كورشى ەكى مەملەكەتتە دە كوكونىس جانە ەت ونىمدەرىنە زارۋلىك بار. رەسەي ەتتىڭ ۇلكەن ءبىر بولىگىن برازيليادان تاسىمالدايدى. وسى رىنوكتى قازاقستان نەگە جابا المايدى؟! بۇل تۋرالى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اگروونەركاسىپ جايلى ۇلكەن كەڭەستەردە تالاي رەت ايتقان.
وسىدان جەتى-سەگىز جىل بۇرىن كەمەرەۆ ايماعىنا جولىمىز ءتۇستى. ءوڭىر باسشىلارى كوكونىس تۇرلەرىنە اسا تاۋەلدى ەمەسپىز دەپ وڭتۇستىكتەن بارعان دەلەگاتسياعا الىپ جىلىجايلارىن ماقتانىشپەن كورسەتتى. ءشارى كورگەن اۋىلدىڭ بالاسى ەمەسپىز بە, وزىندىك قۇنىن باسىمىزداعى ەسەپشوتقا سالىپ جىبەرسەك, وڭتۇستىكتەگى كوكونىس قۇنىنان بەس-التى ەسەگە قىمبات. بۇل رىنوكتا بۇگىنگە دەيىن الا تاقيالى اعايىننىڭ جولى بولىپ كەلدى.
ەندى ءۇش مەملەكەتتىك كەدەندىك وداعى كەزىندە كەيبىر ساراپشىلار ايتقانداي, “بۇدان ءبىز تۇك ۇتپايمىز” دەپ اۋىزدى قۋ ءشوپپەن سۇرتە بەرمەي ارەكەت ىستەۋىمىز, وسى رىنوكتى جابۋىمىز كەرەك قوي. بۇعان وڭتۇستىكتىڭ الەۋەتى جەتەدى. بۇرىن وسى جەر ديقاندارى ماڭداي تەرىمەن وسىرگەن كوكونىستەر بازار بىتكەندى “سەن جە, مەن جەگە” اينالدىرعانىمەن, قىس بويى سىرتتان تاسىمالداناتىن ونىمدەرگە جول بوساتۋشى ەدى.
وبلىس باسشىسى اسقار مىرزاحمەتوۆ مۇنداي تاۋەلدىلىكتەن قۇتىلۋدىڭ جولى دەپ كوكونىس ساقتاۋ قويمالارىن سالدىرۋدى قولعا العان. قازىر وبلىستا 15230 توننالىق كوكونىس قويماسى بار.
جاقىندا “وڭتۇستىك” ااك قاتىسۋىمەن شىمكەنتتە “Sanzhar ءFruىt’s” جشس-ءنىڭ كوكونىس ساقتاۋ قويماسى اشىلدى. “سانجار” كوتەرمە-ساۋدا ورتالىعى تەمىر جول تۇيىعى بار جەردە ورنالاسقان ينفراقۇرىلىمدارى بار قولايلى ايماق ەدى. بازا وسى جەرگە ورنالاستىرىلدى. كوكونىس, ەت, جەمىس-جيدەك ونىمدەرىن جىل بويى ساقتاي الاتىن, سوڭعى زاماناۋي قوندىرعىلارمەن جابدىقتالعان قويما ءونىمنىڭ ءوز حوش ءيىسىن ۇزاق مەرزىمگە ساقتايتىنداي ىلعال بەرەتىن, جاعىمسىز ءيىستى سورىپ الاتىن اگرەگاتتارمەن جاراقتالعان. توڭازاتقىشتار تۇگەلدەي كومپيۋتەرلەندىرىلگەن. اۋماعى 1440 شارشى مەتردى قۇرايتىن قويمادا 3-3,5 مىڭ توننا ءونىم ساقتالادى دەپ كۇتىلۋدە. ونى ءىشىنەن جىلىكتەر بولساق, 800 توننا ەت, 2200 توننا كوكونىس, جەمىس-جيدەك جانە تسيترۋس ونىمدەرىن دايىنداپ الۋعا بولادى. بۇگىندە يسپانيا, ارگەنتينا, ماروككو, برازيليا جانە اراب مەملەكەتتەرىنەن اكەلىنگەن تسيترۋس ونىمدەرىنەن كۇرەپ پايدا تاۋىپ وتىرعاندار بار. بۇل ماۋسىمدىق جۇمىستار عانا. ەندى ونى كوتەرمە ساۋدا باعاسىمەن ساتىپ الىپ, قويمادا ساقتاپ, ءزارۋ ۋاقىتىندا كورشى مەملەكەتتەرگە ءوز ونىمدەرىمىزبەن بىرگە شىعارساق, ۇتپاساق ۇتىلمايمىز.
“Sanzhar ءFruىt’s” سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى باقىتبەك تاناكوزوۆتىڭ دە ويى وسى. وڭتۇستىكتىڭ ءاربىر اۋداندارىندا “وڭتۇستىك” ااك جەلىسى بويىنشا قۇرىلعان سەرۆيستىك دايىنداۋ ورتالىقتارى بار. بۇل جۇمىسقا قىزىلوردا جانە جامبىل وبلىستارىنداعى ورتالىقتار دا تارتىلاتىن بولادى.
جەرگىلىكتى تاۋار ءوندىرۋشىلەرمەن كەلىسىم-شارت جاساپ, ولاردىڭ ءونىمىن ساقتاپ, وبلىس جانە قازاقستاننىڭ باسقا ونىرلەرىن قامتىپ, ەكسپورتقا شىعارۋمەن اينالىساتىن قويمانىڭ كەلەشەگى كەمەل.
ۇلكەن جوبالار مەملەكەت قارجىسىنسىز ىسكە اسا بەرمەيدى. قويمانىڭ جالپى قۇنى 365 480 مىڭ تەڭگە بولسا, سونىڭ 186 850 مىڭ تەڭگەلىك قۇرال-جابدىعىن “وڭتۇستىك” ااك ليزينگ تۇرىندە بەرىپ وتىر.
وسى جوبانى ۇيلەستىرۋشى, “وڭتۇستىك” ااك باس مەنەدجەرى قانات انداقۇلوۆ حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي قويمانىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋى ديقانداردى ىنتالاندىرادى, ەڭبەككە قۇلشىنىسىن ارتتىرادى دەپ ەسەپتەيدى.
ونىسى راس. باعاسى تومەن بولعاندىقتان القاپ باسىندا جيناۋسىز قالعان ونىمدەردى دە كورگەنبىز.
كەدەندىك وداق اياسىندا رەسەي, بەلارۋس ەلىنەن وكىلدەر كەلە باستادى. ياعني ديقاننىڭ ماڭداي تەرى ءوز وتباسىنا, مەملەكەتكە ىرىس بولىپ قۇيىلاتىن كۇن كەلگەن شىعار-اۋ.
باقتيار تايجان, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.