ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتانىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار «اۆتورلىق جانە ساباقتاس قۇقىقتاردى ۇجىمدىق نەگىزدە باسقارۋ ءتارتىبى تۋرالى» جانە «تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ تەرروريزمگە جانە ەكسترەميزمنىڭ وزگە دە زورلىق-زومبىلىق كورىنىستەرىنە قارسى كۇرەستى جۇزەگە اسىراتىن قۇزىرەتتى ورگانداردى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋدەگى ىنتىماقتاستىعى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارىن وندىرىسكە قابىلداۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدادى.
سونداي-اق ەلىمىزدىڭ شەكاراسىن شەگەندەۋ مەن بەلگىلەۋگە قاتىستى زاڭ جوبالارىن ماقۇلدادى. اتاپ وتەرلىگى, شەكاراعا بايلانىستى بۇل قۇجاتتار ەلىمىزدىڭ شەكارا سىزىعىن تۇپكىلىكتى بەلگىلەۋگە مۇمكىندىك بەرمەك.
قازاقستان مەن قىرعىزستاننىڭ اراسىنداعى شەكارانىڭ ۇزىندىعى 1257,07 شاقىرىمدى قۇرايدى. ەكى مەملەكەت اراسىنداعى شەكارانى دەليميتاتسيالاۋ جونىندەگى كەلىسسوزدەر پروتسەسى 2001 جىلى حالىقارالىق ءتيىستى شارتقا قول قويۋ ارقىلى باستالعان. ال وتكەن جىلى قىرعىزستان پرەزيدەنتىنىڭ قازاقستانعا رەسمي ساپارى كەزىندە مەملەكەتتەر باسشىلارى قازاقستان-قىرعىزستان شەكاراسىنداعى شەكارا سىزىعىن حالىقارالىق قۇقىقتىق تۇرعىدا بەكىتۋ تۋرالى قۇجاتتارعا قول قويعان. قول قويىلعان كەلىسىمدەرگە سايكەس, قازاقستان-قىرعىزستان-قىتاي شەكارالارىنىڭ ءتۇيىسۋ نۇكتەسى – شەكارانىڭ باستاپقى نۇكتەسى, ال قازاقستان-قىرعىزستان-وزبەكستان شەكاراسىنىڭ ءتۇيىسۋ نۇكتەسى – شەكارانىڭ سوڭعى نۇكتەسى بولىپ بەلگىلەنگەن.
اتالعان ماسەلەلەردى دەپۋتاتتارعا بايانداپ بەرگەن سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار تىلەۋبەردى ەلىمىزدىڭ شەكارالارىن دەماركاتسيالاۋعا بايلانىستى ساۋالدارعا جاۋاپ بەردى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىز 2010 جىلى – قىتايمەن, 2017 جىلى – تۇرىكمەنستانمەن اراداعى شەكارالاردى شەگەندەپ العان. قازىرگى ۋاقىتتا وسىنداي جۇمىستار وزبەكستانمەن اراداعى شەكاراعا قاتىستى جۇرگىزىلۋدە. وسى رەتتە, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ وكىلى الەم بويىنشا قۇرلىقتاعى ەڭ ۇزىن شەكارا – قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى شەكارانى شەگەندەۋ ءالى 5-7 جىلعا سوزىلاتىندىعىن اتاپ ءوتتى.
وسى ورايدا, دەپۋتات زاۋرەش امانجولوۆا كوپتەن بەرى كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن ماسەلەنى كوتەردى. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان-قىرعىزستان شەكاراسىنىڭ بويىندا 8 شەكارالىق وتكىزۋ بەكەتى بار. سونىمەن قاتار قورداي جانە قاراسۋ باقىلاۋ بەكەتتەرىندە جىل سايىن جولاۋشىلار مەن كولىك اعىنى ءوسىپ كەلەدى. اسىرەسە, مۇنداي كولىك اعىنى كۋرورتتىق ماۋسىمدا ارتا تۇسەدى. ماسەلەن, جولاۋشىلار مەن اۆتوكولىكتەردىڭ جاز مەزگىلىندەگى ءوتۋ قارقىنى ەكى ەسە ۇلعايادى. سونىڭ سالدارىنان ەكى ەلدىڭ ازاماتتارى ۇزاق كەزەكتە تۇرۋعا ءماجبۇر.
بۇل ماسەلەگە بايلانىستى تۇسىنىك بەرگەن ۇقك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – شەكارا قىزمەتىنىڭ ديرەكتورى دارحان ءدىلمانوۆ, قازاقستان-قىرعىزستان شەكاراسىنداعى 8 شەكارا بەكەتىنىڭ نەگىزگىلەرى قورداي, اۋقاتتى جانە سورتوبە بەكەتتەرى ەكەندىگىن ايتتى.
– جاز مەزگىلىندە شەكارا بەكەتتەرى, ونىڭ ىشىندە قورداي شەكارا بەكەتى تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەيدى. سوڭعى ەسكەرتۋلەردى ەسكەرە وتىرىپ, تولقۇجات تەكسەرۋشىلەردىڭ سانىن كوبەيتتىك. ەندى كەلۋشىلەردىڭ قۇجاتتارىن 18 باقىلاۋشى, كەتۋشىلەردىڭ قۇجاتتارىن 18 باقى-
لاۋشى تەكسەرەدى, – دەدى د.ءدىلمانوۆ.
ءدال وسى جەردە شەكارا قىزمەتى ديرەكتورىنىڭ ءسوزىن بولگەن ءماجىلىس توراعاسى بۇل ماماندار شەكارادا كەپتەلىس تۋعىزباۋعا جەتكىلىكتى مە, دەپ سۇرادى.
– جەتكىلىكتى, – دەدى د.ءدىلمانوۆ.
– شەكارا بەكەتىنىڭ كەڭەيتىلگەندىگىن باق جارىسا جازدى, ۇلكەن باسشىلار سۇحبات بەردى. الايدا شەكارادا بيىل دا ۇزىن-سونار كەزەك قالىپتاستى. بۇل ماسەلەنى بارلىق دەڭگەيدەگى باسشىلار جاقسى بىلە تۇرا, جىلدا شەكارادان وتەتىن حالىق قيىنشىلىققا كەزىگۋدە. وسى ماسەلە بويىنشا كەشەندى شارا قابىلداپ, سوڭىنا دەيىن جەتكىزۋ كەرەك, – دەپ ەسكەرتۋ جاسادى ءماجىلىس توراعاسى.
جالپى, بايانداماشىلار قالىپتاسقان گەوساياسي جاعدايلاردا شەكارانى شەگەندەۋدىڭ جاقىن مەرزىمدەردە اياقتالۋى مەملەكەتىمىزدىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىنا, شەكارانىڭ مىزعىماستىعىنا وڭ ىقپالىن تيگىزەتىنىن, ەل ەگەمەندىگىنە تونەتىن ىقتيمال قاۋىپ-قاتەردى بولدىرمايتىندىعىن جەتكىزدى.
دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى قازاقستان-قىرعىزستان مەملەكەتتىك شەكاراسىن شەگەندەۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن تالقىلاي كەلە, قۇجاتتى تولىق ماقۇلدادى.
جالپى, وتىرىس بارىسىندا ماقۇلدانعان قۇجاتتىڭ ءبىرى – «قازاقستان رەسپۋبليكاسى, تۇرىكمەنستان جانە وزبەكستان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ءۇش مەملەكەتتىڭ مەملەكەتتىك شەكارالارىنىڭ ءتۇيىسۋ نۇكتەسىنىڭ اۋدانى تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى. شارتتىڭ باستى ماقساتى – ءۇش مەملەكەتتىڭ شەكارالارىنىڭ ءتۇيىسۋ نۇكتەسىنىڭ ورنالاسقان جەرىن ايقىنداۋ بولىپ تابىلادى.
وتىرىس سوڭىندا دەپۋتاتتار – ا.نۇركينا, ش.نۋرۋموۆ, ب.سماعۇل, ك.مۇسىرمان, ت.سىزدىقوۆ, ە.نيكيتينسكايا, ا.كوڭىروۆ بىرقاتار مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى.
سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»