اقپاراتتىق كەڭىستىك ارتىقشىلىعى

مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە (بۇدان ءارى - ممسج) دەن­ساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ نە­گىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى كومپيۋتەرلىك اقپاراتتىق جانە كوممۋنيكاتسيالىق تەح­نولوگيالاردى كەڭىنەن قولدانۋ. بۇگىنگى تاڭدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى اق­پا­راتتاندىرۋدى دامىتۋ ۇردىستەرى مەديتسينالىق كومەك كورسە­تۋدىڭ قول­جەتىمدىلىگىن جانە ساپاسىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرىندەگى مەديتسينانى ين­نو­ۆاتسيالىق دامىتۋدىڭ ماڭىزدى فاك­تورلارىنىڭ بىرىنە اينالدى.

رەسپۋبليكانىڭ دەنساۋلىق ساق­تاۋ سالاسى مەديتسينالىق كومەك كور­سەتۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە كوشۋدە, ونى قا­لىپ­تاستىرۋ ءۇشىن مەنەدجمەنت جا­نە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ بار­­لىق باعىتتارىن جاڭعىرتىلعان جانە زاماناۋي مەديتسينالىق كومەككە بەيىم­­­دەۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى زور جۇ­مىس جۇرگىزىلدى. مەملەكەت ۇر­دىس­كە قا­­­­تىساتىن بارلىق مۇ­شە­لەر­دىڭ­ پى­كىر­لەس ىنتىماقتاستىعىنا نە­گىز­دە­لەتىن مە­دي­­­تسينالىق كومەكتى كورسەتۋ مىن­دەت­تەمەلەرىن جانە كەپىلدىكتەرىن قام­تا­­ماسىز ەتۋگە ارنالعان تەڭدەس­تىرىلگەن جانە تۇراقتى جۇيەنى قۇرۋ ماق­ساتىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن جەتىلدىرۋ باعىتىن تاڭدادى. 

مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيە­سىنە كوشۋمەن دەرەكتەردى بىرىڭعاي قويما­دا ساقتاۋ ارقىلى دەنساۋلىق ساق­تاۋ سالاسى­نىڭ بارلىق قولدانىستاعى اقپاراتتىق جۇيە­لەرىن سىرتقى ات كوم­پا­نيالاردىڭ مەديتسي­نالىق اقپاراتتىق جۇيە­لەرىمەن ينتەگراتسيا­لاۋدى جۇزە­گە اسى­رۋ جوسپارلانعان. ءۇردىستى ىسكە اسى­رۋ ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋدى اقپا­رات­تان­دىرۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى ايقىن­دالدى. 

1) رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ قول­دانىستاعى اقپا­راتتاندىرۋ جۇيەسىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلىن جۇزەگە اسىراتىن ءمامس جۇيەسىنىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق كەڭىس­تىگىن قۇرۋدى ەنگىزۋ جانە قامتاما­سىز ەتۋ.

2) ءمامس جۇيەسىن اقپاراتتاندىرۋ ما­سەلەلەرىن نورماتيۆتىك-ادىستەمەلىك قامتا­ماسىز ەتۋ.

3) اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتى جانە اقپارات­تى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ.

دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن اقپارات­تان­دى­رۋدىڭ نەگىزى ماقساتتارى – شۇعىل جانە سەنىمدى اقپاراتتى بەرۋ جولىمەن مەديتسينالىق قىزمەتتەردى كورسەتۋ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋگە قولداۋ كورسەتۋ. كەز كەلگەن اقپارات جەلى­سىندەگىدەي قۇ­پيا­لىلىق ماسەلەسىنە قاتىستى دەربەس دە­رەكتەرگە رۇقساتسىز كىرۋ مۇمكىن­دىگىن بەرمەيتىن جانە ولارعا رۇقساتسىز كىرۋ فاكتىسىن ۋاقتىلى انىقتاۋدى قامتا­­ماسىز ەتەتىن قورعانىس جۇيەسىن قۇرۋ ما­ڭىزدى.

ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە قۇرىلاتىن اقپا­راتتىق جۇيەلەر بولاشاقتا ءارتۇرلى كوزدەر­دەن, ونىڭ ىشىندە ءمامس شەڭبەرىندە الىنا­تىن اقپاراتتى ينتەگراتسيالاۋى جانە بىرىكتىرۋى ءتيىس. 

اقپاراتتىق رەسۋرستار مەن تەحنولوگيالار دامۋ مۇمكىندىكتەرىن, ستراتەگيالاردى, ءمامس تيىمدىلىگىن جوسپارلاۋ, باسقارۋ جانە ايقىنداۋ ادىستەرىن بەلگىلەيتىن اناعۇرلىم تۇبەگەيلى فاك­تورلارعا اينالۋىنا بايلانىستى, مىن­دەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساق­تاندىرۋ جۇيەسى شەڭبەرىندە كەشەندى اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەنى ودان ءارى دامىتۋ ازاماتتارعا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ مۇمكىندىگىن بەرەدى.

ءمامس شەڭبەرىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ قۇرىلىمىنا اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى بەلسەندى ەنگىزۋمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالا­سىن اقپاراتتاندىرۋدى ىسكە اسىرۋدان تيىم­دىلىك كورسەتكىشىنە قول جەتكىزۋ ماڭىزدى. بۇل ءتيىستى اقپاراتتىق-تالداۋ جۇيەلەرىن قۇرۋ, سونداي-اق حالىق دەنساۋ­لى­عىنىڭ جاي-كۇيىن مونيتورينگتەۋ جۇيەسىن دامىتۋ ەسەبىنەن باسقارۋعا جۇمسالاتىن شىعىن­داردى ازايتۋ, ەڭبەكتى كوپ قاجەت ەتەتىن وپە­راتسيالاردى اۆتوماتتاندىرۋ, دەرەكتەر­دىڭ سەنىمدىلىگىن ارتتىرۋ, اقپاراتتىق قىزمەت كورسەتۋ جەدەل­دىگىن, قابىلداناتىن شەشىم­دەردىڭ شۇ­عىل­دىعىن جانە ساپاسىن ارتتىرۋ ەسەبىنەن مەديتسينالىق پەرسونال جۇمى­سىنىڭ تيىمدىلىگىن جوعارىلاتۋدان تۇرادى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالقىن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرگەن قۇرال­دار­دىڭ ءبىرى «بەكىتىلگەن حالىق تىركەلىمى» پورتا­لى. بەكىتىلگەن حا­لىق تىر­كەلىمى وبلىستاردىڭ, استانا جانە ال­ما­­تى قالالارىنىڭ تۇرعىندار سانىنا ەسەپتى «بە­كىتىلگەن حالىق تىركەلىمىندە» تىركەۋ ارقىلى ايقىندايدى جانە ونى جۇرگىزۋ كەزىن­دە تۋىنداعان قاتىناستاردى رەتتەيدى. مىن­دەت­تى مەديتسينالىق ساق­تاندىرۋدى ەنگىزۋ شەڭ­بە­رىندە جىل سايىن قازاقستان رەس­پۋب­لي­كاسىنىڭ ءار­بىر ازاماتىنىڭ جانە ورال­مانداردىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسىن انىق­تاۋمەن حا­لىقتى بەكىتۋ ناۋقانى وتكىزىلەدى. وسى­لايشا ازامات مساك كورسەتەتىن مەدي­تسي­نالىق ۇيىمعا ەركىن تاڭداۋ بويىنشا بەكىتىلەدى. 

بەكىتۋ پاتسيەنتكە مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىنىڭ (تمككك) شەڭبە­رىندە جانە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسي­نا­لىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە ء(مامس) مەديتسي­نالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەكتى تەگىن الۋ قۇقىعىن بەرەدى. 

«بەكىتىلگەن حالىق تىركەلىمى» (بۇدان ءارى – بحت پورتالى) – قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى بىرىڭعاي اقپاراتتىق دەنساۋ­لىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ (بۇدان ءارى – بادسج) مىن­دەتتەرىن ورىنداۋعا قاجەتتى, جەكە تۇلعالار تۋرالى كوپتەگەن دەرەكتەردى ساقتاۋعا ارنالعان اقپاراتتىق ماسسيۆتەر جيناعى. پورتال بەكىتىلگەن حا­­لىقتىڭ ناقتى سانى تۋرالى بىر­ىڭ­عاي ورتالىقتاندىرىلعان بازانى قا­لىپتاستىرۋ ءۇشىن ارنالعان. جۇيەدە مساك ۇيىمدارىنا بەكىتىلۋ جاعدايى «بەكىتىلۋ مارتەبەسى» اتىمەن اقپاراتتىق وبەكتىلەر جيناعى رەتىندە سيپاتتالادى. 

بەكىتىلگەن حالىق تىركەلىمى كىشى جۇيەلەر مەن مودۋلدەردەن تۇرادى, ولاردىڭ ءاربىرى بەلگىلى ءبىر مىندەتتەردى شەشۋگە باعىتتالعان كەيبىر ارەكەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋعا مۇم­كىن­دىك بەرەدى. وسىلايشا پورتالدىڭ فۋنك­تسيو­نا­لىنا حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ۋچاسكە­لەرى تۋ­رالى مالىمەتتەردى جۇرگىزۋ, جەكە تۇلعا­لار تىركەلىمىن جۇرگىزۋ, پاتسيەنتتەردى بەكىتۋگە/ تىر­كەۋدەن الىپ تاستاۋعا سۇراۋلاردى تىركەۋ جانە وڭدەۋ, بەكىتىلگەن حالىق تۋرالى مالى­مەت­­تەردى جۇرگىزۋ, تۋ جانە ءولىم جاعدايلارىن تىر­كەۋ, سونداي-اق ەسەپتىلىكتى قالىپتاستىرۋ كىرەدى. 

مساك سۋبەكتىلەرىنە حالىقتى بەكىتۋ ءتارتىبى مەديتسينالىق ۇيىمدى ەركىن تاڭداۋ قۇقىعى بويىنشا باسقا اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىكتە ورنالاسقان جاقىن جەردەگى مساك ۇيىمىنا بەكىتىلەتىن شەكارالاس اۋماقتاردا تۇراتىن ازاماتتاردى قوسپاعاندا, تۇراقتى نەمەسە ۋاقىتشا تۇرعىلىقتى, جۇمىس ىستەيتىن, وقيتىن جەرى بويىنشا ءبىر اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىك شەگىندە دارىگەردى, مەديتسينالىق ۇيىم­دى ەركىن تاڭداۋ قۇقىعى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. 

مساك بەكىتۋ ءۇشىن ازاماتتىڭ ءوزى نەمەسە ونىڭ زاڭدى وكىلى جازباشا تۇردە ەركىن نىساندا ءوتىنىش بەرەدى نەمەسە ءوتىنىش «ەلەكتروندىق ۇكىمەت» ۆەب-پورتالى ارقىلى تىركەلەدى. بەكىتىلۋگە سۇراۋ سالۋ مالىمەتتەرىن تىركەۋ كەزىندە بحت اقپاراتتىق جۇيەسىنە ەنگىزىلەدى, ازامات «بەكىتىلدى» دەگەن مارتەبە الادى. ومىرلىك تسيكلدىڭ پروتسەسىندە پاتسيەنت «بەكىتىلۋگە سۇراۋ سالۋ» – «بەكىتىلدى» كەزەڭدىلىگىمەن بەكىتىلۋ مارتەبەسىن وز­گەرتەدى.

جىل سايىن 15 قىركۇيەكتەن باس­تاپ 15 قاراشاعا دەيىن وتكىزىلەتىن بەكىتۋ ناۋقانى بارىسىندا ەلدىڭ ءاربىر تۇرعىنى ءوزىنىڭ مساك تيىس­تىلىگىن عانا ەمەس, سونداي-اق ءوزىنىڭ الەۋ­مەتتىك مارتەبەسىن (جالدامالى جۇمىسكەرلەر, ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان, رەسمي كىرىستەرى جوق نەمەسە ەش جەردە جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلمەگەن ازاماتتار جانە ت.ب.) انىقتاۋعا مۇمكىندىگى بار. الەۋمەتتىك مارتەبەنى دۇرىس انىقتاۋ ادامنىڭ وزىنە, سونداي-اق مەديتسينالىق ۇيىمعا ماڭىزدى.  

دانيار ماقاشەۆ, 

باتەن قۇداباەۆا, 

ازامات شاحمەتوۆ,

زارينا كەلدىباەۆا,

«رەسپۋبليكالىق ەلەكتروندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ورتالىعى» شجق رمك مەديتسينالىق-اقپاراتتىق تالداۋ دەپارتامەنتى مونيتورينگتەۋ جانە تالداۋ ءبولىمى