قازىرگى كەزدە قالادا دا, دالادا دا اياققا وراتىلىپ جاتاتىن پوليەتيلەن پاكەتتەر قورشاعان ورتاعا زيان تيگىزىپ وتىر. ونداي دوربالاردىڭ بيولوگيالىق جولمەن جويىلۋى قيىن. ءارى ولار عاسىرلار بويى شىرىمەيدى. وسى ورايدا عالىمداردىڭ مۇحيتتاردا پاكەتتەردەن قۇرالعان ارالدار بار ەكەنىن ايتىپ دابىل قاعىپ جۇرگەنى بەلگىلى. بۇل پوليەتيلەن دوربالاردىڭ ماسەلەسى الەمدى تولعاندىرىپ وتىرعان تۇيتكىلدەردىڭ ءبىرى ەكەنىن اڭعارتادى.
بۇگىندە ءبىز قولدانىپ جۇرگەن پوليەتيلەن پاكەتتەر العاش رەت اقش-تا 1957 جىلى وندىرىلە باستاعان. ارزان ءارى ىڭعايلى بۇل جاڭا بۇيىم تۇتىنۋشىلارعا بىردەن ۇناپ, بىرەر جىلدا بۇكىل الەمگە تارادى. قازىرگى تاڭدا جىل سايىن الەمدە تريلليونداعان پوليەتيلەن پاكەت وندىرىلەدى. ال ەلىمىزدە وسىنداي ميللياردقا جۋىق پاكەت شىعارىلادى ەكەن. ياعني ءار ادامعا 50 دوربادان كەلەدى.
پلاستيك دوربالاردى شەكتەن تىس قولدانۋ سالدارىنان جەر شارىنداعى مۇحيتتار دا زيان شەگىپ وتىر. دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, جىلىنا 6 ملن 300 مىڭ توننا پاكەتتەر تەڭىزدەر مەن مۇحيتتارعا تاستالاتىن كورىنەدى. سونىڭ سالدارىنان كوپتەگەن قۇستار, بالىقتار مۇنىڭ زاردابىن تارتىپ وتىر. ماسەلەن, جىل سايىن ءجۇز مىڭعا جۋىق تەڭىز جانۋارلارى وسى پلاستيكالىق قوقىس كەسىرىنەن قىناداي قىرىلادى.
وسىنداي سەبەپتەرگە بايلانىستى بىرقاتار مەملەكەتتەردە پوليەتيلەن پاكەتتەردى قولدانۋعا شەكتەۋ قويىلعان نەمەسە مۇلدە تىيىم سالىنعان. مىسالى, ەۋروپانىڭ كەيبىر ەلدەرىندە پلاستيكالىق دوربالاردى قولدانباۋ ءۇردىسى بۇرىننان قالىپتاسقان. ماسەلەن, دانيادا 1994 جىلدان باستاپ پوليەتيلەن پاكەتتەر تەگىن تاراتىلاتىن دۇكەندەرگە سالىق سالىنادى. يرلانديادا ولاردىڭ ورنىنا ماتادان تىگىلگەن دوربالاردى پايدالانادى. فينليانديادا كوپشىلىك جۇرەتىن ورىنداردا قولدانىلعان پلاستيكالىق پاكەتتەردى قابىلدايتىن اۆتوماتتار ورنالاسقان. فرانتسيادا 2016 جىلدان باستاپ پلاستيك پاكەتتەر مەن ىدىستاردى قولدانۋعا نەمەسە وڭدەۋگە تىيىم سالىنعان.
ەندى تمد-داعى جاعدايعا توقتالساق. كورشى وزبەكستاندا دا 2019 جىلدان باستاپ تەگىن پلاستيكالىق دوربالار تاراتۋعا تىيىم سالىنعان. ال رەسەيدەگى 62 گيپەرماركەت پوليەتيلەن پاكەت تاراتۋدى توقتاتتى.
ءبىزدىڭ ەلدە دە بۇل باعىتتا بىرقاتار جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. بىلتىر وسى ماسەلەگە قاتىستى سۇحبات بەرگەن ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك پوليەتيلەن پاكەتتەردى تەگىن تاراتۋعا تىيىم سالاتىن جاڭا زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ جاتقانىن ايتقان بولاتىن.
«ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى الەمنىڭ كوپ جەرىندە ورىن الىپ جاتقان ماسەلەنى بىلگەننەن كەيىن ەلىمىزدە پوليەتيلەن پاكەتتىڭ قولدانىسىنا شەكتەۋ قويۋدى كەزەڭ-كەزەڭمەن ىسكە اسىرۋ تۋرالى باستاما كوتەردى. ءبىرىنشى كەزەڭدە – پوليەتيلەن پاكەتتەردىڭ تەگىن تاراتىلۋىن جويۋ, ەكىنشى كەزەڭدە پوليەتيلەن پاكەتتەردىڭ ءوندىرىسىن توقتاتۋ جۇزەگە اسىرىلادى», دەگەن ەدى ج.قاسىمبەك سول كەزدە.
ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ بۇل باستاماسى ەلدەگى پلاستيكالىق پاكەتتەردى تۇتىنۋ كولەمىن ازايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىنى انىق. بۇعان دەيىن مۇنداي ءتاسىل ۇلىبريتانيادا قولدانىلعان ەدى. 2015 جىلى «تۇماندى البيوندا» ءار پاكەتكە 5 تسەنتتەن تولەۋ مىندەتتەلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە ەلدەگى پلاستيكالىق پاكەت تۇتىنۋ كولەمى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 83 پايىزعا دەيىن ازايدى. ەندەشە, اتالعان باستاما قازاقستاننىڭ ەكولوگياسىن جاقسارتىپ, پلاستيكالىق دوربالاردى تۇتىنۋ كولەمىن ازايتۋعا ىقپال ەتەتىنىنە سەنىم مول.
ىڭكار راقاي,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ ستۋدەنتى