ب.ساعىنتاەۆ جامبىل وبلىسىنىڭ بيزنەسمەندەرىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى

كەزدەسۋدىڭ ماقساتى — وڭىردەگى جاعداي تۋرالى حالىق اۋزىنان ەستىپ-ءبىلۋ, مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋ بارىسىن تالقىلاۋ جانە ولاردى ودان ءارى ىسكە اسىرۋدىڭ بىرلەسكەن جوسپارلارىن بەلگىلەۋ. ەلباسى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, بيزنەستى قولداۋ مەن دامىتۋدىڭ «بيزنەستىڭ جول كارتاسى–2020» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بيزنەسكە قولداۋ كورسەتۋدىڭ ءتيىمدى قۇرالى ەكەنىن ايتىپ, وعان جىل سايىن قوسىمشا 30 ملرد تگ بولۋمەن 2025 جىلعا دەيىن ۇزارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.

ۇكىمەت بۇگىندە پرەزيدەنت العا قويعان مىندەتتەردى شەشۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىپ جاتىر. ماسەلەن, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ازىرلەنەدى. 2019–2021 جىلدار ارالىعىندا وڭدەۋ ونەركاسىبىن جانە شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى قولداۋ ءۇشىن قوسىمشا 500 ملرد تگ جانە يندۋستريالىق جوبالاردى نەسيەلەندىرۋگە كەمىندە 600 ملرد تگ بولىنەدى.

سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن ەسەپتەلگەن وسىماقى مەن ايىپپۇلدار بويىنشا «سالىقتىق امنيستيا» جۇرگىزىلەدى, سونداي-اق, سالىقتىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى ودان ءارى دەكريميناليزاتسيالاۋ, كاسىپكەرلىك قىزمەتتىڭ جاعدايلارىن جاقسارتۋ, جۇيە قۇرۋشى كاسىپورىنداردى تسيفرلاندىرۋ جانە ت.ب. بويىنشا جۇمىستار ءبىر ۋاقىتتا جۇرگىزىلەدى.

پرەزيدەنت جولداۋىندا 01.01.2019 ج. باستاپ شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن «سالىق امنيستياسىن» جۇرگىزۋگە كوشۋ تاپسىرىلعان. 1 قازانداعى جاعداي بويىنشا 89 مىڭنان استام شوب سۋبەكتىسىنىڭ 331,8 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى قارىزى بار. ءوسىمپۇل سوماسى 121,2 ملرد تەڭگە, ايىپپۇلدار — 6,9 ملرد تەڭگە. ۇكىمەت مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا نەگىزگى قارىزدى 2019 جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىنا دەيىن وتەگەن جاعدايدا ءوسىمپۇلدار مەن ايىپپۇلداردى الىپ تاستاۋ بويىنشا ءتيىستى جۇمىستاردى جۇرگىزەتىن بولادى. 

پرەمەر-مينيستر كاسىپكەرلەردىڭ نازارىن قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىنا, وڭىردەگى الەۋمەتتىك ەكونوميكا ماسەلەلەرىنە اۋداردى. ب. ساعىنتاەۆ جامبىل وبلىسى ءۇشىن ماڭىزدى بولاتىن جوبالاردى تاۋىپ, ولاردى دامىتۋ قاجەتتىگىن ايتتى. بۇل ماسەلە وبلىس دەڭگەيىندە شەشىلۋى ءتيىس. 

«اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ە. جۇماعازيەۆ ءوز كەزەگىندە وڭىردەگى شوب-تىڭ دامۋى تۋرالى باياندادى. ونىمدى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسى اياسىندا جامبىل وبلىسىندا بيىل 2000 ادام وقىتۋدان وتكەن. وقىتۋدى اياقتاعانداردىڭ 98% ءوز بيزنەس-جوبالارىن قورعاعان. ە. جۇماعازيەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل باعدارلاما حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋدا جاقسى سەرپىن بولا الادى. 

كەزدەسۋ بارىسىندا سونىمەن قاتار وڭىردەگى كاسىپكەرلەر ءسوز سويلەپ, پرەزيدەنت جولداۋىندا ايتىلعان باستامالاردىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى, وعان قولداۋ ءبىلدىردى. وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسى كەڭەسىنىڭ توراعاسى, «قازفوسفات» جشس باس ديرەكتورى م. ەسكەندىروۆ پرەزيدەنت جولداۋىن قولداۋ اياسىندا كاسىپورىن جۇمىسكەرلەرىنىڭ جالاقىلارى 13,5%-عا كوتەرىلگەنىن حابارلادى. 

ء«بىز 01.01.2019 ج. باستاپ بارلىق قىزمەتكەرلەرىمىزدىڭ جالاقىسىن تاعى 10%-عا كوتەرۋ تۋرالى بۇيرىق شىعاردىق, وسىلايشا, ورتاشا جالاقى 140 مىڭ تەڭگە بولادى.سونىمەن قاتار ءبىز تالداۋ جۇرگىزىپ, تومەن جالاقى الاتىنداردى انىقتادىق, ولار: 55مىڭ تەڭگە كولەمىندە جالاقى الاتىن 36 ادام, ياعني, جۋىپ-جيناۋشىلار, قويماشىلار جانە ت.ب. 1 قاڭتاردان باستاپ ولاردىڭ جالاقىسىن 20%-عا كوتەرەتىن بولامىز», — دەدى م. ەسكەندىروۆ.

ول سونىمەن قاتار وڭىردەگى بيزنەس قاۋىمى تاريف ءتۇزۋ سالاسىنداعى جاڭالىقتاردى مۇقيات قاداعالاپ وتىرعانىن, اسىرەسە, ەلەكتر ەنەرگياسىنا ءتاريفتىڭ تومەندەۋىن اسىعا كۇتەتىنىن اتاپ ءوتتى. 

جامبىل وبلىسىنىڭ كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى م. شاكەربەك وبلىستاعى ونەركاسىپتىك كەشەن جالپى وڭىرلىك ءونىمنىڭ 17%-دان استامىن قۇرايتىنىن اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت جولداۋىندا وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋعا ايرىقشا كوڭىل بولىنگەن. وسىعان بايلانىستى, وڭىردە وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ بارلىق نىساندارىندا سكرينينگ جۇرگىزىلدى – جۇمىس ىستەپ تۇرعان 596 وندىرىستىك كاسىپورىن قامتىلدى. تالداۋ ناتيجەسى بويىنشا وندىرىستىك كاسىپورىنداردى قولداۋدىڭ جول كارتاسى ازىرلەندى. بۇل كارتا اياسىندا وبلىس اكىمدىگىنىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرى مەن اۋداندىق اكىمدەردىڭ تاراپىنان قارجىلاي ەمەس قولداۋ كورسەتۋ كوزدەلگەن. 

«جالپى, كاسىپورىنداردىڭ كىرىسىن 20%-عا ارتتىرۋ, ەڭبەك ونىمدىلىگىن ءبىر جارىم ەسەگە ءوسىرۋ, ءوندىرىس ونىمدىلىگىن ەكى ەسەگە كوتەرۋ, جابدىقتاردى جاڭارتۋ جانە جاڭعىرتۋ ءتارىزدى شارالار جوسپارلانعان. بولجام بويىنشا, وڭدەۋ سەكتورىنداعى ونەركاسىپتىك ءونىم ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 2020 جىلعى قاراي 50 ملرد تەڭگەگە ارتىپ, 305 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن بولادى. جالپى وڭىرلىك ونىمدەگى وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى 6%-عا كوتەرىلىپ, 205,2 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى دەپ كۇتىلىپ وتىر, وبلىس بيۋدجەتىنە سالىق تۇسىمدەرى 1,1 ملرد تەڭگەگە ارتادى, جيىنتىق كولەمى 3,2 ملرد تەڭگەگە جەتەدى, 800 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى», — دەدى م. شاكەربەك.

كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وڭىرلىك كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ە. ساۋرىقوۆ بيزنەستىڭ سالىق امنيستياسى ماسەلەلەرىن كوتەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل شارانىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەرى ءسوزسىز جانە وسىلايشا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن جانە الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوسۋعا ىقپال ەتەدى.

كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ىسكەر ايەلدەر كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ا. اقشالوۆا ءوز سوزىندە الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋ جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق جانە تابيعي مونوپوليالار قىزمەتتەرىنىڭ تاريفتەرىن رەتكە كەلتىرۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس ماسەلەلەرىن قوزعادى. ماسەلەن, كوممۋنالدىق قىزمەتتەر تاريفتەرىنىڭ قاتاڭداۋى, شىعىنداردىڭ بوساتىلۋى, كاسىپكەرلەردىڭ پىكىرىنشە, قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىن كوتەرۋ ءۇشىن قاراجاتتاردى قايتا باعىتتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, ال بۇل بىلىكتى جانە ادال قىزمەتكەرلەردىڭ تارتىلۋىن ارتتىرادى.

«Goodmaker» جشس ديرەكتورى ءا. قاينازاروۆا ەكسپورتقا باعىتتالعان اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپورىندارىن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. جىل باسىنان بەرى وبلىستا 753 شارۋا قوجالىعى سۋبسيديا الۋعا ءوتىنىم بەردى, ونىڭ ىشىندە 373-ءى 1,6 ملرد تگ سوماسىنا سۋبسيديا الدى, وسى ايدا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قوسىمشا 511 ملن تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانىپ وتىر. جالپى, اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا, مال شارۋاشىلىعى ونىمدىلىگى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن وبلىستىق بيۋدجەتتەن 3,5 ملرد تەڭگە ءبولىندى.

«تاراز مەتاللۋرگيا زاۋىتى» جشس باس ديرەكتورى ن. راباتوۆ «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسىن 2025 جىلعا دەيىن ۇزارتۋ شەشىمىنە, سونداي-اق, تاريف قالىپتاستىرۋ تۇرعىسىنان تابيعي مونوپوليالار سالاسىنداعى رەفورمالارعا تۇسىنىكتەمە بەرىپ ءوتتى. بۇعان قوسا, ن. راباتوۆ زاۋىت قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسىن ارتتىرۋ شارالارىنا توقتالىپ ءوتتى.

«بىزدە كاسىپورىندا بەس ادام 60 مىڭ تەڭگەدەن الادى. وسى جىلدىڭ قاراشا ايىندا ءبىز ولاردىڭ جالاقىسىن كوتەردىك. 336 ادام 80 مىڭ تەڭگەگە جۋىق ەڭبەكاقى الادى. كەلەسى جىلى ولاردىڭ جالاقىسىن 10%-عا ءوسىرۋدى كوزدەپ وتىرمىز. اتالعان باعىتتاعى جۇمىس جالعاسىن تاپپاق», — دەپ زاۋىتتىڭ باس ديرەكتورى, ءوڭىردىڭ كاسىپكەرلەر قاۋىمى ەلباسىنىڭ بيزنەستىڭ جول كارتاسىن تاعى 5 جىلعا ۇزارتۋ تۋرالى شەشىمىن تولىقتاي قولدايتىنىن جەتكىزدى.

جامبىل وبلىسىنىڭ شوب دامۋىمەن تانىسۋ «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدارلاماسى اياسىندا ىسكە اسىرىلعان «ساۋلە كونديتەرلىك فابريكاسى» جشس ازىق-ت ۇلىك ونەركاسىبى كاسىپورنىن ارالاۋ بارىسىندا جالعاسىن تاپتى. مۇندا پرەمەر-مينيستر تەحنولوگيالىق ۇدەرىسپەن جانە شىعارىلاتىن ءونىم تۇرلەرىمەن تانىستى.

كاسىپورىن ديرەكتورى س. جانابەكوۆانىڭ ايتۋىنشا, وسى جىلدىڭ جەتى ايىندا 16,2 ملن تەڭگەگە 30 توننا ءونىم شىعارىلدى. قازىرگى تاڭدا فابريكانىڭ ەكىنشى كەزەڭىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر: بيىلعى جەلتوقساندا تسەحتى رەكونسترۋكتسيالاۋ جۇمىستارى اياقتالادى, 2019 جىلى جاڭا كورپۋس قۇرىلىسى مەن جاڭا وندىرىستىك جەلىلەردى ساتىپ الۋ كوزدەلگەن. زاماناۋي جابدىقتاردى ىسكە قوسۋ كاسىپورىن قۋاتتىلىعىن 4500 توننادان 12 000 تونناعا دەيىن ۇلعايتۋعا, سونداي-اق, ونىمدەردى ەكسپورتقا شىعارۋعا جول اشادى. سونىمەن قاتار قوسىمشا 170 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى.

جامبىل وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ت. جانكە جاڭا ءوسىم مودەلىن قۇرۋ, وبلىس ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ, سونىڭ ىشىندە قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن دامىتۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى. وسى جىلدىڭ 10 ايىندا 26,9 ملرد تەڭگەگە ءتورت ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلدى, جىل سوڭىنا دەيىن 13,8 ملرد تەڭگەگە تاعى 4 جوبا ىسكە قوسىلادى. كەلەر جىلى 62,3 ملرد تەڭگەگە 13 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. اتالعان جوبالار وبلىس ءۇشىن ءداستۇرلى سانالاتىن ونەركاسىپ, اوك جانە وتىن-ەنەرگەتيكا كەشەنى سەكىلدى سالالاردى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان. سونداي-اق, ولار يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنا كىرەدى. اكىمدىك دەرەكتەرىنە سايكەس, جالپى ينۆەستيتسيالار كولەمى 673,6 ملرد تگ بولاتىن 10 جوبا ءجوو جىل سايىنعى ءوسىمىن 3-4% ورنىنا, وتكەن جىلعا قاراعاندا 6-7% دەڭگەيىندە قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

پرەزيدەنت جولداۋىن ورىنداۋ اياسىندا وبلىستىڭ بارلىق اۋداندارىنا تالداۋ جاسالعان (373 ەلدى مەكەن) جانە شوب 228 نىسانىنا قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋدىڭ قاجەتتىگى انىقتالدى. بۇل — ناۋبايحانالار, تىگىن تسەحتارى, ءجۇن دايىنداۋ پۋنكتەرى, ساۋدا, تاماقتانۋ جانە ت.ب. قىزمەتتەر نىساندارى. اتالعان باستامالار ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسى, سونداي-اق, «بەرەكە» جانە «اۋىلدا شاعىن نەسيە بەرۋ» وڭىرلىك باعدارلامالارى اياسىندا ىسكە اسىرىلادى. ناتيجەسىندە ءجوو قۇرىلىمىنداعى شوب ۇلەسى 1-2% ۇلعايادى.