تۇركىستان وبلىسىندا سۋارمالى جەر كولەمى ۇلعايادى

بۇل دەرەكتەر پرەمەر-ءمي­نيستردىڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋا­شىلىعى ءمينيسترى ومىرزاق شوكەەۆتىڭ قاتىسۋىمەن تۇركىستاندا وتكەن وڭىردەگى اگروونەر­كاسىپتىك كەشەنىن دامىتۋ باع­دارلاماسى مەن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسىن تالقىلاۋعا ارنالعان سەمينار-كەڭەستە كەلتىرىلدى. اتالعان جيىن­عا تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى ج.تۇيمەباەۆ, اۋىل شارۋا­شى­لىعى مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى, اۋدان, قالا اكىمدەرى, اۋىل اكىمدەرى جانە ءىرى تاۋار وندىرۋشىلەر مەن كووپەراتيۆ توراعالارى قاتىس­تى. ايتا كەتەلىك, اۋىل شارۋا­شى­لىعى ءمينيسترى تۇركىستان وبلى­سىنا جۇمىس ساپارى بارىسىن­دا الدىمەن ورداباسى اۋدانىن­داعى «KazKioti» تراكتور زاۋىتى جۇمىسىمەن تانىسقان بولا­تىن. وڭتۇستىك كورەيا ينجەنەر­لەرى­نىڭ ۇلگىسى بويىنشا تراكتور قۇراستىراتىن زاۋىتتىڭ ونى­مىنە سۇرانىس جوعارى. قازىر وسى كاسىپورىننان تراكتور الاتىن شارۋالارعا «قازاگروقارجى» قارجىلىق كومپانياسى ارقىلى نەسيە بەرۋ شارالارى قولعا الىنۋدا. زاۋىت جىلىنا 6 مىڭ تراكتور قۇراستىرۋ مۇمكىندىگىنە يە. ومىرزاق شوكەەۆ كاسىپورىننىڭ جۇمىسىنا وڭ باعا بەرىپ, قاجەت بولعان جاعدايدا مەملەكەت تاراپىنان قارجىلاي قولداۋ كورسەتىلەتىنىن ايتتى. سونداي-اق ۆيتسە-پرەمەر ارىس قالاسىنداعى اقدالا اۋىلدىق وكرۋگىنە كەلىپ, «جاڭا اقدالا» جشس-ءنىڭ ەگىستىك القابىن ارالاپ كوردى. جوعارى ساپالى تومات جانە الما پاستاسىن وندىرەتىن 2700 گەكتار اۋماقتى الىپ جاتقان كاسىپورىن 2009 جىلى قۇرىلعان. سەرىكتەستىكتە 48 ادام تۇراقتى جۇمىس ىستە­سە, ماۋسىمدىق كەزەڭدەردە جۇمىس­شى­لار سانى 200-گە جەتەدى. شارۋا­لارمەن جۇزدەسكەن مينيستر مەم­لەكەت تاراپىنان بۇل سالاعا قول­داۋ جوعارى ەكەنىن ايتا كەلە, وڭ باستاماعا ساتتىلىك تىلەدى. جۇ­مىس ساپارى بارىسىندا ءو.شو­كەەۆ «Gol­den camel group LTD» كوم­پا­نيا­سىنىڭ قىمىز بەن شۇباتتى وڭ­­دەپ, قۇرعاق ءسۇت شىعاراتىن زا­ۋى­­تىنىڭ جۇمىسىمەن دە تانىس­تى.

اگروونەركاسىپ كەشەنىن دا­مىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ار­­نالعان باعدارلاماسىنا ەنگىزىل­گەن تولىقتىرۋلاردى تالقىلاۋعا ارنالعان جيىندا اگروسەكتوردى جەدەل دامىتۋ جولدارى بويىنشا ۇسىنىس-پىكىرلەر ورتاعا سالىندى. 

«بۇگىندە وتاندىق ەت ونىم­دەرىنە وزبەكستان مەن يران عانا ەمەس, قىتاي دا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. اسىرەسە قىتاي نارىعىنىڭ اشىلۋى – قازاقستاندىق اۋىل شا­رۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرىنە بەرىلىپ وتىرعان ۇلكەن مۇمكىندىك. مۇنى فەرمەرلەر ءتيىمدى پايدالانۋى ءتيىس. مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاع­داي­ىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇم­كىندىكتەرى» اتتى جولداۋىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ جاڭا درايۆەرىنە اينالۋى كەرەكتىگىن ايتقان بولاتىن. ەلباسى تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ءۇشىن ءبىز اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ 2017-2021 جىلدارداعى دامۋ باعدارلاماسىن قابىلدادىق. الداعى بەس جىلدا سالاداعى ەڭبەك ونىمدىلىگى مەن ەكسپورت كولەمىن 2,5 ەسەگە ارتتىرۋ­دى كوزدەپ وتىرمىز», دەدى جيىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى. سونداي-اق مينيستر اگروونەركاسىپتىك كەشەنىن دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋى تىكەلەي اۋدان جانە اۋىل اكىمدەرىنىڭ مىندەتى ەكەنىن, ءاربىر اۋدانداعى قولدانىلماي جاتقان ەگىستىك جەرلەردى قولدانىسقا ەنگىزىپ, سۋارمالى جەرلەردىڭ كولەمىن ارتتىرۋ, قارقىندى باۋ شا­­رۋا­­شىلىعىن دامىتۋ جانە اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنا ين­ۆەس­تيتسيا تارتۋدى باستى نازار­عا الۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ال اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ۇسى­ناتىن مۇمكىندىكتەر تۋرالى بايانداعان ءبىرىنشى ۆيتسە-مينيستر ا.ەۆنيەۆ مال شارۋاشىلىعىمەن, ونىڭ ىشىندە قوي جانە جىلقى وسىرۋمەن اينالىساتىن 80 مىڭنان استام وتباسىلىق فەرمالاردى قۇرۋ, جايىلىم الاڭدارىن 58 ميلليون گەكتاردان 100 ميلليون گەكتارعا دەيىن, ال ءىرى قارا مالدىڭ سانىن 15 ميلليون باسقا دەيىن, قوي سانىن 30 ميلليون باسقا دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلگەنىن اتاپ ءوتتى. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, فەرمەر اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى ارقىلى قارجىلاي قولداۋ قورىمەن 15 جىلعا 4%-پەن قاراجات الا الادى. 

جيىندا ءسوز العان تۇر­كىس­تان وبلىسىنىڭ اكىمى جان­سەيىت تۇي­مە­باەۆ بيىلعى جارتى­جىل­دىق­تا سالاداعى جالپى ءونىم كولە­مى 146,4 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىس­تىرعاندا 25,4 ملرد تەڭگەگە ارتقانىن اتاپ ءوتتى. وبلىس اكى­مىنىڭ ايتۋىنشا, اۋىل شارۋا­شىلىعى ەكسپورتىنىڭ كولەمى 68,6 ملن اقش دوللارىن قۇراپ, وت­كەن جىلعى ءتيىستى كەزەڭدەگىدەن 18,2 پروتسەنتكە ارتقان. بۇدان بولەك, بۇگىنگى تاڭدا وبلىس بويىنشا 60 مىڭنان اسا ءۇي شارۋاشىلىقتارى مەن شاعىن فەرمەر مۇشەلەرىنەن قۇرالعان 704 اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆى تىركەلىپ, جۇمىستارىن جۇر­گىزۋدە. باعدارلامانى جۇزەگە اسى­رۋ ماقساتىندا اۋىل شارۋا­شىلىعىن دامىتۋدىڭ 4 باعىتى اي­قىندالىپ, 2018-2025 جىلدارعا ارنالعان ارنايى كونتسەپتسيا ازىرلەنگەن. اتاپ ايتقاندا, اۋدان, قالالاردىڭ كليماتتىق ەرەكشەلىكتەرىنە بايلانىستى مامانداندىرۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرىن قولجەتىمدى نەسيە قارجىلارمەن قامتاماسىز ەتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى كووپە­را­تيۆ­تەرى جۇيەسى مەن ماشينا-تراك­تورلىق ستانسالار جۇيەسىن جەتىل­دىرۋ جانە سۋارمالى جەرلەر­دىڭ كولەمىن ۇلعايتۋ, سۋ وتكىزگىش­تىك قابىلەتىن جاقسارتۋ ءىس-شارا­لارىن اتقارۋ. ءوڭىر باسشىسىنىڭ مالىمدەۋىنشە, وسى ءتورت باعىت­تاعى جۇمىستاردى جۇيەلى تۇردە جۇ­زەگە اسىرعاندا 5 جىل ىشىندە اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى ەڭ­بەك ونىمدىلىگى كەم دەگەندە 2,5 ەسەگە ارتىپ, 2025 جىلدارى وب­لىس­تاعى بارلىق سۋارمالى جەردىڭ كولەمى 636,24 مىڭ گەكتاردى قۇراي­تىن بولادى. بۇدان بولەك ەگىن شارۋاشىلىعىندا جاڭادان 1570 گەكتارعا قارقىندى باۋ, 1000 گەكتارعا جاڭعاق ەگىلىپ, قۋات­تىلىعى ساعاتىنا 1 توننا شى­رىن شىعاراتىن زاۋىت سالىنادى. جالپى سوماسى 5,02 ملرد تەڭگەگە ءتۇرلى اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارى الىنسا, جاڭا تۇقىم وڭدەيتىن تسەح ورناتىلادى. ال مال شارۋاشىلىعى سالاسىندا قوسىمشا 43,5 مىڭ توننا ءسۇت, 65,8 مىڭ توننا ء(تىرى سالماقتا) ەت, 67 ملن دانا تاعامدىق جۇ­مىرتقا ءوندىرىلۋ كوزدەلسە, ەكس­پورتقا 3 جىلدا 5,5 مىڭ توننا ەت شىعارىلاتىن بولادى. وڭىر­لىك سالالىق باعدارلامالار شەڭ­بەرىندە وڭىردە 10 جىلدا بور­داقىلاۋ الاڭدارىنىڭ اينالاسىندا جالپى ءسۇتتى ءىرى قارا مال باسى 150 مىڭنان اساتىن 3000 وتباسىلىق فەرما قۇرىلاتىن بولادى. قوي باسى 300 مىڭ باسقا دەيىن ۇلعايماق. 

جيىن بارىسىندا ءسوز العان فەرمەرلەر دە جاڭا مەملەكەتتىك باعدارلاما جونىندەگى ويلارىن ورتاعا سالدى. 

عالىمجان ەلشىباي,

«ەگەمەن قازاقستان»