قازىرگى وزەكتى ماسەلەلەردىڭ قاتارىندا لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ءىسى تۇر. لاتىن الىپبيىنە اۋىسۋ – ساۋاتتىلىققا سالقىنىن تيگىزبەي, وڭاي قابىلدانىپ, تۇپكىلىكتى وڭتايلى نۇسقاسىنا توقتالۋدا ءالى دە تالقىلاۋلار تولاستاماق ەمەس.
وسىعان وراي الماتى ۋنيۆەرسيتەتىندە «لاتىن ءالىپبيى: ءححى عاسىرداعى عىلىم مەن ءبىلىم بەرۋ ءۇردىسى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى.
– ەلباسى جاڭا ءالىپبيىمىزدى بەكىتىپ بەردى. قالعان جۇمىس ءتىلشى عالىمداردىڭ ەنشىسىنە قالىپ وتىر. سوعان بايلانىستى لاتىن الىپبيىنە كوشۋگە سىزدەر جاڭا ۇتىمدى ماسەلەلەر كوتەرىپ, عىلىمي تىڭ ويلار مەن ۇسىنىستار ايتاسىزدار دەپ ويلايمىن, – دەدى الماتى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, ۇعا قۇرمەتتى اكادەميگى, پروفەسسور مۇباراك ەرماعانبەتوۆ.
العاشقى باياندامانى اكادەميك ومىرزاق ايتباي ۇلى جاسادى. ءتىل ءبىلىمىنىڭ بىلگىرى «لاتىن جازۋىنىڭ جايى جونىندە» تاقىرىبىندا ءسوز قوزعادى.
قىرعىز ەلىنىڭ س.نااماتوۆ اتىنداعى نارىن گۋمانيتارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى جاڭىل ەگيمباەۆا ءوز تاجىريبەلەرىن ورتاعا سالدى. سۇلەيمەن دەميرەل ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ازامات اكباروۆ «لاتىن الفاۆيتىنە كوشۋدىڭ وزبەكستان ءۇشىن ماڭىزدىلىعى: الفاۆيتتىك جانە ورفوگرافيالىق ماسەلەلەر» تۋرالى باياندادى. وزبەكستان توقسانىنشى جىلداردىڭ اياعىندا لاتىن گرافيكاسىنا كوشكەنىمەن, ءالى كۇنگە دەيىن شەشىمىن تاپپاعان ءبىرشاما ماسەلەلەرى بار ەكەنىن ايتىپ ءوتتى. اسىرەسە ءتول دىبىستاردىڭ تاڭبالانۋى مەن شەتەلدەن ەنگەن سوزدەردى جازۋدا شەشىلمەگەن تۇيىندەر بارلىعىن جەتكىزدى.
احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى, پروفەسسور ءالىمحان جۇنىسبەك ۇندەستىك زاڭى, دىبىستاردىڭ تاڭبالانۋى, اسىرەسە ءتول دىبىستاردى تاڭبالاۋداعى كەزدەسىپ جاتقان قيىندىقتارعا توقتالىپ ءوتتى.
مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى بيجومارت قاپالبەك لاتىنعا كوشۋ كەزىندە قازاق الىپبيىندە قازاق ءتىلىنىڭ ءتول دىبىستارى عانا تاڭبالانۋى كەرەكتىگىن, ءار عالىم وزىنشە رەفورماتور بولماۋى تيىستىگىن, شەتەلدەن كىرگەن سوزدەردى بىرتىندەپ ەنگىزۋ كەرەكتىگىنە توقتالدى.
اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «قازاق ءتىلىنىڭ تەورياسى جانە ادىستەمەسى» كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى جانات داۋلەتبەكوۆا قازىرگى ەڭ باستى تۇيتكىلدىڭ ءبىرى رەتىندە انا تىلىندە وقىتىلاتىن مەكتەپتەردە قازاق ءتىلى وزگە ۇلتتاردى قازاق تىلىنە ۇيرەتىپ جاتقان سياقتى قابىلداناتىنىنا نازار اۋداردى. قازاق جازۋىنىڭ نەگىزىن وقىتۋدى مىندەتتى پاندەردىڭ قاتارىنا كىرگىزسەك دەگەن ءوز ۇسىنىسىن جاسادى.
كونفەرەنتسيادا اباي اتىنداعى قازۇپۋ پروفەسسورى روزاليندا شاحانوۆا «لاتىن ءالىپبيى: بۇگىنى جانە بولاشاعى» تاقىرىبىندا, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى گۇلبانۋ قوسىموۆا «قازاق ءتىلىنىڭ قۋات كوزى – لاتىن ءالىپبيى» جايلى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى ءباتىش اتاباي «شەتەل ءتىلىن وقىتۋدىڭ قازىرگى زامانعى وزىق ادىستەرى», قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى قالامقاس قالىباەۆا «لاتىن جازۋىنا كوشۋدە ۇلتتىق مۇددەمىز كوزدەلۋى ءتيىس», اباي اتىنداعى قازۇپۋ اعا وقىتۋشىسى, PhD مەرۋەرت يمانقۇلوۆا «لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋدىڭ تاجىريبەلىك ماڭىزى» تاقىرىپتارىندا بايانداما جاساپ, پلەنارلىق ءماجىلىستى اياقتادى.
سەكتسيا وتىرىستارىندا «تۇركى حالىقتارىنىڭ جازۋىن لاتىن قارپىنە اۋىستىرۋدىڭ تاريحي تاجىريبەسىنەن», «لاتىن ءالىپبيى – قوعامدى مودەرنيزاتسيالاۋ جانە قازاق حالقى بىرلىگىنىڭ نەگىزى», «قازىرگى زامانعى عىلىم مەن ءبىلىم بەرۋدەگى جاڭا عىلىمي يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار» تاقىرىبىندا جاس عالىمداردىڭ باياندامالارى تىڭدالدى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى