كەشە اقش پەن كورەي حالىق دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ باسشىلارى كەزدەسىپ, ەكى ەل اراسىنداعى قوردالانعان ماسەلەلەردى تالقىلادى. بۇل – ەكى ەلدىڭ ءىس باسىنداعى پرەزيدەنتتەرىنىڭ تۇڭعىش كەزدەسۋى. دونالد ترامپ پەن كيم چەن ىن جۇزدەسكەن سينگاپۋر ءسامميتىنىڭ باستى تاقىرىبى قحدر-دى يادرولىق قارۋدان تازارتۋ ماسەلەسى بولدى.
تاريحي كەزدەسۋگە كەلگەن ەكى پرەزيدەنت سينگاپۋردىڭ سەنتوس ارالىنداعى ليۋكس-وتەلدە قول الىسىپ, شامامەن ەلۋ مينۋتتاي اۋدارماشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن وڭاشا اڭگىمەلەستى. وڭاشا كەزدەسۋدەن سوڭ ترامپ كەلىسسوز جالعاساتىنىن ايتىپ, كورەي تۇبەگىن يادرولىق قارۋسىز ايماققا اينالدىرۋدا تابىسقا جەتەتىنىنەن ءۇمىتتى ەكەنىن ءبىلدىردى. سونداي-اق دونالد ترامپ اقش پەن پحەنياننىڭ ارا-قاتىناسى جاقساراتىنىنا سەنىمدى ەكەنىن جەتكىزدى. كيم چەن ىن بۇل ءسامميتتىڭ كوپتەگەن كەدەرگىگە تاپ بولعانىن اتاپ ءوتتى.
وڭاشا كەزدەسۋدەن كەيىن ولارعا ەكى ەل دەلەگاتسياسىنىڭ وكىلدەرى قوسىلدى. BBC-ءدىڭ حابارلاۋىنشا, اقش دەلەگاتسياسى قۇرامىندا مەملەكەتتىك حاتشى مايك پومپەو, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى دجون كەللي, پرەزيدەنتتىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا كەڭەسشىسى دجون بولتون جانە اقش-تىڭ فيليپپيندەگى ەلشىسى سۋن كيم بولعان. كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى سامميتتەن سوڭ د.ترامپ پەن كيم چەن ىن رەسمي مالىمدەمە جاساعان جوق.
كەزدەسۋدەگى باستى تاقىرىپ كحدر-دىڭ يادرولىق قارۋدان باس تارتۋى توڭىرەگىندە وربىگەنىن جوعارىدا ايتىپ وتتىك. حالىقارالىق قوعامداستىق سولتۇستىك كورەيانى سوڭعى ونجىلدىقتاردا ادام قۇقىقتارىن شەكتەدى, يادرولىق قارۋدى سىنادى, حالىقارالىق زاڭداردى بۇزدى دەپ ايىپتاپ, ءتۇرلى سانكتسيالار سالىپ كەلەدى. شەتەلدەرمەن بايلانىسىن شەكتەپ, وقشاۋلانعان كحدر بۇگىندە جابىق ساياسات ۇستانادى.
اقش پحەنياننىڭ يادرولىق قارۋدان باس تارتقانىن, وقتۇمسىقتاردى ءۇشىنشى تاراپقا بەرگەنىن قالايدى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, كحدر بۇل تالاپقا قارسى سانكتسيالاردان ارىلتۋدى سۇراۋى مۇمكىن. پحەنياننىڭ ورتالىق اقپارات اگەنتتىگى كەزدەسۋ وتپەس بۇرىن سامميتتە «كحدر مەن اقش اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ جاڭا دەڭگەيى, وڭتۇستىك كورەيامەن بايلانىس جانە يادرولىق قارۋسىزدانۋ» تاقىرىپتارى تالقىلاناتىنىن حابارلادى.
Euronews-ءتىڭ حابارلاۋىنشا, ءسامميتتىڭ سوڭىندا ەكى ەل باسشىلارى جوعارى دەڭگەيلى كەلىسسوزدەردىڭ ناتيجەسى بويىنشا بىرلەسكەن قۇجاتتارعا قول قويعان. الايدا ولاردىڭ ناقتى قانداي قۇجاتتار ەكەنى حابارلانبادى. كەيبىر اقپارات قۇرالدارىنىڭ جازۋىنشا, جۋرناليستەر كيم چەن ىننان «يادرولىق قارۋدان باس تارتاسىز با؟» دەپ ءۇش رەت سۇراعانىمەن, ول جاۋاپ بەرمەگەن.
ايتا كەتۋ كەرەك, اقش پەن كحدر باسشىلارىنىڭ العاشقى كەزدەسۋىنە دايىندىق كۇردەلى ءوتتى. بىرنەشە اي بۇرىن ترامپ پەن كيم ءبىر-ءبىرىن بالاعاتتاپ, ءتىپتى يادرولىق سوعىس تۋرالى ايتىپ, دوق كورسەتتى. د.ترامپ بۇۇ مىنبەرىندە تۇرىپ كورەيانى جوق قىلاتىنى تۋرالى ايتسا, كيم چەن ىن ءوز كەزەگىندە امەريكا پرەزيدەنتىن «ەسۋاس, جىندى» دەپ بالاعاتتادى. مامىر ايىندا ترامپتىڭ كەڭەسشىسى دجون بولتون سولتۇستىك كورەيانى ليۆيامەن سالىستىرعاننان كەيىن سامميت مۇلدەم وتپەي قالا جازدادى. 24 مامىر كۇنى اقش پرەزيدەنتى كەزدەسۋدەن باس تارتىپ, 6 كۇننەن سوڭ ءسامميتتىڭ بولاتىنىن حابارلادى. كەزدەسۋ وتەتىنى بەلگىلى بولعاندا سولتۇستىك كورەيا پۋنگەريدەگى يادرولىق سىناق پوليگوندارىنا دەمونتاج جاسادى.
گۇلنۇر قۋانىشبەكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»