سۇراپىل سوعىس الەمنىڭ تىنىشتىعىن الىپ, ادامزاتتىڭ ەت-جۇرەگىن ەزدى عوي. ءسويتىپ تالاي بوزداقتىڭ تامىرىنا بالتا شاپتى. ءبىر وتباسى باۋىرىنان ايرىلىپ جاتسا, ەندى ءبىرى ءۇمىت كۇتىپ, ۇرپاعىمنىڭ جالعاسى بولار دەپ وتىرعان جالعىزىن جوعالتقانى قايعىنىڭ ءتۇپسىز تۇڭعيىعى ەدى.
سونىڭ ءبىرى مىنا مەن – امزە ۇلى امانكەلدىمىن. انا قۇرساعىندا جاتقان كەزىمدە اكەم مايدانعا اتتانىپتى. سوعىستا قازا تاۋىپتى. ەس بىلگەلى اكەمنىڭ كوزىن كورگەندەردەن ول كىسى جايىندا سۇراستىرىپ ىزدەۋمەن كەلەمىن. ناتيجە جوق. جاسىم 70-كە تاياسا دا ءالى كۇنگە دەيىن بەلگىسىز كەتكەن اكەمنىڭ ءولى-ءتىرىسىن بىلسەم دەيمىن. نەمەسە جاتقان قابىرىن تاۋىپ, تاعزىم ەتكىم بار. ءسويتىپ, بالانىڭ اكە الدىنداعى بورىشىن كوزىمنىڭ تىرىسىندە ورىنداعىم كەلەدى.
سول ارمانمەن تالاي ەسىكتىڭ تابالدىرىعىن توزدىردىم. 70-ءشى جىلداردان باستاپ ماسكەۋگە, ونداعى ارحيۆتەرگە حات جازدىم. 1980 جىلى قاراشا ايىندا اكەم كوجەكوۆ امزە تۋرالى سول كەزدەگى ماركسيزم-لەنينيزم ينستيتۋتىنىڭ ورتالىق پارتيا مۇراعاتىنان جاۋاپ كەلگەنى بار. وندا ءبولىم مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى ۆ.انيكەەۆ دەگەن مۇراعاتشى اكەمنىڭ 1913 جىلى تۋعانى, 1936 جىلى №2177193 بيلەتپەن پارتياعا كانديدات رەتىندە تىركەلگەنى جانە 1942 جىلدىڭ ناۋرىزىندا اسكەر قاتارىنا شاقىرىلعاندىعىن ايتقان دا قويعان. ال بۇل كىسىنىڭ قاي جەردە سوعىستا بولعانى, قايدا جانە قاشان قايتىس بولعانى, نە امان قايتقانداردىڭ اراسىندا بار-جوقتىعى كورسەتىلمەگەن. سول كەزدەگى شىمكەنت وبلىسى, ارىس اۋدانىنىڭ اسكەري كوميسسارياتى مۇراعاتىنىڭ دا بەرگەن جاۋابى جوعارىداعىعا ۇقساس. ماردىمدى دەرەك الا المادىم.
جاسىم كەلگەن سايىن: “اكەمنەن ءبىر حابار الا الماي, مىنا ومىردەن بوسقا وتەمىن بە؟” – دەگەن وي باسىما ءجيى كەلەدى. رەسەي استاناسى ماسكەۋ ىرگەسىندە بۇرىنعى كسرو قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ ءارحيۆى بار دەيدى. ول پودولسك دەگەن قالا ەكەن. وعان بارۋعا, ىزدەنۋگە جاعدايىم, دەنساۋلىعىم كەلمەيدى. بارعانىممەن ىزدەۋدى نەدەن باستاۋدى بىلمەيمىن عوي. “ەگەمەنگە” شىققان وسى حاتىمدى اكەممەن مايداندا بىرگە بولعان ارداگەرلەردىڭ بىرەۋى كورەر مە ەكەن؟ ول جايىنداعى مالىمەتتەردى قايدان تابۋعا بولاتىنىنا باعىت-باعدار كورسەتىپ, قول ۇشىن بەرەتىن قانداي مەكەمە بار؟ قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىلىگى كومەكتەسە الا ما؟ بۇل رەتتە ەلىمىز قورعانىس مينيسترلىگى نەندەي اقىل-كەڭەس ايتار ەكەن؟ ماعان حابارلاسسا دەيمىن. ادرەسىم: وقو. تەمىرلان. ابىلايحان كوشەسى, 5-ءۇي.
امانكەلدى امزە ۇلى, زەينەتكەر. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, ورداباسى اۋدانى, تەمىرلان كەنتى.
اكەمدى – ءستاليننىڭ ساياساتى, اعامدى – گيتلەردىڭ وعى ءولتىردى
مەنىڭ اكەم تاشيموۆ سالي 1937 جىلى جازىقسىز “حالىق جاۋى” اتانىپ سوتتالدى. 1941 جىلى 17 قازاندا قايتىس بولدى. كەيىن جازىقسىز دەپ اقتالدى. ءبىز وتباسىمىزبەن قاتتى قينالدىق. جوقشىلىق پەن كەمسىتۋدەن ازدىق, توزدىق, قاتاردان قالدىق, وقي دا المادىق. مەنىڭ بار ءبىلىمىم – 6 كلاسس دارەجەسىندە. 1941 جىلى سوعىس باستالىپ كەتتى.
مەكتەپ جابىلدى, كولحوزدىڭ قارا جۇمىسىنا شەشەمدى, مەنى, قارىنداستارىمدى اياۋسىز جۇمسادى. ءسويتىپ, كولحوزدىڭ اۋىر جۇمىسىن جاستاي اتقارۋعا تۋرا كەلدى. اكەمدى – ءستاليننىڭ ساياساتى, حابدەش اعامدى – گيتلەردىڭ وعى ءولتىردى. كورگەن كۇنىمىزدى اۋىزشا دا, جازباشا دا ايتىپ جەتكىزۋ قيىن, ەشقانداي كومەك بولعان جوق.
كسرو مينيستىرلەر كەڭەسىنىڭ 1955 جىلعى №1655 قاۋلىسى بويىنشا رەپرەسسياعا ۇشىراعانداردىڭ وتباسىنا 7 بولىمنەن تۇراتىن جەڭىلدىكتەر بەرىلگەن. سونىڭ 5-تارماعى بويىنشا اقتوبە قالالىق اكىمشىلىگىنىڭ ۇيعارىمىمەن 2005 جىلى ءبىر بولمەلى ءۇي الدىم. بۇل ءۇشىن اكىمشىلىككە بايبىشەم ءۇمباسيا ەكەۋمىز العىسىمىزدى بىلدىرەمىز.
وسى № 1655 قاۋلىنىڭ 3-ءبولىمى بويىنشا رەپرەسسياعا ۇشىراعانداردىڭ وتباسىنا ەكى ايلىق ەڭبەك اقى ونىڭ ارتىندا قالعان وتباسىنا تولەنسىن دەلىنگەن. سول قارجىنى جەرگىلىكتى جەردەگى ءتيىستى ورگانداردان ءالى سۇراپ كەلەمىن. بەرمەيدى. زاڭ ورىندارىنىڭ جاۋابى: “بۇل ەسكى نارسە. سىزگە تيەسىلى ەمەس,” دەيدى. مەن ءتىرى تۇرعاندا مەنىڭ اكەمە قاتىستى نارسە ەسكى بولا ما؟ قاۋلى شىعارىپ, تولەنسىن دەپ زاڭداستىرىلدى. ال ارتىنان ورىندالمايتىن قىلىپ قويادى. نەگە؟
ەندى وسى قاۋلىنىڭ 4-بولىمىنە كەلەيىن. وندا جازىقسىز جازالاۋعا ۇشىراعان جان ولگەننەن كەيىن, ارتىندا قالعان 18-گە تولماعان بالالارىنا اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان دەپ زەينەتاقى تاعايىندالۋى كەرەك. بىراق بىزگە بۇل بۇيىرمادى, دالىرەك ايتقاندا, ول كەزدە ەشكىم دە ءبىزدىڭ جاعدايىمىزدى ويلامادى. قازىر دە سولاي, مەملەكەتكە دە, ۇكىمەتكە دە كەرەك ەمەسپىز. ويتكەنى جوعارى تۇرعان ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگانداردان جاردەماقىنى سۇراساق, بىرىنە-ءبىرى سىلتەيدى. باسشىلاردىڭ مۇندايمەن اينالىسۋعا ورەلەرى جەتپەيدى. ويتكەنى وزدەرى امان, جاپا شەكپەگەسىن, ءزابىر كورمەگەسىن ءبىزدى نە قىلسىن.
سونىمەن, توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى كسرو مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ 1955 جىلعى № 1655 قاۋلىسىنىڭ 3-ءشى, 4-ءشى بولىمدەرى مەن ءۇشىن ورىندالماي تۇر. ورىندايتىن كىم؟ ورىنداتتىراتىن كىم؟
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 1993 جىلعى زاڭىنا سايكەس اكەم ءۇشىن ماعان وتەماقى قالاي تولەنەدى؟ قانشا ءمولشەردە؟ ءتيىستى مەكەمەلەرگە بارسام: ء“سىز 22-باپقا جاتپايسىز”, – دەگەن ءسوزدى باسا ايتىپ, شىعارىپ سالۋمەن كەلەدى. اكەمنىڭ جازىقسىز حالىق جاۋى بولعانى, سوتتالعانى, سوتتالعاننان كەيىن قايتىس بولعانى انىق. كسرو مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ جوعارىداعى قاۋلىسى بويىنشا كومەك رەتىندە بەرىلەتىن وتەماقى قاي باپپەن, قانشا مولشەردە تولەنەدى؟ بۇعان ناقتى ەشكىم جاۋاپ بەرە المايدى. ەندى گازەت ارقىلى ءتيىستى ورىنداردان جاۋاپ كۇتەمىز. مەنىڭ زارىم شەنەۋنىكتەردىڭ قۇلاعىنا جەتەر مە ەكەن؟ ىزدەنىسىمنىڭ ءبىر ناتيجەسى بولار ما ەكەن؟
نوحىم ساليەۆ, 82 جاستاعى زەينەتكەر. اقتوبە.