اقتوبەدە جولداۋدا قويىلعان مىندەتتەردى تالقىلاۋعا ارنالعان اكتيۆ جينالىسى جەدەل تۇردە وتكىزىلىپ, ناقتى ءىس-قيمىل جوسپارى بەكىتىلدى. ەكى ساعاتقا سوزىلعان جيىندا جولداۋ تالاپتارىن ورىنداۋدىڭ كەستەسى مەن مەرزىمى ناقتىلاندى.
– ءبىز ەڭ الدىمەن بۇل تالاپتىڭ ۇدەسىنەن شىعۋ ارقىلى الەۋمەتتىك دامۋ دەڭگەيى مەن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ودان ءارى كوتەرۋ ىسىنە قول جەتكىزە الامىز. ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن كوتەرۋدە ەلباسى جولداۋىندا ايتىلعانداي جالاقى مولشەرىن ءوسىرۋدىڭ الاتىن ورنى جوعارى. وڭىردە ونىڭ ءوسىمى بيىل 109 پروتسەنتكە كوتەرىلدى. بۇل وڭىرلەر اراسىنداعى جوعارى كورسەتكىشتىڭ ءبىرى, – دەدى اكتيۆكە توراعالىق ەتكەن وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ.
الەۋمەتتىڭ كوڭىل كۇيگە اسەر ەتەتىن فاكتورلاردىڭ ءبىرى باعا دەسەك, وڭىردە ونى قالىپتى تۇردە ۇستاي ءبىلۋدىڭ بىرنەشە تۇتقالارى قاراستىرىلعان. سونىڭ ەڭ باستىسى – ينفلياتسيانىڭ نەگىزسىز وسۋىنە جول بەرمەۋ بولىپ وتىر.
وڭىردە «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسىنىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشۋ ءۇشىن 5 ميلليارد تەڭگە جۇمسالعان. الداعى كەزدە بۇعان قوسىمشا 2,5 ميلليارد تەڭگەنى وسى ماقساتقا جۇمساۋ كوزدەلگەن. باسقوسۋدا باسەكەلەستىكتى دامىتۋ مەن ەلگە قاجەت ءونىمدى كوبىرەك ءوندىرۋ جونىندە جاڭا مىندەتتەر قويىلدى. بۇل رەتتە تاريفتەردىڭ تۇراقتىلىعى مەن ونىڭ نەگىزسىز قىمباتتاماۋىنىڭ ورنى ايىرىقشا. وسى ورايدا ءتيىستى ينۆەستيتسيالىق مىندەتتەرىن ورىنداۋدان گورى, تاريفتەردى وسىرۋگە بۇيرەگى بۇرىپ تۇراتىن مونوپوليست كاسىپورىندارمەن اڭگىمە اشىق بولۋعا ءتيىس.
مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋىندا ەل وڭىرلەرى ەكسپورتتىق الەۋەتتى ودان ءارى كوتەرۋ كەرەكتىگى جونىندە جاڭا مىندەتتەر قويدى. اقتوبە – كولىك-لوگيستيكا جۇيەسىن قۇرۋ مەن ورنىقتىرۋ ءۇشىن وتە ىڭعايلى ءارى ءتيىمدى ءوڭىر. ءارى اقتوبە رەسەيدىڭ ەۋروپالىق بولىگىنە اپاراتىن قاقپا, ال ەۋروپا ءۇشىن ورتالىق ازيا مەن قىتايعا اشىلاتىن كىلت ىسپەتتەس. سونىڭ ءبىر دالەلى باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي حالىقارالىق ءدالىزى. بۇگىندە اقتوبە – ور تاس جولى قۇرىلىسى اياقتالىپ كەلەدى. قازىرگى كەزدە اقتوبە – اتىراۋ تاس جولى قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. وسى ەندىكتەردە جول سەرۆيسىن دامىتۋدىڭ ۇلكەن پەرسپەكتيۆالارى بار. ايتسە دە ىزدەسەڭ تاپتىرمايتىن وسىنداي مۇمكىندىكتەر مەن الەۋەتتەر ءتيىستى تۇردە پايدالانىلماي كەلەدى. اكتيۆكە توراعالىق ەتكەن ءوڭىر باسشىسى ماسەلەنىڭ وسىنداي ءتۇيىندى تۇستارىن دا اينالىپ وتكەن جوق.
اقتوبە جايىلىمدىق مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋگە وتە ىڭعايلى ءوڭىر. وبلىس اكىمى ب.ساپارباەۆ اكتيۆ ۇستىندە مالىمدەگەندەي, مۇندا 25 ميلليون گەكتار جايىلىمدىق جەر بار. مۇنىڭ ءوزى مال باسىن ءوسىرۋ ىسىنە ەلەۋلى سەپتىگىن تيگىزە الادى. سونداي-اق وڭىردە سۋارمالى جەرلەردى يگەرۋ قارقىنى دا باياۋ دەۋگە بولادى. سوندىقتان دا اكتيۆ ماجىلىسىندە ونى تاياۋداعى جىلداردا 100 000 گەكتارعا دەيىن جەتكىزۋ جونىندە ماسەلە قويىلدى. جولداۋدا ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ الدىنا قويعان مىندەتتەردىڭ ءبىرى – حالىق تۇتىناتىن تاۋارلار ءوندىرىسىن جولعا قويۋ بولعانى بەلگىلى. بۇل ىستە اقتوبە ايماعىندا دا جاڭا جوبالار جۇزەگە اسۋعا ءتيىس.
رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ بۇل جولعى جولداۋىندا دا ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە سپورت سالالارىن دامىتۋعا باسىمدىق بەرىلدى. وسى ورايدا وبلىس اكتيۆىندە مەملەكەتتىك قاراجاتتى ءتيىمدى پايدالانۋ تۇرعىسىندا ناقتى مىندەتتەر بەلگىلەندى. ەلباسى مالىمدەگەندەي, جوبالىق قۋاتى بىردەي قۇرىلىستاردىڭ باعاسى ءارتۇرلى بولۋ كورىنىستەرى اقتوبە وبلىسىندا دا كەزدەسىپ قالادى. اقتوبە سەكىلدى رەسپۋبليكادا بالاماسى جوق مەديتسينالىق كلاستەر قۇرىلعان وڭىردە مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسى جوعارى بولۋىنىڭ ماڭىزى جوعارى. بۇعان زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن قۇرال-جابدىقتاردى ەنگىزگەن جاعدايدا عانا قول جەتكىزىلمەك. وسى ىسپەن وزەكتەس تاعى ءبىر ماسەلە بار. بۇل دارىگەرلەردىڭ بىلىكتىگى مەن كاسىبي شەبەرلىگىن ودان ءارى كوتەرۋدەن تۋىندايدى. اكتيۆ كەزىندە 2020 جىلعا دەيىن ءوڭىر اۋماعىنداعى ىرگەلى ەلدىمەكەندەردى مەديتسينالىق قوسىنمەن جانە دارىگەرلىك امبۋلاتوريالارمەن تولىق قامتۋ جانە تسيفرلاندىرۋ دەڭگەيىن ءوسىرۋ جونىندە ءسوز قوزعالدى.
وبلىستا سوڭعى ءۇش جىلدا 48 مەكتەپ عيماراتى بوي كوتەرگەن. قازىرگى كۇنى سول نىساندارداعى سپورت زالدارىنىڭ ءبارى ءتيىمدى تۇردە پايدالانىلىپ ءجۇر مە؟ ولاردىڭ قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارمەن قامتىلۋ دەڭگەيى قانداي؟ بۇل ءىستى وبلىستاعى وكىلەتتى ورگان جەتەكشىلەرى جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە جەتكىزۋى قاجەتتىگى دە اكتيۆتە اشىق ايتىلدى. ساپالى ءومىر ءسۇرۋدىڭ باستى ءبىر قاعيداتى –تۇرعىنداردىڭ باسپانامەن قامتىلۋى دەسەك, وڭىردەگى بۇل ءىستىڭ جاي-كۇيى قاناعات تۇتۋعا تۇرارلىقتاي. بۇعان «نۇرلى جول», «نۇرلى جەر» جانە «7-20-25» باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋداعى سەرگەك كوزقاراس سەپتىگىن تيگىزگەن. دەگەنمەن بۇل ىستە تۇيتكىلدى تۇستار دا جوق ەمەس. مىسالى وبلىس اۋماعىندا 4000-نان استام اسكەري قىزمەتشى بار ەكەن. ولاردىڭ باسپانالى بولۋ تارتىپتەرىن رەتتەۋ ىسىندە شەشىمىن تاپپاعان ماسەلەلەر بار. سونداي-اق وبلىستا جاس پەداگوگتەر مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان جاڭا جاتاقحانا سالۋ ءىسى دە ءوز شەشىمىن كۇتىپ تۇر.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقىنا ارنالعان جولداۋىن قورىتىندىلاي كەلە, الداعى 2019 جىلدى ەلىمىزدە «جاستار جىلى» دەپ جاريالادى. اقتوبە وبلىسىندا بيىل 2018 جىلى «باقىتتى بالا» جوباسى جۇزەگە اسىپ, تۇتاستاي العاندا وبلىستا بالالار جىلى جاريالاندى. وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ تۇجىرىمداۋىنشا, ەلىمىز بويىنشا جاريالانعان جاستار جىلى نىشاندىق تۇردە العاندا وبلىستا وتكىزىلگەن بالالار جىلىنىڭ زاڭدى جالعاسى بولماق.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە