مەلستىڭ مۋزىكالىق اسپاپتارى

اتاقتى جازۋشى دۋلات يسا­بەكوۆتىڭ شىعارماسىنىڭ جەلى­سى­مەن تۇسى­رىلگەن رەجيسسەر ءشارىپ بەيسەم­باەۆ­تىڭ «گاۋھارتاس» فيلمىندە عاجا­يىپ ءبىر كورىنىس بار. جايلاۋ ءتۇنىن تاماشا­لاپ جۇر­گەن اسكەربەك دومبىرامەن قۇي­قىلجىتىپ ءبىر اسەم ءاندى ايتپاۋشى ما ەدى. ال سول «كەلشى, ايىم» ءانىنىڭ اۋەزىنە تە­بىرەنگەن كەلىن سالتانات, بالا قايىر­كەن­نىڭ بولمىسى كۇنى بۇگىنگىدەي كوز الدىمىزدا.  سول اتاقتى «كەلشى, ايىم» ءانىن دۇ­نيە­گە كەلتىرگەن مەلس وزبەكوۆ اۋليەاتا ءوڭىرىنىڭ قۇلان جەرىندە تۋىپ, از ۋا­قىت بولسا دا الماتىدا ءومىر ءسۇرىپ, سوڭى­نا سەزى­مىڭدى سەلت ەتكىزەر اندەر جازىپ قال­دىر­دى. وسى ۋاقىتقا دەيىن حالىق ءانى دەپ كەلگەن «توبىلعىساي» دا مەلستىكى ەكەن. قام­شىنىڭ سابىنداي قىسقا عانا عۇ­م­ى­رىندا عالام عاجايىبىن انمەن سۋرەتتەگەن مەلستىڭ مۇڭدى مۋزاسى تۋرالى دا از جازىلمادى. وكىنىشتىسى, بۇل كۇندە تارپاڭ تاعدىر يەسىنىڭ ەسىمى كوپ ايتىلا بەرمەيتىن بولعان. ءومىر سىرعىپ ءوتىپ جاتىر. ال مەلستىڭ سازى قايتقان قۇس قاناتىنان ساۋلاعان ساعىنىش سياقتى كوڭىل تۇكپىرىندە كۇي بولىپ شەرتىلۋدە. بۇل كۇندە ت.رىسقۇلوۆ اۋداندىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە كومپوزيتوردىڭ تالاي ءانىنىڭ دۇنيەگە كەلۋىنە سەبەپشى بولعان ماندوليناسى, بايا­نى مەن فوتواپپاراتى تۇر. ايتەۋىر اۋدان حالقى مەلستى ۇمىتپاي, ارا-تۇرا وسىندا كەلىپ تۇرادى ەكەن. مۋزەي مەڭگەرۋشىسى ەسنازار قۇرىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, مەلستىڭ جيەن ءىنىسى تالىپبەك شاقباەۆ بەس-التى جىل بۇرىن وسى جەرگە ناعاشىسىنىڭ فوتواپپاراتى مەن ماندوليناسىن اكەلىپ بەرىپتى. ال باياننىڭ ناقتى قاي جىلدان باستاپ مۋزەيدە تۇرعانى بەلگىسىز. بۇل بايان – كەزىندە اتاقتى بولعان كادىمگى «ۆوستوك» بايانى. اسپاپتا «مەلس اعا! سۇيىكتى مۋزىكالىق اسپابىڭىز «ۆوستوك» بايانىن سىيعا ۇسىنۋ­شى ءىنىڭىز تالىپبەك, كەلىنىڭىز باعي­لا. تسەلينوگراد قالاسى. 30.05.1984 ج.» دەگەن جازۋ بار. بۇل باياندى تالىپبەك شا­ق­باەۆ اعاسى مەلسكە سىيلاعان ەكەن.  بۇگىندە جەتىمسىرەپ تۇرعانداي كورى­نەتىن مەلستىڭ ماندوليناسى دا تالاي ءاندى دۇنيەگە اكەلگەن قۇندى جادىگەر. مۇندا دا «سازگەرلەر مەلس اعا مەن جاڭبىرشى دو­سىم­نىڭ كەيبىر اندەرىنىڭ تۋىنداۋىنا سە­بەپشى بولعان ماندولينا اسپابى. تالىپ­بەك. 30.05.1972.» دەگەن جازۋ تۇر. ءان ونەرىن­دە ايرىقشا قولتاڭباسى بار مەلس وز­بەكوۆتىڭ بۇل مۇرالارى ومىردەن ەرتە كەت­كەن ورت­ەڭ تۇلعانىڭ وكىنىشى مەن مۇڭىن ىشىنە جا­سىرىپ تۇرعانداي اسەر ەتەدى. ال جاڭ­بىر­شى ۇسەيىنوۆ تە قۇلان­دىق كومپوزيتور.  بۇگىندە قۇلان جەرىندە مەلس وزبەكوۆ اتىنداعى مادەنيەت ءۇيى بار. اۋداندىق مادەنيەت جانە تىلدەردى دامىتۋ ءبولىمى­نىڭ باسشىسى نۇرداۋلەت جامالبەكوۆ اتالعان مادەنيەت وشاعىندا تالانتتى انشىلەر جۇمىس ىستەپ جۇرگەنىن, ولاردىڭ تالاي كونكۋرستان جۇلدەلى ورالعانىن, سوندىقتان دا مادەنيەت ءۇيىنىڭ مەلستىڭ اتىندا بولعانى ءاردايىم ماقتانىش ەكەنىن ايتادى. كومپوزيتور تۋرالى سۇراستىرعانىمىزدا, ءىنىسى تالىپبەكتىڭ قولىندا مەلستىڭ ءوز داۋىسى جازىلعان اۋديو تاسپا بار ەكەنىن ەستىدىك. قازىرگى تاڭدا اۋدان ورتالىعى قۇلان اۋىلىندا تۇرىپ جاتقان تالىپبەك اعامىز بۇل قۇندى جادىگەردى دە مۋزەيگە تاپسىرامىن دەپ وتىر. قالاي بولعاندا دا بۇل ونەر ادامىنا كورسەتىلگەن قۇرمەت, يگى نيەت كورىنىسى دەر ەدىك.

حاميت ەسامان, «ەگەمەن قازاقستان»