ماڭعىستاۋدا اۋە جولى باعىتتارى كوبەيىپ, تەڭىز جولىنىڭ كوكجيەگى كەڭەيۋمەن قاتار, تەمىرجول قاتىناسى ارتىپ كەلەدى. ارعى تاريحىن وڭىردە مۇناي كەن ورىندارىنىڭ يگەرىلۋىمەن بايلانىستىراتىن ماڭعىستاۋ تەمىر جولى 2007 جىلى «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسىنىڭ «ماڭعىستاۋ تەمىرجول بولىمشەسى» فيليالى رەتىندە اتىراۋ تەمىرجول بولىمشەسىنەن ەنشىسىن الىپ, دەربەس بولىمشە بولىپ ءبولىنىپ شىققان ەدى. ارادا وتكەن ون ءبىر جىل وڭ وزگەرىستەردىڭ, جاڭاشا جۇمىستاردىڭ جىلى بولدى.
تەمىرجولدىڭ اشىلعان جىلعى ۇزىندىعى 814,4 شاقىرىم بولسا, بۇگىنگى تاڭدا بۇل كورسەتكىش 1359,8 شاقىرىمدى قۇرايدى, ال ستانسالار مەن بەكەتتەر سانى 35-تەن 60-قا دەيىن ارتتى. بۇل وڭ وزگەرىستەر وڭىردەگى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىنە ءوز اسەرىن تيگىزىپ, جالپى تەمىرجولشىنىڭ سانى ەكى ەسەگە, ياعني 2800 ادامنان 5804 ادامعا دەيىن جەتتى.
ماڭعىستاۋدىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋى بولىمشەنىڭ ترانزيتتىك جۇكتەردى تاسىمالداۋىنا باسىمدىق بەرەدى. تەمىرجولدار «وازيس» ستانساسى ارقىلى وزبەكستانمەن, «بولاشاق» ستانساسى ارقىلى تۇرىكمەنستانمەن جانە قۇرىق, اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز پورتتارى ارقىلى كاسپي ماڭى ەلدەرىمەن جۇك تاسىمالىن جۇزەگە اسىرۋدا وراسان مۇمكىندىكتەرگە يە. تەمىرجول ارقىلى استىق داقىلدارى, قۇرىلىس ماتەريالدارى, قيىرشىقتالعان تاس, حالىق تۇتىناتىن تاۋارلار مەن مەتالل ونىمدەرى تاسىمالدانادى.
«قازاقستان تەمىر جولى-جۇك تاسىمالى» اق فيليالى «ماڭعىستاۋ جۇك تاسىمالى» بولىمشەسىنىڭ ديرەكتورى ن.گۋباشوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2018 جىلدىڭ 10 ايى بويىنشا جۇك تاسىمالىنىڭ كورسەتكىشى 63478 ۆاگون 3989, 4 مىڭ توننا, ياعني وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 751,0 مىڭعا ارتىپ, ورىندالۋى 123,2%-دى قۇرادى.
ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا الەۋمەتتىك جاعىنان ماڭىزدى سانالاتىن جۇكتەر – بيداي, تاس كومىر تيەلمەسە دە, ونى تاسىمالداۋ جۇمىستارى جۇزەگە اسىرىلادى. اقتاۋ تەڭىز ساۋدا پورتى ارقىلى يرانعا ارپا, بولاشاق شەكارالىق تەمىرجول ستانساسى ارقىلى تۇرىكمەنستان, اۋعانستان جانە يران ەلدەرىنە استىق, بيداي, ۇن جانە ماكارون ونىمدەرى تاسىمالدانادى.
حالىقارالىق كولىك ءدالىزىنىڭ ماڭىزدى بولىگى سانالاتىن, اقتاۋ تەڭىز ساۋدا پورتى ارقىلى تاسىمالداناتىن جۇك كولەمىن 19 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرۋ ماقساتىندا سالىنعان استىق تەرمينالدارىنىڭ قۇرىلىسى, قۇرعاق جۇكتەردى ساقتايتىن جانە پورتتىڭ ينفراقۇرىلىمدىق نىساندارىنىڭ سولتۇستىك تەرمينال قۇرىلىسى پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن تەڭىز ارقىلى تاسىمالداناتىن جۇك كولەمى جىلدان-جىلعا ۇلعايىپ, مولشەرى ارتتى. سونداي-اق «اقبيداي» جانە «سولتۇستىك» بيداي تەرمينالدارى ارقىلى 2017 جىلدىڭ 10 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 153 كەمەگە 632 توننا بيداي تيەلسە, وسى جىلدىڭ 10 ايىنىڭ كورسەتكىشى بويىنشا 343 كەمەگە 1 ملن 332 مىڭ توننا بيداي تيەلدى. وسىلايشا تاسىمالداۋ كولەمى 2 ەسەگە ۇلعايىپ, 210% كورسەتكىشتى قۇراعان. ال قۇرىق تەڭىز پورتى ارقىلى 2017 جىلى 1 ملن 427 مىڭ توننا جۇك وتكىزىلسە, بيىل 2018 جىلدىڭ 10 ايى بويىنشا 1 ملن 455 مىڭ توننا جۇك تاسىمالداندى.
– الەۋمەتتىك جاعىنان ماڭىزدى سانالاتىن «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلعان «بەينەۋ-اقجىگىت-وزبەكستان شەكاراسى» تاس جولىنىڭ قۇرىلىسىنا شەتپە ستانساسىنان 2017 جىلدىڭ 10 ايىندا 9609 ۆاگون نەمەسە 657166 مىڭ توننا قيىرشىقتالعان تاس تيەلگەن بولسا, ول كورسەتكىش 2018 جىلدىڭ 10 ايىندا 27156 اشىق ۆاگون, نەمەسە 1 ملن 851,335 مىڭ تونناعا, ياعني 141,9%-عا ارتىپ وتىر, – دەدى ن.گۋباشوۆ.
«نۇرلى جول» جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋى بارىسىندا حالىقارالىق ماڭىزى بار ءىرى جوبالار «بەينەۋ-سەكسەۋىل», «وزەن-بولاشاق», «بورجاقتى-ەرساي-قۇرىق» جاڭا تەمىرجول جەلىلەرى ىسكە قوسىلدى. اتالعان باعىتتار بويىنشا كونتەينەرلەرمەن بيداي, حالىق تۇتىناتىن تاۋارلار, كومبايندار, كونتەينەرلىك پويىزدار, استىق داقىلدارى, مۇناي جانە وزگە دە جۇك تاسىمالى جۇزەگە اسىرىلادى. سالاداعى جاڭاشىل ىستەردىڭ ءبىرى – ءمۋلتيمودالدى كولىكتىك ۇدەمەلى دامۋ ماقساتىندا ترانزيتتىك جانە ىشكى ساۋدا جۇكتەرىن تارتۋ مەن ينتەگراتسيالىق لوگيستيكالىق ونىمدەردى دامىتۋ اياسىندا قۇرىلعان ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك مارشرۋتى بويىنشا 2017 جىلدا جۇك تاسىمالىنىڭ كولەمى 2 ملن توننا جۇكتى قۇرادى جانە 102 مىڭ كونتەينەر تاسىمالدانعان بولاتىن, 2018 جىلى تاسىمالداناتىن جۇك كولەمىن 4 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرۋ كوزدەلىپ وتىر.
ماڭعىستاۋ تەمىر جولى بولىمشەسىندەگى تاعى ءبىر جاڭالىق – كەلەسى جىلى «ماڭعىشىلاق-اقتوبە» جانە «ماڭعىشىلاق-الماتى» باعىتىنداعى جولاۋشىلار پويىزدارىنىڭ ۆاگوندارى جاڭارتىلماق. بۇل جونىندە «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسى مەن كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگى اراسىندا كەلىسىم جاسالعان. قازىرگى تاڭدا ۋكراينادا جاسالعان جاڭا ۆاگوندار 2019 جىلدىڭ جاز ايىنا دەيىن قولدانىسقا بەرىلەدى دەپ جوسپارلانعان. ماڭعىستاۋ تەمىر جولدارى تاسىمال جانە قارىم-قاتىناس ءۇشىن ءتيىمدى كولىك جولى رەتىندە ءوز جاڭعىرۋىن جالعاستىرا بەرەتىن بولادى.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ماڭعىستاۋ وبلىسى