ­گەرۋدە ىلگەرىلەۋ بار ەكەندىگىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. ماسەلەن, قا­زىر ورىس مەكتەپتەرىنىڭ شاكىرتتەرى قازاق ءتىلىنىڭ مايىن تامىزىپ سويلەمەسە دە, ءوز زامانداستارىمەن جاپ-جاقسى تىلدەسىپ تۇرعانىنا ءجيى كۋا بولا باستاعانىمىزدى نەگە ايتپاسقا! “مۇسىلمان بولماق – استە-استە” دەگەندەي, كەشەگى جۇيە­دەن كەيىن سان ۇلتتان تۇراتىن بۇكىل ەلدىڭ تەك مەملەكەتتىك تىلدە سايراپ كەتۋىنە, ەلباسى ايتقانداي, سابىر دا كەرەك شىعار. ايتپەسە, مينيستر ەسكە سالعان­داي, انە ءبىر كەزەڭدە, ياعني 90-شى جىلدارى قازاقستاندا بار بولعانى 2 مىڭ عانا قازاق مەكتەبى بولماپ پا ەدى؟! سوندىقتان دا اتالمىش جيىندى ۇيىمداستىرۋعا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ۇيىتقى بولىپ جاتقانى بەكەر ەمەس. انا ءتىلى ادام­عا انا سۇتىمەن, وتباسىنان, قالا بەردى بالاباقشادان باستاپ داري­تى­نىن اركىم بىلەدى. ءبىز ايتىپ وتىرعان بالاباقشالار دا وسى مي­نيسترلىكتىڭ قۇزىرىندا. مينيستر جانسەيىت تۇيمەباەۆ ءوز ويىن تۇيىندەگەننەن كەيىن ءسوز كەزەگى  پارلامەنت سەناتى مەن ءما­جى­لىس دەپۋتاتتارىنا, ءتۇرلى قوعام­دىق ۇيىمدار مەن بۇقارالىق اقپا­رات قۇرالدارى باسشىلارىنا, تىلگە جاناشىر بەلگىلى قوعام قايرات­كەرلەرى مەن عالىمدارعا ءتيدى. جازۋشى سماعۇل ەلۋباي قا­زاق­ستاندا 1920-30 جىلدارى ورىن العان  اشارشىلىقتا قىناداي قى­رى­لىپ, 4 ميلليوننان استام قا­زاقتىڭ قۇنى سۇراۋسىز كەتكەنىن ايتا كەلىپ, وسى ساياسي سوراقى­لىق­تار شاڭ باسقان تاريحتىڭ قاتپار­لا­رىندا قالىپ جاتقانىن  العا تارت­تى. ول كىسىنىڭ ويى وسى ەكى اشار­شىلىق پەن ۇلى وتان سوعى­سىن­دا قىرىلماعاندا قازىر 40 ميل­ليونعا جەتىپ, ءتىلىمىز دە شۇبار­لان­باي, وتىرار ما ەدىك!.. سماعۇل ەلۋ­باي وسى قاسىرەت جايىندا مەكتەپ وقۋلىقتارىندا اقيقاتتىڭ جازىل­ماي­تىندىعىن, بۇيتە بەرسەك بولاشاق ۇر­پاقتىڭ تۇسىنىگى قازاق تاريحى تۋ­رالى ۇشقارى بولاتىن­دىعىن دا ەسكە سالدى. ءسوز العاندار اراسىندا اكادە­ميك, حالىقارالىق “قازاق ءتىلى” قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى ومىرزاق ايتباي ۇلى, سەناتور عاريفوللا ەسىم, قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ءشامشا بەركىمباەۆالار سوڭعى ۋاقىتتا ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە جاسالىنىپ جاتقان تىرلىكتەردى دە جوققا شىعارماي, بىراق الداعى ۋاقىتتا اتقارىلۋى ءتيىستى شارالارعا قاتىستى ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ايتتى. جيىندا ءسوز العان “ۇلت تاعدى­رى” قوزعالىسىنىڭ جەتەكشىسى دوس كوشىم ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە مەم­لەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ ءۇشىن ۇلت جاستارى بويىنا ۇلتتىق قۇندى­لىق­تارىمىزدى ءسىڭىرۋ باستى نازاردا بولۋ كەرەكتىگىن تىلگە تيەك ەتتى. “بابالارىمىز ءجۇرىپ وتكەن جولدار مەن سان تاراۋ تاريحىمىز – ۇرپاق ءۇشىن باستى قۇندىلىق. ال ءبىزدىڭ قازىرگى كەي جاستار كەشە عانا بولعان جەلتوقسان جاڭعىرىعىنان دا حا­بار­سىز. ەڭ بولماعاندا 16 جەلتوقسان كۇنى ءبىر دە ءبىر وقۋ ورنىنىڭ باس­شى­سى شاكىرتتەرىن الاڭعا الىپ كەل­ىپ, جەلتوقسانشىلاردىڭ رۋحىنا ارناپ گۇل شوقتارىن دا قويمايدى. ۇرپاعىمىز اتا-بابالارىنىڭ باسى­نان وتكەن تاريحتان حابارسىز بولسا, ودان وتكەن قاسىرەت بار ما” دەدى ول. الماتى. تولىمدى تالقىلاۋ قاقاعان قاڭتاردىڭ قاھارىنا قاراماي, پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەلەرىن قىستىڭ كوزى قىراۋدا ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىنە اتتاندىرعاندا “نۇر وتان” پارتياسىنىڭ باسشىلىعى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ فورۋمى الدىندا جەر-جەردەگى دەپۋتاتتىق فراكتسيالاردىڭ قىزمەتىن زەرتتەۋدى ماقسات تۇتقان بولاتىن. ءاليسۇلتان قۇلانباي. “نۇر وتان” حدپ پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ كەشە ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ سيتۋاتسيالىق ور­تالىعىندا كوميتەت توراعاسى بو­ران راحىمبەكوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكىزىلگەن وتىرىسىندا كوميتەت مۇشەلەرىنىڭ سول ءىسساپارلارىنىڭ ناتيجەلەرى نەگىزىندە ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارى – “نۇر وتان” پار­تياسى مۇشەلەرىنىڭ پارتيا جار­عىسىن, بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسلي­حات­تار دەپۋتاتتارىنىڭ فراكتسيا­لارى تۋرالى ەرەجەنى ورىنداۋى تۋرالى ماسەلە قارالدى. پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى وڭالبەك ساپيەۆ كوميتەت مۇشەلەرىنىڭ ال­دىندا جان-جاقتى اقپارات بەردى. باياندامادا دەپۋتاتتىق فراكتسيا­لار قىزمەتىن تەكسەرۋ بويىنشا جا­سالعان قورىتىندى ورتاعا سا­لىندى. ناقتى جەتىستىكتەر مەن ناق­تى كەمىستىكتەر ءدال دەرەك­تەرمەن, قولمەن قويعانداي ايتىل­دى. پارلامەنتاريزم ينستيتۋتى­نىڭ اعا ساراپشىسى ق.جامان­قۇ­لوۆ ەلدەگى ءماسليحاتتار دەپۋتات­تارىنا جۇرگىزىلگەن ساۋالدامانىڭ قو­رىتىندىسى جونىندە حابارلاما جاسادى. وتى­رىستى ادىلەت مينيسترلىگىندەگى سيتۋاتسيالىق ورتالىعىندا وتكىزۋدىڭ ارقاسىندا كوميتەت توراعاسى ب.ع.راقىمبەكوۆ بارلىق وبلىستارداعى “نۇر وتان” پارتياسى فيليالدارى توراعالارى­نىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارلارىن تىكەلەي اڭگىمەگە تارتىپ, ولاردىڭ اقپاراتىن قولما-قول ەستۋگە, تالقىلاۋ بارىسىندا تۋىنداعان سۇراقتارعا قول­ما-قول جاۋاپ الۋعا مۇمكىندىك جاسادى. “نۇر وتان” پارتياسى استانا قالالىق فيليالى ءتور­اعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ءامىرجان را­قىمجانوۆ ءوز اقپاراتىن سول وتىرىس بارى­سىندا جەتكىزدى. كوميتەت مۇشەلەرى – ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى سەرگەي دياچەنكو, سەنات دەپۋ­تات­تارى و.ءاب­دىكارىموۆ, ق.سۇلتانوۆ, ا.ساماقوۆا, “ەگەمەن قازاقستان” رەسپۋبليكالىق گازەتى” اق پرە­زيدەنتى س.ابدراحمانوۆ وڭىرلەرگە بارعان ءىسساپارلارىنىڭ ناتيجە­سىندە دەپۋتاتتىق فراكتسيالاردىڭ جۇمىسىنداعى وڭدى وزگەرىستەر مەن ولقىلىقتارعا جان-جاقتى تالداۋ جاسادى. وتىرىس قورىتىندىسىندا قابىلدانعان شەشىمدە پارتيا فيليالدارىنىڭ باسشىلارىنا ەل پرەزيدەنتى, “نۇر وتان” پارتيا­سىنىڭ ءتور­اعاسى ن.ءا.نازار­باەۆتىڭ پارتيانىڭ كەزەكتەن تىس ءحىى سەزىندە ىشكى پارتيالىق ءتارتىپتى ارت­تىرۋ, جارعىنى قاتاڭ ساقتاۋ, ماسليحاتتارداعى دەپۋتات­تىق فراكتسيالار قىزمەتىن قار­قىن­داتۋ بويىنشا بەرگەن تاپسىرما­لارىنا سايكەس جۇمىس جۇرگىزۋ جۇكتەلدى. “نۇر وتان” حدپ پارتيالىق باقىلاۋ كومي­تەتىنىڭ 2010 جىلعى جۇمىس جوسپارى بەكىتىلدى. باستى قۇندىلىق – تۇراقتىلىق كەشە “كوزقاراس” پارتياارالىق جانە قوعامدىق ديالوگ ساياسي كلۋبىنىڭ كە­زەكتى وتىرىسى بولىپ, وندا مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا ءمۇم­كىندىكتەرى” اتتى حالىققا جولداۋىنىڭ باسىم باعىتتارى تالقىعا ءتۇستى. اسقار تۇراپباي ۇلى. قوعام ءۇشىن ەڭ الدىمەن سول قوعامدا بەلسەنە جۇمىس اتقارىپ جاتقان ءارتۇرلى ۇيىمداردىڭ ءوزارا ۇنقاتىسۋى قاجەت بولسا, ونداي ءپى­كىر­­سايىس الاڭى رەتىندە “كوز­قاراس”  پار­تياارالىق جانە قوعام­دىق ساياسي كلۋبى ءبىر جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ونىڭ كەزەكتى وتىرىسىنا 9 پارتيانىڭ استانا قا­لالىق  فيليالدارىنىڭ توراعا­لا­رى, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىسىپ, ءوز ويلارىن ور­تاعا سالدى. كۇن تارتىبىنە قوي­ىل­عان ىشكى ساياسي تۇراقتىلىقتى نى­عايتۋدا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­دار­دىڭ جانە پارتيالاردىڭ ءرولى ءما­سە­لەسى توڭىرەگىندە ءبىراز پىكىرلەر اي­تىلدى. جاڭادان سايلانعان “نۇر وتان” حدپ استانا قالالىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ءامىرحان راقىمجانوۆ ءوز بايانداماسىندا وسى ماسەلەگە كەڭىنەن توقتالىپ ءوتتى. سونداي-اق پىكىرسايىس بارى­سىندا ۇلەسكەرلەر پروبلەماسى, بالاباقشالار مەن وزگە دە ماسەلەلەر العا تارتىلدى. بۇل جونىندە “ازات” بسدپ اقف مۇشەسى ءۋالي­حان قايساروۆ جان-جاقتى ايتىپ كورسەتتى. وسىنىڭ بارلىعىن “نۇر وتان” پارتياسى تەكسەرۋى قاجەت ەدى عوي دەگەن ويلار دا ايتىلىپ قالىپ جاتتى. قكپ اقف ءتورايىمى توتى ەلۋباەۆا ءوز پارتيالارىنىڭ سايا­جاي تۇرعىندارى ماسەلەسىمەن اي­نالىسىپ جاتقاندىعىن ايتا كەلىپ, ەلىمىزدە تىركەلگەن كوپتەگەن ساياسي كۇشتەر بەلسەندى ارەكەت ەتپەي جاتقاندىعىنا قىنجىلىس ءبىلدىردى. وسىلايشا “ىشكى تۇراق­تىلىقتى نى­عايتۋداعى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­داردىڭ جانە پارتيا­لاردىڭ ءرولى” تاقىرىبىندا وتكەن پىكىرسايىس بارىسىندا كوپتەگەن ۇسىنىستار ورتاعا سالىندى. سونىڭ ناتيجە­سىندە “كوزقاراس” پار­تياارالىق جانە قوعامدىق ءۇن­قاتىسۋ ساياسي كلۋبىنىڭ ۇسى­نىم­دارى ازىرلەندى. ۇلەستىك قۇرىلىسقا – ۇلكەن نازار سارسەنبى كۇنى استانا اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ پەن “سامۇرىق-قازىنا” ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى” اق باسقارما توراعاسى قايرات كەلىمبەتوۆتىڭ قاتىسۋىمەن ۇكىمەتتىڭ داعدارىسقا قارسى شارالارىنىڭ اياسىندا اتالمىش قور قارجىلان­دىراتىن قالانىڭ ۇلەستىك قۇرىلىس نىساندارىن اياقتاۋ ماسەلەسى جونىندە كوشپەلى كەڭەس ءوتتى. داستان كەنجالين. كوشپەلى كەڭەستە قالا اكىمى مەن قور توراعاسى “ينفينيتي”, ء“سولتۇس­تىك شۇعىلاسى”, “ەسىل”, ء“Caspىan Pa­lace”, “استانا جۇلدىزى”, “ماريا”, “گرانيتنىي” تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ قۇرىلىسىمەن تانىسىپ, بىلتىرعى جىل­دىڭ جەلتوقسان ايىندا پايدالا­نۋ­عا تاپسىرىلعان ء“ال-اركا” مەن “اق­جايىق” تۇرعىن ءۇي كەشەنىندە بول­دى. بۇل كەشەندەردىڭ ءبارى “سامۇرىق-قازىنا” قورىنىڭ قارجىلاندىرۋى­مەن قالاداعى ۇلەسكەرلەردىڭ قاتىسۋى­مەن سالىنىپ جاتقان نىساندار. ولار­دىڭ قۇرىلىسى, كەڭەستە بەلگىلى بولعانداي, وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتالىپ قالۋى ءتيىس. قازىر استانا اكىمدىگى مەن قور وسى ماقساتتا قولدان كەلگەن مۇمكىندىكتىڭ ءبارىن جاساۋدا. ال, جالپى العاندا, بيىل قور بۇدان باسقا استاناداعى باسپانا ماسەلەسىن شەشۋ ماقساتىندا قالا اكىمدىگىنەن 3 965 ۇلەسكەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن سا­لىنىپ جاتقان 26 تۇرعىن ءۇي كەشە­نىندەگى پاتەرلەردى ساتىپ الۋدى, قۇ­رىلىس كومپانيالارىنىڭ ءوز كۇشتەرى­مەن 1 182 ۇلەسكەردىڭ قاتىسۋىمەن تۇرعىزىپ جاتقان 9 تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋدى جانە باسقا دا نىسانداردى ۋاقىتىندا تاپ­سىرۋىن مەجەلەپ وتىر. قور ءتورا­عا­سىنىڭ ايتۋىنشا, بيىل جىلجىماي­تىن م ۇلىك قورى استانا قالاسى بوي­ىن­شا 10-نان استام نىسانداردىڭ قۇ­رىلىسىن اياقتاۋدى جوسپارلاۋدا. ءسويتىپ, وسى جىلى جالپى اۋدانى 353 359 شارشى مەتر قۇرايتىن 3 439 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلەتىن بولادى. ونىڭ ىشىندە جىلجىمايتىن م ۇلىك قورى بويىنشا 1 754 ۇلەسكەردىڭ قاتىسۋىمەن سالىنىپ جاتقان اۋدانى 156 867 شارشى مەتر بولاتىن 1 447 پاتەر بار. وسى ماقساتتارعا وتكەن جىلى استاناداعى ۇلەستىك قۇرىلىسقا قولداۋ كورسەتۋدە “سامۇرىق-قازىنا” قورى ارقىلى 51,4 ملرد. تەڭگە, سونىڭ ىشىندە ەدب ارقىلى نىسانداردى اياقتاۋعا 17,2 ملرد. تەڭگە جانە جىل­جىمايتىن م ۇلىك قورىنان 34,2 ملرد. تەڭگە باعىتتالدى. جالپى ايتقاندا, بيىلعى جىلى استانادا 12 933 ۇلەسكەردىڭ قاتىسۋى­مەن سالىنىپ جاتقان ۇلەستىك قۇرىلىس بويىنشا 61 نىساندى اياقتاۋ جوسپار­لانىپ وتىر. وتكەن جىلى 12 574 ادامنىڭ ۇلەسى بار 62 تۇرعىن ءۇي كەشەنى تاپسىرىلعان بولاتىن.